به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، در بخش پیشین این مطلب، به این موضوع اشاره شد که دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا به خاطر قرار گرفتن در مسیر شکست و بن بست در جنگ با ایران، از سران کشورهای عضو ناتو گلایه کرده و آنها را به کمک فراخواند. اما پس از نومید شدن از همراهی آنها، تهدید کرده که ممکن است آمریکا به زودی، تماماً از پیمان نظامی ناتو خارج شود.

عملی شدن این تهدید، می تواند نقطه عطف مهمی در روابط بین الملل و موازنه های قدرت در جهان باشد.

حالا می توان گفت: ضعف آشکار آمریکا در نبرد با ایران و تنها ماندن ترامپ، سناریوی خروج از ناتو را کلید زده و ترکیه نیز به عنوان یک عضو قدیمی در موقعیت سختی قرار می گیرد.

مقامات ترکیه پیش از این درباره احتمال تاسیس یک ائتلاف دفاعی جدید با مشارکت عربستان سعودی و پاکستان صحبت کرده بودند، اما چنین به نظر می رسد که این کشور همچنان دوستدار حضور  در ائتلاف غربی است و قرار گرفتن در یک ساختار دفاعی - امنیتی جدید اروپایی را بیشتر می پسندد.

ولی مساله اینجاست که اروپایی ها روی خوشی به ترکیه نشان نمی دهند و آشکارا اعلام کرده اند که سرمایه گذاری آنکارا روی همراهی دفاعی با اروپا به عنوان کاتالیزور یا شتاب دهنده یا برای سرعت دادن به روند عضویت در اتحادیه اروپا، ناشی از یک خطای شناختی است و این موضوعات، ربطی به هم ندارند. 

بیش از هفتاد سال از عضویت ترکیه در ناتو سپری شده و تمام ساختار سیاست خارجی، دفاعی، همکاری های نظامی، قرادادهای تسلیحاتی، چشم انداز تجارت خارجی و دیگر موضوعات حساس، تحت تاثیر این عضویت قرار گرفته است.

اما منتقدین می گویند: عضویت در ناتو برای ترکیه، جز تحریم تسلیحاتی، تهدید و همکاری های دفاعی – اطلاعاتی بی فایده، رهاورد دیگری نداشته است. در نتیجه خروج آمریکا از ناتو، فرصت آن را در اختیار آنکارا می گذارد تا درباره آرایش منطقه ای و صف بندی نظامی خود، تجدیدنظر کند.

همه اینها در حال است که محل نگهداری کلاهک های هسته ای آمریکا در پایگاه هوایی نظامی انجرلیک ترکیه، پایگاه راداری کوره جیک ناتو در این کشور، حضور سربازان ترکیه در چندین رزمایش و ماموریت نظامی در بالکان، خاورمیانه و آفریقا، بخش های مهمی از همراهی ترکیه با ناتو است.

اما این پیمان نظامی، نه در موضوعات داخلی مانند مبارزه چهل ساله با گروه تروریستی پ.ک.ک و نه در مسائل منطقه ای و رفع نیازهای تسلیحاتی، هیچگاه با ترکیه همراهی نکرده است.

ترکیه در چند سال گذشته، بارها درباره ضرورت در اختیارداشتن یک سامانه دفاعی موشکی قدرتمند، نیازهای خود را با مهمترین قدرت های ناتو از جمله آمریکا، فرانسه، آلمان و انگلیس، مطرح کرد. اما آنان فقط برای مدتی کوتاه، حاضر شدند سامانه های پاتریوت خود را به صورت امانی در اختیار ترکیه بگذارند و درخواست ترکیه برای خرید را رد کردند.

در نتیجه اردوغان ناچار شد سامانه موشکی مورد نیاز خود را از روسیه بخرد. با این حال، خرید سامانه نیز اعتراض و واکنش تند آمریکا و ناتو را به دنبال آورد و پس از آن، تحریم هایی بر ترکیه تحمیل شد که این کشور را از امکان خرید جنگنده های اف 35 و اف 16 نیز محروم کرد.

شرایط برای ترکیه دشوار خواهد بود

دکتر مراد اصلان از کارشناسان برجسته مطالعات دفاعی می گوید: «هنوز نمی دانیم که تهدید ترامپ برای خارج کردن آمریکا از ناتو تا چه اندازه جدی است. اما اگر فرض را بر تحقق این هدف بگذاریم، بدون شک، ترکیه نیز با شرایط جدیدی روبرو خواهد شد. چرا که شرکایی مانند آلمان، فرانسه و ایتالیا در اندیشه آن خواهند بود که همچنان در یک صف اروپایی بمانند. ولی کشورهای دیگری مانند یونان، قبرس و مقدونیه، نفع خود را در این می بینند که به آمریکا نزدیک شوند. اما در این میان، ترکیه وضعیت متفاوتی خواهد داشت».

مراد اصلان درباره موقعیت ترکیه در ناتوی منهای آمریکا می گوید: «اگر فرض را بر خروج آمریکا از ناتو بگذاریم، در این صورت ترکیه صاحب پرشمارترین ارتش عضو ناتو خواهد بود. اما سوال اصلی این است: با رفتن آمریکا، قاعدتاً ناتو معنای قدیمی خود را از دست می دهد و باید یک ساختار نوین تاسیس شود که محوریت اصلی آن، معماری امنیتی اروپا خواهد بود. آیا در این معماری امنیتی، جایی برای ترکیه در نظر گرفته خواهد شد؟».

دکتر اصلان در ادامه درباره ترکیه و ساختار امنیتی جدید اروپا می گوید: «ما در چند ماه گذشته در بسیاری از مطبوعات فرانسوی و آلمانی، شاهد انتشار مطالبی هستیم که به قرار دادن ترکیه در ساختار و معماری نوین اروپا، اهمیت می دهند. ولی بگذارید این را نیز بگویم، نگاه آنها به نوع عضویت ترکیه، تحقیرآمیز و غیرقابل قبول است. چرا که چنین ایده ای را مطرح کرده اند: ترکیه عضو معماری جدید اروپا شود. ولی در یک موقعیت استثنایی و ویژه قرار بگیرد. به عنوان مثال، همه عضو موسس و دارای حق تصمیم گیری باشند. ولی ترکیه فقط عضو ناظر و خارج از دایره تصمیم گیری باشد. این یعنی چه؟ یعنی کشوری که پرشمارترین ارتش عضو این معماری نوین را خواهد داشت، فقط نقش عملیاتی ایفا کند و از امکان تصمیم گیری و مشورت برخوردار نباشد! به باور من، تحت هیچ شرایطی نباید زیر بار پذیرفتن این پیشنهاد برویم. اگر قرار است آمریکا از ناتو بیرون برود و ترکیه در معماری جدید امنیت اروپا قرار بگیرد، باید با همه اعضای گروه، شرایط برابر داشته باشد و بتواند در تمام تصمیمات کلان و سیاست سازی ها، اثرگذار باشد».

در پایان باید گفت: یکی دیگر از نکات مهم درباره پیامدهای خروج آمریکا از ناتو بررسی سناریوهای مرتبط با روابط آنکارا – واشنگتن در مقاطع آتی است.

بدون شک در صورت پیوستن ترکیه به معماری جدید امنیتی اروپا، روابط بین آنکارا - واشنگتن، با نوعی تغییر سطح و تغییر فاز روبرو خواهد شد. ولی در عین حال، باید این واقعیت را نیز در نظر داشت که رابطه بین ترکیه و آمریکا، همین حالا هم اوضاع و احوال خوب و مساعدی ندارد و با وجود جهد و تلاش گسترده اردوغان و دیگر اعضای تیم او برای تقویت رابطه با واشنگتن، نوعی از سرما و انجماد در این مسیر مشاهده می شود.

مقامات ترکیه در طول حملات شوم ترامپ - نتانیاهو به ایران نیز تلاش کرده اند صرفاً از رژیم صهیونیستی انتقاد کرده و کاری به آمریکا نداشته باشند. با این حال، باز هم نمی توان نشانه ای مشاهده کرد که گویای حسن توجه یا توجه ویژه آمریکا به توسعه روابط با ترکیه باشد. 

انتهای پیام/