به گزارش خبرگزاری تسنیم، جعفر علیان‌نژادی کارشناس مسائل سیاسی در یادداشت با عنوان «فتوحات ملت در سایه بعثت مردم و امامت امت» به مناسبت روز جمهوری اسلامی ایران نوشت:

پس از وقوع انقلاب اسلامی، جهان یک بار دیگر و شاید برای آخرین بار این فرصت را پیدا کرد تا با ملاک و معیاری خارج از شاخص های از پیش آمده و طبیعی شده در مورد مردم بودن یا نبودن خویش قضاوت کنند.  در آستانه انقلاب اسلامی تنها برخی از نخبگان علوم انسانی در غرب، به این پیش آگاهی رسیدند که در گوشه ای از جهان، خارج از متر و معیارها و قوانین قابل پیش بینی بشری، اتفاقی افتاده  است. یک نظام معنایی جدید سربرآورده که بنیان های تعاریف آنان در خصوص مقوله ای به نام مردم را به پرسش کشیده و آنان را در آزمونی سخت قرار خواهد داد. 

برخی از این نخبگان پیش بینی های کردند و متناظر با آن پیش بینی ها، هشدارهایی نیز برای رژیم های سیاسی سلطه گر عرضه کردند. آنها از همان روزهای شروع انقلاب اسلامی، اقداماتی علیه تخیل سیاسی و حافظه پایدار مردمان مردم سالاری دینی شروع کردند. مطالعاتی گزاف و کرسی های متعددی از ایران شناسی  در آکادمی های اساسی آنان ایجاد شد. دانش شرق شناسی رونق دوباره یافت و دعوت های گسترده ای از دانش آموختگان نخبه علوم انسانی برای تکمیل مدارج تحصیلی صورت گرفت. کسانی که قرار بود هم ایران را به آنان بشناسانند و هم خود با چارچوب های تئوریک بیگانه، مردم ایران را بازتعریف کنند.

مهم ترین مواجهه با این پدیدار چالش برانگیز برای غرب آن بود که دانشی از مردم ایران به محافل علمی و آکادمی های میهنی و بازار کتاب های ترجمه ای راه یابد که آنها را استاندارد شده، تحدید و تعریف کند. همان استاندارد مردم شدنی که ماحصل تاریخ تکوین سوژه غربی بودند. در مقابل این دانش وارداتی و تحمیلی، اما یک دانش مردمی دست نخورده وجود داشت که چارچوب های نظری بیگانه به آن راه پیدا نمی کردند یا حداکثر نوعی صورت بندی مألوف محافل دانشگاهی از آن داشتند. دانشی که  خارج از دستگاه مفهومی آنان بود و به همین دلیل  درست تئوریزه نمی شد.

دانش مردمِ مردم سالاری چیزی غیر از استنباط های جامعه شناختی، مردم شناختی و روانشناختی وارداتی بود. با اینکه نزد مردم حاضر بود اما به چنگ علوم انسانی غربی نمی آمد. میدان کنش مستقلی داشت و خلاف پیش بینی های این علوم عمل می کرد. فضای  خود را می ساخت، موقعیت های تازه خلق می کرد، امکاناتی گشوده باز می کرد و زمانمندی خاص خود را داشت. شاید بهترین تعبیر برای نزدیک شدن به حدود این دانش،  «عمل بزنگاهی» باشد. شگفت آن بود که حضرت امام خمینی (ره) در همان روزهای نخست مبارزه به این ویژگی پی برد و بنای نهضت را روی آن سوار کرد.

برخی از غربخوانده ها، بعدها با تعابیر تحقیرآمیز نظیر رویدادگی، استنثنا بودن، احساسی و هیجانی بودن، اضطراری بودن، شعاری بودن، نمایشی بودن و غیره، ناتوانی خود از دست یابی به عمق معنای این دانش نشان دادند، اما امام خمینی(ره) عمیقا به این دانایی رسیده بود، به آن اعتماد کرد، کرامت داد و عزت بخشید. رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز دوم فردی بود که عمیقا و به شکلی تفصیلی به عمق معنای این دانش پی برد و خط امام را اعتلا بخشید. در میان سخنان امام و رهبر شهید، پرمایه ترین تعابیر و بلکه پرتکرار ترین موضوعات؛ صورت بندی عمق معنای این دانش به فراخور ظهورات متکثر ابعاد آن در شرایط مختلف، است. تنها در کلاس درس امامین انقلاب اسلامی است که می توان مردم را درست دانست و درست فهمید، رفتارشان را پیش بینی کرد و از همه مهم تر عمیقا برای فتوحات بزرگ به آنها اعتماد بی شک و شبهه داشت. رهبر شهید انقلاب به این دانش رسیده بود، می توان با ذکر برخی جملات از ایشان، به حدود این دانش نزدیک شد:

•  در تاریخِ سلطه‌‌ی ‌امپراتوری‌‌های سیاسی و اقتصادی مغرب‌‌زمین، این اوّلین بار است که یک ملّت با همه‌‌ی وجود خود، با همه‌‌ی توان خود، با ‌نیروی احساس خود، با قدرت انرژی و نفت خود، با مغزهای سیاسی خود، با قدرت و فشار دیپلماسی خود، در دنیا علیه ‌سلطه‌‌ی جهانی امپریالیسم آمریکا قد برافراشته است.‌ 9/9/1358
• دنیا در مقابل این رشد ملت ایران و این روحیه‌ی انقلابی متحیر و مبهوت است. این تحرکاتی که می‌بینید، این سر و صداهای کودکانه اصلاً و ابداً نمی‌تواند تأثیری در روند انقلاب ما بگذارد. 5/4/1360
• این جزو الهامات الهی است که امام از آن برخوردار شد. با مردم کار کرد. از روز اول خطاب امام به مردم بود. تا امروز هم امام خودش را از مردم جدا نمی‌کند. قابل جدایی نیست. امام از مردم است و مردم از امام‌اند. 14/3/1361
• این حرف کوتاه انقلاب ماست. خلاصه‌ی جمهوری ما این است؛ خدا و مردم. سیاست نه شرقی و نه غربی ما بر روی این پایه استوار است؛ خدا و مردم. ما این دو عنصر شریف را که می‌توانند حرکت انقلاب اسلامی ما را روزبه‌روز گسترش و عمق بیشتری بدهند، نباید از دست بدهیم. 14/3/1361
• امام دنبال خواص نمی‌گشت، به توده‌ی مردم دل می‌داد، با آنها حرف می‌زد و با آنها رابطه داشت؛ همان‌طور که امیرالمؤمنین(ع) به مالک اشتر سفارش می‌کرد. 4/4/1368
• در طول تاریخ اسلام، ملت ایران وفادارترین و با صفاترین امتی است که نسبت به امام و پیشوای خود، این‌گونه وفاداری کرده است. 21/4/1368
• قوّت شما مردم به خاطر ایمان و اتحادتان است؛ چون به خدا مؤمنید و اتحاد کلمه دارید. 8/6/1368
• ایمان اسلامی ملت ما، یکی از عمیقترین ایمانهاست.کسانی که ملت های دیگر را از نزدیک دیده اند، شهادت می دهند که ملت ایران نسبت به اسلام و عقاید و احکام اسلامی، یکی از مؤمن ترین ملت های مسلمان است. 3/8/1368
• امروز، آحاد مردم ما در وجود خودشان دارای عظمتند. هیچ کس در جامعه‌ی اسلامی در درون خود احساس حقارت نمی‌کند. 13/10/1368
• این ملت، به دنیا شجاعت داد. رفتار این ملت بود که همراه با قاطعیت و هدایت قویِ آن امام ملکوتی و رهبر بی‌نظیر، راه را باز کرد؛ ملتها را تشجیع نمود؛ استکبار را کوچک کرد؛ به او احساس حقارت داد و معلوم شد که انسانها و ملتها، دارای قدرتند. 1/1/1369
• شما ملت ایران، شما ستونهای انقلاب اسلامی جهانی، شما ملت شاهد - «لتکونوا شهدا علی النّاس»- که بر جامعه‌ی بشری، شهدا و گواهان هستید، با این امانت سنگینی که بر دوش شماست، باید بتوانید این امانت را حفظ کنید، این بار را نگهدارید، چشم و دل مستضعفان تمام دنیا و کسانی را که به نحوی زخمدیده‌ی نظام پلید استکباری هستند، به خودتان جلب کنید و آنها را امیدوار نگهدارید.12/2/1369
• عظمت امام، همان عظمت شما ملت است. 3/3/1369
• ملت ما، اول ملتى بود که ثابت کرد امریکا هیچ غلطى نمى‌تواند بکند.10/11/1369

این 13 جمله منتخب از بیانات رهبر شهید انقلاب اسلامی مربوط به سالهای ابتدای انقلاب تا سال پس از رحلت امام خمینی (ره)، بود. انتخاب این بازه زمانی از جهاتی بی شباهت به حوادث و تحولات سال اخیر نیست. سالی که در آن هم جنگ دیدیم، هم کودتا، فتنه و ترور را از سر گذراندیم، هم شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی را تجربه کردیم و هم  شاهد انتخاب رهبر سوم انقلاب اسلامی بودیم. در عین حال این 13 جمله، هم نشان دهنده عمق دانش مردمی رهبر شهید انقلاب اسلامی و هم امتداد فهم عمیق امام خمینی  (ره) است.  با مرور این جملات و مضامین بلند آن می توان به باطن رفتار مردم از پس حوادث فشرده و سهمگین 1404 پی برد.

بسیاری از جامعه شناسان، مردم شناسان و برخی از روانشناسان جمعیت، بعد از جنگ تحمیلی 12 روزه، تلاش های نچسب  و گزافی کردند که خروجی آن دوری بیشتر از عمق معنای دانش مردم بود. نتیجه گرفته بودند اگر این بحران ها تکرار شوند، مردمِ جنگ 12 روزه دیگر تکرار نخواهد شد. هراسان از وقایع 18 و 19 دی، مردم را دل بریده و از بین رفته تحلیل می کردند، اما امام شهیدمان بارها در همین ایام بر عظمت ملت تاکید کرد و خبر از بعثت آنها در خیابان داد. مردم پس از شهادت رهبر معظم انقلاب، ظهوراتی داشتند و فتوحاتی را رقم زدند که شایسه لقب رهبری توسط رهبر جوان انقلاب اسلامی شدند. 

اکنون دانش مردم مردم سالاری، با ظهورات سی و چند روزه مردم در خیابان، فرصت تاریخی جدیدی را ایجاد کرده است تا چارچوب های نظری پرطمطراق علوم انسانی در صورت بندی مردم را شکافته و محققین این دانش ها را متوجه ساحت دیگری از شیوه تکوین مردم کند. مردمی که نظم آفرین هستند و مردم سالاری را در هر موقفی  به شیوه ای خودآگاه و خودکار ترجمه می کنند.  این نظم ساقط شدنی نیست چون مردم مبعوث شده سقوط نمی کنند.

این یادداشت را با یک تطبیق تاریخی پایان می دهیم، می توان گفت از جهاتی در روز برگزاری رفراندوم جمهوری اسلامی در 12 فروردین سال 1358، نظام تا مشخص شدن تصمیم مردم، دچار خلأ  رهبری بود، همانطور که بعد از شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی تا لحظه انتخاب آیت الله آقا سید مجتبی خامنه ای، به نحوی دچار خلأ شده بود. هم امام خمینی(ره) و هم رهبر سوم انقلاب اسلامی، این خلأ را با مضمون رهبری امت، تبیین کردند. امام خمینی (ره) در پیام پس از رفرنداوم فرمودند: «من در این روز مبارک، روز امامت امت و روز فتح و ظفر ملت، جمهوری اسلامی ایران را اعلام می‌کنم.» آیت االله سید مجتبی خامنه ای نیز مرقوم فرمودند:« از جمله هنرهای رهبر شهید و سَلف کبیر ایشان، وارد کردن مردم در همه‌ی عرصه‌ها و بصیرت و آگاهی دادن مستمر به ایشان، و در مقام عمل تکیه بر نیروی آنان بود. ایشان این‌طور معنای حقیقی جمهور و جمهوریّت را فعلیّت بخشیدند و از عمق جان هم به آن معتقد بودند. اثر واضح این مطلب در این چند روزی که کشور بدون رهبر و بدون فرمانده کلّ قوا بود، دیده شد. بصیرت و هوشمندی ملّت بزرگ ایران در واقعه‌ی اخیر و پایمردی و شجاعت و حضورش، دوست را به تحسین و دشمن را به حیرت واداشت. این شما مردم بودید که کشور را رهبری و اقتدار آن را ضمانت کردید.»

انتهای پیام/