به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، تاریخ، معلم انسان‌هاست و برای ملتی که در چهارراه حوادث جهان ایستاده، بازخوانی تجربیات نظامی، نبرد میان «بقای عزتمندانه» و «فنای ذلیلانه» است. از دشت‌های آغشته به خون چالدران که شجاعت بی‌نظیر سربازان ایرانی در برابر غرش توپخانه‌ی مدرن عثمانی قرار گرفت، تا امروز که در سال 1404 و 1405 هجری شمسی، پهپادها و موشک‌های نقطه‌زن ایرانی، خواب را از چشم استکبار ربوده‌اند، یک مسیر طولانی از «شکست فنی» به «اقتدار راهبردی» طی شده است. خبرنگار تسنیم در این گزارش تفصیلی، با بررسی نظرات و بیانات صاحب‌نظران حوزه جنگ شناختی، استراتژیست‌های دفاعی و اساتید تاریخ معاصر، به واکاوی این پرسش پرداخته است: چگونه ایرانِ انقلابی توانست طلسم «شکست در برابر فناوری برتر» را بشکند و پاشنه آشیل‌های جدید دشمن در حوزه اطلاعات را شناسایی کند؟

1. تروماهای تاریخی؛ وقتی «ایمان» ابزار کافی نداشت

در بخش نخست این واکاوی، دکتر محمدصادق کوشکی، استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل سیاسی، با کالبدشکافی واقعه چالدران می‌نویسد: «بزرگترین مظلومیت تاریخ ما در چالدران رقم خورد. جایی که شاه اسماعیل صفوی و سربازانش با ایمانی راسخ و شجاعتی که حتی مورخان دشمن را به تحسین واداشت، به مصاف ارتشی رفتند که (فناوری) را به خدمت گرفته بود. عثمانی‌ها با توپخانه و تفنگ‌های سرپر، آرایش نظامی کلاسیک را تغییر دادند. در آن مقطع، سپاه ایران از این شکاف فناورانه ضربه خورد؛ نه به این دلیل که اراده نداشت، بلکه به این دلیل که ابزار متناسب با تهدید را در اختیار نداشت. این یک درس ماندگار است: ایمان، موتور محرک است، اما برای پیروزی، باید (سلاح روز) را در دست داشت.»

وی با اشاره به دوران قاجار و پهلوی می‌افزاید: «در جنگ‌های ایران و روس، ما شاهد تکرار این تراژدی بودیم. زنبورک‌های عهد ناصری و تفنگ‌های قدیمی در برابر ارتش نوین و سازمان‌یافته روسیه تزاری، کارایی نداشتند. حتی در دوران پهلوی که ادعای نوسازی ارتش وجود داشت، دیدیم که ارتش رضاخانی که صرفاً برای سرکوب داخلی و مانورهای تشریفاتی ساخته شده بود، در شهریور 1320 حتی 48 ساعت هم در برابر متفقین دوام نیاورد. این یعنی وابستگی فنی و ساختاری، همیشه به شکست منتهی می‌شود.»

2. انقلاب اسلامی و تغییر دکترین؛ از تقلید به ابتکار

با وقوع انقلاب اسلامی، پارادایم نظامی ایران از «خرید تجهیزات و وابستگی» به «تولید قدرت و ابتکار» تغییر یافت. سردار دکتر یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، در تحلیل این تحول به چنین توضیح می‌دهد: «دشمن در جنگ‌های اخیر، از جمله نبرد 12 روزه و رمضان، با تمام توان تکنولوژیک خود وارد شد. آن‌ها با برخورداری از پیشرفته‌ترین ماهواره‌ها، هواپیماهای رادارگریز و سامانه‌های پدافندی چندلایه، تصور می‌کردند ایران در همان هفته اول تسلیم می‌شود. اما آنچه آن‌ها محاسبه نکرده بودند، (دکترین نبرد نامتقارن) بود. ما آموختیم که نباید در زمین بازی دشمن بازی کنیم. اگر او ناو هواپیمابر دارد، ما نباید لزوماً ناو بسازیم؛ ما باید (قاتل ناو) را بسازیم. این یعنی استفاده از فناوری‌های کم‌هزینه اما ویرانگر مانند موشک‌های کروز و قایق‌های تندروی هوشمند.»

جوانی تاکید می‌کند: «امروز شکاف فناوری وجود دارد، اما این شکاف دیگر به معنای ناتوانی مطلق نیست. ما با پهپادهای چندصد دلاری، پدافندهای چند میلیون دلاری دشمن را به چالش کشیده‌ایم. این یعنی برتری راهبردی بر برتری فنی پیروز شده است.»

3. جنگ شناختی؛ نبرد بر سر «ادراک قدرت»

یکی از لایه‌های حساس در گزارش‌های واصله، تمرکز دشمن بر «جنگ شناختی» است. دکتر علیرضا معاف، کارشناس ارشد جنگ نرم، ابعاد این نبرد را چنین تبیین می‌کند: «در نبردهای اخیر، دشمن وقتی دید در میدان سخت‌افزاری نمی‌تواند موازنه را به نفع خود تغییر دهد، به سمت(مهندسی ادراک) رفت. آن‌ها می‌خواهند شکاف فناوری را در ذهن جوان ایرانی بزرگ‌نمایی کنند. می‌خواهند بگویند چون دشمن فلان جنگنده نسل پنجم را دارد، پس مقاومت بی‌فایده است. این دقیقاً همان جایی است که ما باید هوشیار باشیم. در جنگ شناختی، هدف این است که اراده‌ی ملت پیش از نابودی تجهیزاتش، فرو بپاشد.»

وی با تمجید از پایداری ملت ایران در نبرد رمضان می‌گوید: «دشمن با هزاران ترول رسانه‌ای و ربات‌های سایبری سعی کرد پیروزی‌های میدانی نیروهای مسلح را (هیچ) جلوه دهد، اما بصیرت انقلابی مردم این نقشه را نقش بر آب کرد. ما باید بدانیم که تصویرِ موشک، گاهی از خودِ موشک قدرتمندتر است.»

4. چالش نفوذ؛ پاشنه آشیلی که باید ترمیم شود.

گزارش تحلیلی تسنیم نشان می‌دهد که علی‌رغم موفقیت‌های چشمگیر در حوزه سخت‌افزاری، دشمن تمرکز ویژه‌ای بر «رخنه در لایه‌های اطلاعاتی» کرده است. یک کارشناس ارشد ضد‌اطلاعات نیز با نگاهی دلسوزانه و انقلابی هشدار می‌دهد: «باید با خودمان صادق باشیم؛ آسیب‌هایی که در جریان جنگ رمضان و برخی ترورهای کور به بدنه اجرایی و عملیاتی وارد شد، ناشی از برتری پهپادی دشمن نبود، بلکه ناشی از (نفوذ) بود. دشمن وقتی در میدان حریف ما نمی‌شود، به دنبال خریدن آدم‌ها، نفوذ در سیستم‌های نرم‌افزاری و ایجاد خلأ در رصد اطلاعاتی است. نارسایی در جمع‌آوری و تحلیل به موقع اطلاعات، می‌تواند هر پیروزی نظامی را تلخ کند. ما نیاز به یک (انقلاب در ساختار ضد‌نفوذ) داریم. نفوذپذیری، بزرگترین دشمن فناوری بومی ماست.

وی می‌افزاید: «راهبرد دفاع نامتقارن زمانی 100 درصد موفق است که با (حفاظت نامتقارن) همراه باشد. یعنی همان‌قدر که در ساخت موشک خلاقیت داریم، در شناسایی جاسوس و حفره‌های امنیتی هم باید پیشرو باشیم.»

5. تحلیل راهبردی: چرا ایران دست برتر را دارد؟

علیرغم تمام چالش‌ها، چرا ایران در این نبرد نابرابر، پیروزِ میدان است؟ دکتر حسن عباسی، تحلیلگر مسائل استراتژیک، در یک نشست تخصصی، به این موضوع پرداخت: «برتری ایران در نبردهای اخیر، برتری اندیشه بر ابزار است. دشمن در پارادایم قرن بیستمی خود گیر کرده است؛ آن‌ها فکر می‌کنند هر که بودجه نظامی بیشتری دارد، لزوماً پیروز است. اما مدل ایرانی-اسلامی نبرد، بر پایه (عدم قطعیت برای دشمن) طراحی شده است. پهپادهای ما، ابزار تولید اضطراب برای استکبار هستند. ما توانسته‌ایم با هزینه یک‌صدم دشمن، به اهداف استراتژیک برسیم. این یعنی مدیریت منابع در اوج تحریم. این معجزه تفکر انقلابی است.»

عباسی خاطرنشان کرد: «در جنگ‌های آینده، کسی پیروز است که بتواند زنجیره تامین دشمن را مختل کند و ایران امروز، نبض انرژی و امنیت جهان را در دست دارد. اگر دشمن دست به حماقت بزند، نه فقط یک پایگاه، بلکه تمام منافع استکبار در منطقه به تلی از خاکستر تبدیل خواهد شد.»

6. رسالت رسانه‌ای و افق پیش رو

در پایان این گزارش، باید تاکید کرد که نبرد میان حق و باطل، هیچ‌گاه تعطیل‌شدنی نیست. آنچه امروز در مرزهای دانش نظامی و میدان‌های نبرد می‌گذرد، تکرار دوباره تاریخ است، اما با یک تفاوت بزرگ: ایران دیگر تنها و بی‌سلاح نیست. اگر در چالدران، نابرابری در توپخانه باعث عقب‌نشینی شد، امروز در نبردهای قرن جدید، این «هوش ایرانی» و «سلاح بومی» است که موازنه قوا را تعریف می‌کند. با این حال، همان‌طور که در متن گزارش اشاره شد، صیانت از این اقتدار، نیازمند دو بازوی اساسی است:

 _ تقویت ساختارهای اطلاعاتی و ضد‌نفوذ برای جلوگیری از ضربات غافلگیرانه.

_جهاد تبیین برای مقابله با جنگ شناختی دشمن که سعی در تحقیر توانمندی‌های داخلی دارد.

انتهای پیام/