به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، نشست علمی-تحلیلی «مواجهه اندیشه‌ای جهان اسلام با جنگ رمضان» با کالبدشکافی عمیق ساختارهای فکری جبهه اسلام توسط یکی از چهره‌های شاخص عرصه بین‌الملل ادامه یافت. حجت‌الاسلام دکتر محمدعلی میرزایی، اندیشمند حوزه جهان عرب و عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه، با رویکردی انتقادی و تمدنی، نسبت به «فقر ارتباطی» میان نخبگان جهان اسلام هشدار داد و بر لزوم عبور از لایه سطحی توصیف رخدادها تأکید کرد.

حجت‌الاسلام دکتر محمدعلی میرزایی با بهره‌گیری از منظومه فکری «مالک بن نبی»، بر ضرورت حیاتی عبور از «توصیف محض صحنه» تأکید کرد و توجه نخبگان را به ریشه‌ها و امراض ساختاری جهان اسلام معطوف ساخت. وی با طرح پرسشی راهبردی، چالش کنونی را چنین تبیین کرد که آیا روند مناسبات فرهنگی و تمدنی میان «وزن‌های سنگین جهان اسلام» از جمله ترکیه، مصر و ایران در دهه‌های اخیر به گونه‌ای تنظیم شده است که امروز بتواند از یک شبکه جدی و پایدار در مناسبات اندیشه‌ای پشتیبانی کند؟

به باور این اندیشمند جهان عرب، اگر پیوندهای تمدنی میان این قطب‌های قدرت ضعیف باشد، واکنش‌های جهان اسلام به بحران‌هایی نظیر جنگ رمضان، تنها در سطح هیجانات گذرا باقی مانده و به یک جریان مستمر تمدنی تبدیل نخواهد شد.

دکتر میرزایی در بخش دیگری از سخنان خود، میان «مسئله اندیشه» و «مسئله روایت‌های رسانه‌ای» تفکیک قائل شد و عملکرد نهادهای علمی را مورد نقد قرار داد. وی تصریح کرد که نهادهای اندیشه‌ای و دانشگاهی جهان اسلام، همواره پیش از آنکه به ایجاد ارتباطات عمیق و برنامه‌ریزی‌شده با جریان‌های فکری بپردازند، به صدور بیانیه‌ها و مواضع رسمی بسنده کرده‌اند.

وی این رویکرد را یک ضعف مفرط قلمداد کرد و یادآور شد که حلقه‌های ارتباطی موجود با نخبگان جهان اسلام غالباً محدود به چهره‌های تکراری بوده و فاقد عمق تمدنی کافی است. از دیدگاه دکتر میرزایی، تا زمانی که نخبگان دانشگاهی ایران و جهان عرب در یک اتمسفر علمی مشترک تنفس نکنند، تولید روایت‌های رسانه‌ای به تنهایی نمی‌تواند خلأ اندیشه‌ای موجود را پر کند.

عضو هیئت علمی جامعه المصطفی نسبت به تأثیر مخرب سرمایه‌های نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس بر مدیریت فضای روایی منطقه هشدار داد. وی تبیین کرد که نفوذ این سرمایه‌ها صرفاً در خرید رسانه‌ها خلاصه نمی‌شود، بلکه خطر اصلی در تغییر «سبک زندگی»، «فرهنگ عمومی» و «الگوهای اجتماعی» است که به جوامع تزریق می‌شود.

وی خاطرنشان ساخت که این تغییرات نرم و زیرپوستی، در نهایت بر تصویر مقاومت و جایگاه ایران در افکار عمومی اثر می‌گذارد. به عبارت دیگر، وقتی الگوهای مصرفی و اجتماعیِ جوامع مسلمان تغییر یابد، درک آن‌ها از مفاهیمی چون ایثار و ایستادگی نیز دچار استحاله شده و این بزرگترین تهدید برای «روایت مقاومت» در جهان اسلام است.

دکتر میرزایی در جمع‌بندی نهایی، نبرد رمضان را آیینه‌ای دانست که هم‌زمان «چهره درخشان مقاومت» و «ضعف ساختارهای فکری» ما را آشکار کرده است. وی بر همین اساس خواستار یک اقدام انقلابی در نهادهای علمی شد و تأکید کرد: دانشگاه‌ها، سازمان فرهنگ و ارتباطات و تمامی نهادهای علمی ایران باید با طراحی مناسبات جدید، نقش فعال‌تری در اتمسفر فکری جهان اسلام ایفا کنند.

ایشان راهکار نهایی را در تبدیل ایران به «مرکز ارتباطات فکری و تمدنی جهان اسلام» دانست و تصریح کرد که این هدف تنها از طریق ایجاد شبکه‌های نخبگانی نوین و پیوندهای ارگانیک با اندیشمندان مستقل جهان اسلام میسر خواهد بود تا بتوان در برابر روایت‌های تحریفی، از کیان اندیشه اسلامی محافظت کرد.

انتهای پیام/