مهندسی «نبرد روایت‌ها» در جغرافیای مقاومت

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حجت‌الاسلام دکتر سید احسان رفیعی علوی در افتتاحیه نشست علمی «مواجهه اندیشه‌ای جهان اسلام با جنگ رمضان»، ضمن ترسیم ابعاد پیچیده رخدادهای جاری، بر اهمیت بنیادین «روایت و افکار عمومی جهان اسلام» در فهم و داوری نسبت به وقایع تأکید کرد. وی با تبیین هدف این نشست، بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و تدوین راهبردهای لازم در این مواجهه اندیشه‌ای را یک ضرورت انکارناپذیر دانست. به باور ایشان، در جهان امروز، پیروزی در میدان نظامی بدون توفیق در اقناع افکار عمومی، دستاوردی ناپایدار خواهد بود و لذا فهم دقیق ذائقه و داوری‌های جهان اسلام، خشت اول هرگونه کنشگری استراتژیک است.

رئیس دانشگاه باقرالعلوم (ع) با بازخوانی تجربه‌های پیشین و پرهزینه جهان اسلام در مواجهه با بحران‌ها و جنگ‌های تحمیلی، بر یک نکته حیاتی مکث کرد و اظهار داشت: اگر روایتِ دقیق، مستند و قابل دفاعی از سوی نخبگان مسلمان تولید نشود، فضای بین‌المللی به سمتی سوق می‌یابد که امکان «وارونه‌نمایی جای ظالم و مظلوم» به شدت افزایش می‌یابد.

وی با کالبدشکافی لایه‌های معنایی بحران‌های ژئوپلیتیکی، به مفهوم «قدسی‌سازی» اشاره کرد و یادآور شد: ما در تحولات منطقه با تلاش دشمن برای مشروعیت‌بخشیِ کاذب به اقدامات خود مواجه هستیم؛ از این رو، سیاست‌گذاری فرهنگی و انتخاب یک «خوانش معنوی صحیح» از تحولات، نقشی تعیین‌کننده در هدایت افکار عمومی دارد. انتخاب واژگان، مفاهیم و چارچوب‌های معنایی، همان مرزی است که اجازه نمی‌دهد متجاوز در لباس مدافع ظاهر شود.

دکتر رفیعی علوی با تأکید بر ظرفیت عظیم همبستگی در قلوب ملت‌های مسلمان، بر لزوم ایجاد تعادل میان «افکار عمومی» و «ساختارهای رسمی» تأکید کرد. وی خاطرنشان ساخت: در دورانی که دیپلماسی رسمی گاه با محدودیت‌های پروتکلی مواجه است، «کنشگری مدنی» و «شبکه‌سازی نهادی» می‌تواند خلأهای موجود را پر کند.

ایشان نیاز راهبردی این دوره را «گفت‌وگوهای علمیِ عمیق و فراملی» برشمرد و افزود: ما نیازمند ایجاد شبکه‌ای از اندیشمندان بیدار در سرتاسر جهان اسلام هستیم که بتوانند فارغ از مرزهای جغرافیایی، به تولید ادبیات مشترک بپردازند. این شبکه‌سازی نهادی، بستری را فراهم می‌کند تا نخبگان جهان اسلام در برابر روایت‌های تحمیلی غرب، به یک هم‌افزایی عملیاتی دست یابند.

رئیس دانشگاه باقرالعلوم (ع) در جمع‌بندی نهایی سخنان خود، نقشه راه معنایی برای خروج از انفعال را ترسیم کرد. وی پیشنهاد داد: تولید و ترویج یک روایت کلان مبتنی بر «مقاومت در برابر استعمار و اشکال مختلف امپریالیسم و لیبرالیسم» باید به عنوان محور معنایی-هویتی و سیاسی در دستور کار قرار گیرد.

دکتر رفیعی علوی تأکید کرد: این کلان‌روایت، نه تنها در تبیین رخدادهای جاری جنگ رمضان کارساز است، بلکه می‌تواند به کنش‌های فرهنگی و اجتماعی در سطح بین‌الملل جهت بدهد. اگر مقاومت به عنوان یک ارزش متعالی و یک هویت سیاسی واحد در ذهنیت جمعی مسلمانان تثبیت شود، هیچ قدرت رسانه‌ای توان تخریب اراده‌های پولادین ملت‌ها را نخواهد داشت. در واقع، این روایت کلان، نخ تسبیحی است که تمامی اقدامات پراکنده فرهنگی را به یک جبهه واحد و شکست‌ناپذیر تبدیل می‌کند.

انتهای پیام/