به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، معروف است که کارل مارکس در راستای آسیب شناسی مشکلات جامعه کارگری قرن نوزدهم گفته بود: «آنان نمی توانند خود را نمایندگی کنند؛ باید آنان را نمایندگی کرد.» در خصوص این سخن مارکس باید یادآور شد که توان نمایندگی از خود، مستلزم خودآگاهی است. قوم یا‌ ملتی می تواند از خود نمایندگی کند که به پشوانه آگاهی از وضع فعلی، راه عبور از وضع موجود به وضع مطلوب را بیابد.‌

باید توجه داشت که گستره شمول این حکم، تمام اقوام، جوامع و ملت ها را در بر می‌گیرد. از این رو ایرانیان نیز به عنوان یک قوم و ملت زمانی می توانستند از خود نمایندگی کنند که به آگاهی از وضع خود برسند و درباره سرنوشت خود بیندیشندکه از قضا در تاریخ معاصر ایران نشانه های متعددی از وجود خودآگاهی ملی قابل یافت. چاره‌اندیشی های نیروهای ملی ایران درباره مشکلات سیاسی کشور یا مواجهه‌ انتقادی نهاد دین با منطق سیاسی حکمرانی شاهنشاهی و استبدادی که توان مهار نیروی خارجی و تأمین امنیت ملی ایران را نداشت، همه وجوهی از خودآگاهی ملی ایرانیان هستند.

درک موقعیت کشور در برابر جریان استعمار و جست و جوی راه بهبود موقعیت ایران، اصلی‌ترین محور این خودآگاهی ملی است. التزام ملت ایران و معدود کارگزاران ملی ایرانی به مهار و کنترل رفتار جریان استعمار نیز، بر اساس همین خودآگاهی شکل می گیرد. البته حوزه عمومی و جامعه مدنی ایران اگرچه در تمام ادوار تاریخ معاصر، لزوم مقابله با جریان استعمار را درک می کردند و به درک درستی از وضع خود رسیدند اما کماکان در کشف راه حل مسئله سلطه و استعمار دچار مشکل بودند. ایران نه چند سال بلکه چند دهه گرفتار این مشکل بود تا سرانجام با پیروزی انقلاب اسلامی، خودآگاهی ملی ایرانیان طی یک فرآیند تاریخی، تکامل پیدا کرد و یگانه راه حل بحران تاریخی ایران کشف شد.

مقاومت متکی به رهبری دینی و نیروی مردمی، یگانه راه مهار و تعدیل جریان استعمار بود که در دوره انقلاب اسلامی فرصت ظهور پیدا کرد و به روند نقض مداوم تمامیت ارضی و استقلال سیاسی ایران پایان بخشید. با پیروزی انقلاب اسلامی، ملت ایران برای نخستین بار در طول تاریخ معاصر، شاهد تثبیت تمامیت ارضی ایران بود. چرا که ایران به پشتوانه رهبری دینی و نیروی مردمی، توان ایستادگی مقابل اعمال سلطه نیروی خارجی را پیدا کرد و دیگر همچون گذشته محکوم به پذیرش جدایی هرات، آرارات، بحرین و ... از خاک کشور نبود.

اکنون و در ایام نوروز 1405 فرصت بزرگی برای مرور این حافظه تاریخی و بسط خودآگاهی ملی ایرانیان فراهم شده است و می توان از فراغت نوروزی جامعه ایران برای پیشبرد اهداف ملی بهره گرفت. در شرایط حساس فعلی که علاوه بر هجوم نظامی، فکر و اندیشه مردم نیز در معرض هجوم رسانه‌ای دشمن قرار گرفته، باید با اتکاء به خودآگاهی ملی ایرانیان، مقاومت را به عنوان تنها راه نجات در ذهنیت جامعه ایرانی تثبیت کرد و مقابل تغایر های موهومی که از جانب رسانه های دشمن مطرح می شود، ایستاد.

دشمن از مقاومت به عنوان طرحی ناکارآمد و مخرب یاد می کند که ایران را در منجلاب سلطه ستیزی جمهوری اسلامی فرو برده است. در حالی که به گواه حافظه تاریخی و خودآگاهی ملی ایرانیان، انفعال و بی عملی در برابر نظام سلطه، هزینه به مراتب بیشتری از آنچه مردم ایران امروز شاهد آن است، خواهد داشت. ایرانیان به روشنی شاهد بودند که در شهریور ماه 1320 علی رغم اعلام بی طرفی در جنگ جهانی و اظهار احترام ایران به منافع تمام کشور های جهان و حتی بدون آنکه از جانب حکومت ایران مقاومتی در برابر نظام سلطه صورت گیرد، خاک ایران به اشغال دولت های سلطه‌گر متفقین درآمد و هزینه های شگفت‌ آوری بر کشور تحمیل شد. از جمله قحطی و گرسنگی فراگیر که به مرگ سه میلیون نفر در مقیاس جمعیت اندک ایران دوره پهلوی اول منجر شد.

اینجا بود که ملت ایران به نقطه احراز یگانگی مقاومت نزدیک شد و دانست که باور فروغی و سایر کارگزاران حکومت پهلوی به‌ اینکه می توان از طریق احترام به دولت های سلطه‌گر، احترام متقابل آنها به تمامیت ارضی و منافع دولت ایران را جلب کرد، توهمی پیش نیست. بعدها تجربه 28 مرداد 1332 نیز این بلوغ تاریخی و خودآگاهی ملی را بیش از پیش تثبیت کرد. جایی که به زعم مصدق، شکاف موجود بین دولت های استعماری انگلیس و آمریکا، فرصتی طلایی برای ایران فراهم کرده بود تا حمایت دشمن دیرینه انگلیس یعنی آمریکا را جلب کند و به پشتوانه حمایت آمریکا، در جریان تنش های نفتی انگلیس و ایران پیروز از میدان خارج شده و دولت انگلیس را با شکست بدرقه کند.

اما در نهایت آمریکا وقتی نسبت به تضمین منافع خود توسط انگلیس اطمینان حاصل کرد، از حمایت ایران منصرف شد و با طراحی کودتای 28 مرداد در کنار بازگشت مجدد سلطه نفتی انگلیس، بخش عمدهٔ منافع نفتی ایران را نیز به خود اختصاص داد. تجربه 28 مرداد شاهدی بود بر این واقعیت که تحت هیچ شرایطی نمی توان خطر دولت های سلطه‌گر را از راهی غیر از راه مقاومت و ایستادگی دفع کرد. واقعیتی که اکنون بزرگترین دلگرمی ملت ایران برای حضور در صحنه مبارزه با دولت های سلطه‌گر آمریکا و اسرائیل است و این ملت آگاه را برای ادامه مسیر مقاومت و مبارزه مصمم‌تر می کند.

یادداشت از: محمدعرفان خانی

انتهای پیام/