حجت‌الاسلام والمسلمین محمد ملک‌زاده در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در قم با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی‌شان مبنی بر لزوم تقویت وحدت و همبستگی اجتماعی در شرایط اخیر کشور ابراز داشت: به تعبیر مقام معظم رهبری همین وحدت و همبستگی که بخصوص پس از جنگ رمضان و در مواجهه با دشمن خبیث و متجاوز در کشور شکل گرفته باید حفظ و تقویت شود.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی همچنین با بیان این‌که علوم انسانی ظرفیت مهمی برای تقویت انسجام اجتماعی به شمار می‌رود، و نباید از این ظرفیت غافل شد، گفت: علوم انسانی اساساً برای فهم رفتار جمعی، فرهنگ، هویت و روابط اجتماعی شکل گرفته و ابزارهای مؤثری در اختیار دارد که باید برای بسط این ظرفیت در مسیر ارزش‌ها و صیانت از دستاوردهای ملی و اسلامی، تلاش همه جانبه کرد.

وی اضافه کرد: یکی از مسیرها و شیوه‌ها استفاده از این ظرفیت، توجه به مقوله مهم مطالعه هویت ملی و فرهنگی است. رشته‌هایی همچون تاریخ، جامعه‌شناسی و مطالعات فرهنگی می‌توانند عناصر مشترک هویتی مانند زبان، تاریخ، میراث فرهنگی و تجربه‌های تاریخی را شناسایی و برجسته کنند؛ کاری که به تقویت حس اتحاد و همبستگی در میان ملت ایران منجر می‌شود.

عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه علمیه قم بیان داشت: یکی دیگر از کارکردهای علوم انسانی، گسترش فرهنگ گفت‌وگوست؛ جامعه‌ای که بتواند اختلاف‌نظرها را از طریق گفت‌وگو مدیریت کند، کمتر دچار شکاف‌های اجتماعی می‌شود، ضمن آن که اساساً علوم انسانی در تحلیل و کاهش شکاف‌های اجتماعی‌ از جمله نابرابری، بی‌اعتمادی و شکاف‌های قومی یا فرهنگی نقش مؤثری دارد و می‌تواند راهکارهای کارآمدی در این زمینه ارائه دهد.

وی افزود: در این میان، صدالبته که نقش آموزش و رسانه نیز اهمیت ویژه‌ای دارد، چه آن‌که به طور خاص رشته‌هایی همچون علوم ارتباطات و تعلیم‌وتربیت می‌توانند به طراحی برنامه‌هایی کمک کنند که بر همکاری اجتماعی، مسئولیت‌پذیری و منافع مشترک تأکید دارند. با توجه به حساسیت حوزه رسانه برای نظام جمهوری اسلامی ایران، باید با بهره‌گیری از علوم ارتباطات، سواد رسانه‌ای افراد جامعه را تقویت کرد تا در برابر هجمه‌ی رسانه‌ای دشمن از جمله بحث شایعات و اخبار جعلی مقاوم و مصون باشند.

ملک‌زاده همچنین با اشاره به اینکه علوم انسانی می‌تواند شناخت دقیق‌تری از جامعه به اندیشمندان ارایه کند، گفت: خود این شناخت، پیش نیاز تلاش در مسیر تقویت انسجام و همبستگی اجتماعی است، به ویژه در زمانه‌ی جنگ که اهمیت و ضرورت آن بر کسی پوشیده نیست.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به رسالت نخبگان در دفاع از کشور اشاره کرد و افزود: در بحث مطالعات اجتماعی، نخبگان اعم از دانشمندان، اساتید، اندیشمندان، هنرمندان و صاحب‌نظران، نقش مهمی در هدایت فکری و فرهنگی جامعه دارند، ضمن آن‌که یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های آنان، روشنگری و تحلیل واقع‌بینانه مسائل است؛ تحلیلی علمی و غیر احساسی که مبنای تصمیم‌گیری درست برای مردم خاصه در بزنگاه هایی همچون جنگ و بحران باشد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با تأکید بر این که اساتید و نخبگان باید عقلانیت و امید اجتماعی را در جامعه تقویت کنند، ابراز داشت: دشمن تلاش می‌کند تا در همین شرایط، فضای یأس را ایجاد کرده و امید را از جامعه بگیرد و لذا در شرایط فشار یا بحران، وظیفه نخبگان این است که فضای عمومی را از افراط‌گرایی، شایعه و ناامیدی‌هایی که دشمن القا می‌کند، دور نگه دارند.

وی همچنین ارائه راه‌حل‌های عملی را یکی دیگر از وظایف نخبگان دانست و افزود: دانشگاهیان و مراکز پژوهشی می‌بایست برای مشکلات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی راهکارهای اجرایی ارائه دهند و این را یک مسئولیت جدی برای خود بدانند.

 ملک‌زاده با اشاره به ضرورت حفظ و تقویت سرمایه اجتماعی در کشور بیان داشت: از سوی دیگر اساتید، فرزانگان و نخبگان باید با تکیه بر اصل گفت‌وگو، مدارا و احترام متقابل، به حفظ اعتماد اجتماعی کمک کنند. از این نکته کلیدی غافل نشویم که سرمایه بزرگ نظام جمهوری اسلامی ایران حضور و حمایت مردم است؛ حضوری که این روزها بار دیگر در عرصه خیابان و میادین شهرها مشاهده می‌شود و مردم با مشارکت حماسی از نظام و انقلاب دفاع می‌کنند. همان‌طور که رهبر عزیز انقلاب در پیام نوروزی نیز تأکید کردند، قدرت جمهوری اسلامی ایران فراتر از تجهیزات نظامی است و از پشتیبانی مردمی سرچشمه می‌گیرد.

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی همچنین یادآور شد: ایران یکی از کهن‌ترین تمدن‌های جهان است و هویت ایرانی در طول قرن‌ها با وجود حوادث و بحران‌های بزرگ پایدار مانده است. این پایداری به چند عامل وابسته است؛ نخست، ترکیب چندلایه هویت ایرانی که بر مجموعه‌ای از عناصر تاریخی، زبانی، فرهنگی و دینی استوار است. این چندلایگی عامل انعطاف و تداوم هویت ایرانی بوده است.

وی اضافه کرد: از آن سو، ادبیات حماسی و روایت‌های تاریخی نقش مهمی در شکل‌گیری حس هویت و پیوستگی تاریخی داشته‌اند. همچنین فرهنگ ایرانی در دوره‌های مختلف توانسته با شرایط جدید سازگار شود، بدون آن‌که در آنها حل شود؛ بلکه ویژگی‌های اصیل خود را حفظ و بازسازی کرده است.

عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه علمیه قم همچنین پیوند فرهنگ، اخلاق و معنویت را یکی از مهم‌ترین عوامل تقویت روح حماسی مردم ایران دانست و گفت: این مسأله پس از ورود اسلام به ایران و به‌ویژه بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، برجسته‌تر از گذشته دیده می‌شود. در بسیاری دوره‌ها، عناصر فرهنگی و دینی در کنار هم نظام‌های ارزشی مشترکی را شکل داده‌اند و در دوره پس از انقلاب، این عامل به‌صورت ویژه موجب تقویت نظام جمهوری اسلامی ایران در برابر تهدیدات و فشارهای خارجی شده است.

انتهای پیام/