به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان، بارندگی‌های اخیر در استان سمنان بار دیگر آسیب‌پذیری محورهای مواصلاتی و نقاط مستعد آبگرفتگی را برجسته کرد؛ رخدادی که با درگیر کردن همزمان جاده‌ها و برخی مناطق مسکونی، عملیات امدادی را به یکی از محورهای اصلی مدیریت بحران در این استان تبدیل کرد.

جمعیت هلال‌احمر سمنان در تازه‌ترین جمع‌بندی خود از پیامدهای این سامانه بارشی، از رسیدگی به صدها مورد حادثه مرتبط با سیلاب و آبگرفتگی خبر داده است؛ رسیدگی‌ای که بخش عمده آن به امداد جاده‌ای و رهاسازی خودروهای گرفتار در مسیرهای متاثر از روان‌آب‌ها اختصاص داشته است.

سیلاب ناگهانی و چالش محورهای مواصلاتی در سمنان 

براساس گزارش ارائه‌شده، در جریان این حوادث، 309 خودرو در محورهای مختلف استان درگیر سیل و آبگرفتگی شدند؛ موضوعی که به دنبال اعلام به مرکز کنترل و هماهنگی عملیات، به اعزام فوری تیم‌های امداد و نجات از پایگاه‌های شهرستان‌ها، مرکز استان و نیروهای پشتیبانی انجامید.

برآیند عملیات میدانی نشان می‌دهد دامنه امدادرسانی از جاده‌ها فراتر رفت و به منازل و مناطق سکونتی نیز رسید؛ به‌طوری‌که در همین چارچوب، 11 مورد تخلیه آب از منازل انجام شد و همزمان، 38 نفر برای کاهش خطرات احتمالی به مکان امن انتقال یافتند.

عملیات گسترده امداد و نجات برای نجات صدها گرفتار سیلاب

در بخش نجات و رهاسازی نیز اعلام شده است که 689 نفر از شرایط خطر و محاصره ناشی از آبگرفتگی خارج شدند؛ علاوه بر آن، برای پشتیبانی معیشتی کوتاه‌مدت، 20 بسته مواد غذایی 24 ساعته میان حادثه‌دیدگان توزیع شد تا نیازهای اولیه در ساعات نخست مدیریت شود.

به گفته مسئولان امدادی، در 24 ساعت اخیر 16 تیم عملیاتی در این مأموریت‌ها مشارکت داشته‌اند و وضعیت آماده‌باش و پایش نقاط در معرض خطر ادامه دارد؛ تأکیدی که نشان می‌دهد با وجود فروکش کردن مقطعی بارش‌ها، احتمال تکرار آبگرفتگی در کانون‌های پرخطر همچنان از نگاه دستگاه‌های امدادی منتفی نیست.

حسین درخشان ،مدیرعامل جمعیت هلال احمر استان سمنان در گفت‌و‌گو با خبرنگار تسنیم، اظهار داشت: در پی اعلام گزارش مبنی بر گرفتار شدن 309 خودرو در مسیرهای آب‌گرفته، بلافاصله نیروهای امدادی از پایگاه‌های شهرستان‌ها و مرکز استان به مناطق حادثه‌دیده اعزام شدند.

وی افزود: در این حوادث، 689 نفر نجات داده شده، 11 مورد آب‌گیری منازل انجام شد و 38 نفر نیز به مکان‌های امن انتقال یافتند. همچنین، در طی این عملیات، 20 بسته مواد غذایی در عرض 24 ساعت بین آسیب‌دیدگان توزیع شد.

مدیر جمعیت هلال‌احمر تصریح کرد: در جریان سیلاب‌های اخیر، 16 تیم عملیاتی شامل نیروهای امدادی و پشتیبانی فعالیت داشتند. نیروهای هلال‌احمر همچنان در حالت آماده‌باش هستند و مناطق در معرض خطر به‌طور دائم پایش می‌شود. در صورت بروز حوادث جدید، امدادگران بدون تأخیر وارد میدان خواهند شد. 

او خاطرنشان کرد: عملیات امدادرسانی در این مدت با هماهنگی کامل و بهره‌گیری از تجهیزات مدرن انجام شده و حضور فعال نیروی انسانی متخصص، نقش بسزایی در کاهش تلفات و خسارات داشته است. 

این مسئول بیان داشت: همه دستگاه‌ها و هم‌وطنان باید خود را برای مواجهه با وضعیت‌های بحرانی احتمالی آماده سازند و همکاری کامل با نیروهای امدادی را در برنامه‌های امدادرسانی رعایت کنند.

نخستین نکته در روی دادن این رخداد جوی در سمنان، حجم درگیری جاده‌ای در مقایسه با سایر ابعاد حادثه است.

 گرفتار شدن 309 خودرو در سیلاب و آبگرفتگی، نشان می‌دهد که بارندگی اخیر بیش از هر چیز شبکه حمل‌ونقل و تردد عمومی را هدف قرار داده و این محورهای مواصلاتی بوده‌اند که به سرعت به کانون بحران تبدیل شده‌اند.

 تمرکز بخش قابل توجهی از عملیات بر «امداد جاده‌ای» گواهی بر این واقعیت است که هر موج بارش شدید، در صورت نبود تمهیدات پیشگیرانه، می‌تواند به سرعت به اختلال گسترده در رفت‌وآمد و به خطر افتادن جان سرنشینان خودروها منجر شود.

در محور انسانی ماجرا، رقم 689 نفر رهاسازی‌شده از وضعیت خطر، شاخص مهمی برای سنجش گستره حادثه و حجم مداخله امدادی است.

 این عدد نشان می‌دهد که حادثه صرفاً محدود به چند نقطه پراکنده نبوده، بلکه در پهنه‌ای وسیع‌تر از استان سمنان اثر گذاشته است. انتقال 38 نفر به مکان امن نیز بیانگر آن است که در برخی نقاط، شرایط به‌گونه‌ای بوده که ادامه حضور افراد در محل، از نظر کارشناسان امدادی قابل قبول نبوده و نیاز به جابه‌جایی فوری تشخیص داده شده است؛ اقدامی که در بسیاری از حوادث مشابه، نقش پیشگیرانه مهمی در کاهش تلفات انسانی دارد.

آبگرفتگی منازل و هشدار درباره آسیب‌پذیری زیرساخت‌ها 

از جنبه  زیرساختی، ثبت 11 مورد تخلیه آب از منازل، تصویری از آسیب‌پذیری بافت‌های مسکونی در برابر روان‌آب‌ها و آبگرفتگی به دست می‌دهد.

هر چند این عدد در قیاس با آمار ملی برخی سیلاب‌های بزرگ رقم بالایی محسوب نمی‌شود، اما از دید کارشناسی، همین موارد محدود نیز زنگ هشداری برای نوسازی و بهسازی شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی، به‌ویژه در محلات و نقاطی است که با هر بار بارش شدید، در معرض آبگرفتگی قرار می‌گیرند. این وضعیت نشان می‌دهد که رویکرد «درمان بعد از بحران» باید به سمت «پیشگیری و مقاوم‌سازی پیش از بحران» تغییر جهت دهد.

نقش پشتیبانی امدادی در تأمین نیازهای اولیه حادثه‌دیدگان 

در بعد پشتیبانی معیشتی، توزیع 20 بسته مواد غذایی 24 ساعته بین حادثه‌دیدگان گرچه در نگاه اول عددی محدود به نظر می‌رسد، اما اهمیت آن در «سرعت تأمین نیازهای اولیه» است.

تجربه سیلاب‌های سال‌های اخیر در کشور نشان داده است که در ساعات نخست پس از حادثه، حتی تعداد نسبتا کم بسته‌های غذایی و اقلام امدادی، نقشی کلیدی در آرام‌سازی فضا و جلوگیری از شکل‌گیری شرایط التهاب‌آور در میان خانواده‌های آسیب‌دیده دارد. این اقدام نشان می‌دهد که هلال‌احمر در این حادثه، علاوه بر نجات جان‌ها، به تأمین حداقلی معیشت اضطراری نیز توجه داشته است.

ظرفیت عملیاتی هلال‌احمر در مدیریت بحران‌های جوی 

آمار اعلام‌شده از مشارکت 16 تیم عملیاتی در حوادث 24 ساعت اخیر، از زاویه‌ای دیگر، ظرفیت سازمانی هلال‌احمر استان را در شرایط آماده‌باش به نمایش می‌گذارد. حضور همزمان تیم‌های پایگاه‌های شهرستانی، مرکز استان و گروه‌های پشتیبانی، بیانگر این است که پاسخ به حادثه، بر اساس الگوی «شبکه‌ای و هماهنگ» دنبال شده است.

 در عین حال، همین عدد می‌تواند مبنایی برای ارزیابی این پرسش باشد که در صورت تشدید مقیاس حادثه یا هم‌زمانی چند بحران در نقاط مختلف استان، آیا ظرفیت فعلی تیم‌های عملیاتی پاسخ‌گو خواهد بود یا نیاز به ارتقا و تقویت جدی نیروی انسانی و تجهیزات احساس می‌شود.

ادامه آماده‌باش و پایش مناطق در معرض خطر، به‌ویژه پس از فروکش نسبی بارندگی، یک پیام روشن برای سیاست‌گذاران محلی دارد: مدیریت مخاطرات جوی در استان‌هایی مانند سمنان دیگر نمی‌تواند صرفاً واکنشی و مقطعی باشد.

 الگوی بارش‌های شدید و ناگهانی در سال‌های اخیر، ضرورت استقرار نظام‌های هشدار سریع، آموزش عمومی برای رانندگان و ساکنان مناطق پرخطر، و بازنگری در ضوابط ساخت‌وساز در حریم مسیل‌ها و بستر روددره‌های فصلی را بیش از پیش برجسته کرده است.

ضرورت تقویت زیرساخت‌ها برای کاهش خسارات سیلاب‌های آینده

واقعیت این است که هر حادثه، اگر تحلیل و تجربه آن به‌موقع ثبت و تبدیل به «اقدام اصلاحی» نشود، در بارش بعدی به شکل پرهزینه‌تری تکرار خواهد شد.

در نهایت، حادثه اخیر سمنان را می‌توان به‌عنوان یک «آزمون عملی» برای نظام امدادرسانی و مدیریت بحران استان ارزیابی کرد؛ آزمونی که در آن، از یک سو سرعت واکنش و گستره عملیات هلال‌احمر، و از سوی دیگر ضعف‌های ساختاری در حوزه زیرساخت‌های شهری و جاده‌ای خود را نشان داده است.

جمع‌بندی این تجربه، اگر با نگاه فراتر از آمار و در قالب یک برنامه عملیاتی مشترک میان دستگاه‌های مسئول، از مدیریت بحران و راهداری تا شهرداری‌ها و نهادهای خدمات‌رسان ، دنبال شود، می‌تواند بارش‌های بعدی را از «بحران» به «رخداد قابل مدیریت» تبدیل کند؛ در غیر این صورت، هر بارندگی شدید، خطر تکرار همان چرخه آشنای سیلاب، آبگرفتگی و خسارت را در پی خواهد داشت.

گزارش از: علیرضا رحیمیان

انتهای پیام/363/