بحران دوگانه در کشورهای آسیایی؛ نفت گران و پول ارزان

به گزارش خبرگزاری تسنیم به نقل از نیویورک تایمز، در سراسر آسیا، کشورهایی که از قبل در برابر اختلال مداوم در تأمین انرژی از خلیج فارس آسیب‌پذیر بوده‌اند، با یک عارضه جانبی شوم نیز دست و پنجه نرم می‌کنند. ارزش پول آنها توسط دلاری که ارزش آن در حال افزایش است، تحت فشار قرار دارد.

جنگ در خاورمیانه عملاً نفت و گازی را که از تنگه هرمز عبور می‌کند، قطع کرده است، کانال باریکی که به خطرناک‌ترین گلوگاه جهان تبدیل شده است. حدود 90 درصد از تجارت بین‌المللی کالاها - از جمله نفت و گازی که قیمت آن به شدت افزایش می‌یابد - از ارز آمریکا استفاده می‌کند. و همانطور که اغلب در مواقع آشفتگی جهانی اتفاق می‌افتد، سرمایه‌گذاران پول خود را از مناطق پرخطر خارج کرده و پول بیشتری را به دارایی‌های ایالات متحده وارد می‌کنند. این امر باعث افزایش ارزش دلار می‌شود که به بالاترین ارزش خود در برابر ارزهای آسیایی در دو دهه گذشته نزدیک می‌شود. در نتیجه، بسیاری از ارزها درست زمانی که قدرت خرید آنها بیشترین نیاز را دارد، ضعیف‌تر می‌شوند. اثر ترکیبی این فشارها، اقتصادهای سراسر آسیا را تضعیف کرده است، جایی که برخی از هزینه‌های انرژی محلی حتی از قیمت‌های معیار جهانی نیز بالاتر است.

روز دوشنبه، شاخص اصلی سهام هند، ساعاتی قبل از اعلام رئیس جمهور ترامپ مبنی بر تأخیر پنج روزه در طرح بمباران زیرساخت‌های انرژی ایران، 2.5 درصد از ارزش خود را از دست داد - که از زمان شروع جنگ تقریباً 13 درصد کاهش یافته بود. این ضررهای بازار سهام، پول را از هند خارج کرده و ارزش روپیه، واحد پول این کشور، را کاهش داده است. وون، واحد پول کره جنوبی، برای اولین بار از زمان بحران مالی جهانی سال 2008، به پایین‌ترین نرخ ارز خود در برابر دلار رسیده بود. هر دو کشور در چند روز گذشته شاهد کاهش فشار مالی بوده‌اند و این نشان می‌دهد که آقای ترامپ به دنبال راه فراری برای جنگ است. اما خطرات عمیق‌تری ریشه دوانده است. بنیاد IBON، یک گروه تحقیقاتی اقتصادی، روز جمعه در یادداشتی اعلام کرد که در فیلیپین، قیمت‌های بالاتر نفت و پزوی ضعیف‌تر فیلیپین «ضربه‌ای مضاعف» ایجاد می‌کند که تورم را در ماه‌های آینده دو برابر خواهد کرد و میلیون‌ها خانواده فقیر فیلیپینی را به شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد. رئیس جمهور این کشور، فردیناند آر. مارکوس جونیور، روز سه‌شنبه وضعیت اضطراری ملی در حوزه انرژی اعلام کرد. فیلیپین 90 درصد نفت خود را از خاورمیانه وارد می‌کند.

در کره جنوبی، رئیس جمهور لی جائه میونگ روز سه‌شنبه یک کمپین سراسری صرفه‌جویی در مصرف انرژی را آغاز کرد. تقریباً 70 درصد از نفت خام مورد نیاز این کشور از تنگه هرمز عبور می‌کند. تمام جهان با کمبود جدید نفت دست و پنجه نرم می‌کند، که تحلیلگران آن را بدتر از شوک‌های دهه 1970 تخمین زده‌اند. حتی در ایالات متحده، که در طول رونق نفت شیل به صادرکننده خالص انرژی تبدیل شد، میانگین قیمت هر گالن بنزین به 3.98 دلار افزایش یافته است که بیش از یک دلار بیشتر از قبل از جنگ است. این را با آنچه در آسیا اتفاق می‌افتد مقایسه کنید. اول، کمبود عرضه بدتر است. قیمت هر بشکه نفت خام برنت که در سراسر اقیانوس اطلس معامله می‌شود، اکنون بیش از 110 دلار است که نسبت به 70 دلار در ماه گذشته افزایش یافته است. اما از آنجا که کشورهای آسیایی بخش زیادی از نفت خود را از خاورمیانه خریداری می‌کنند، تقاضای شدید برای عرضه ناگهان کمتر، قیمت‌ها را حتی بالاتر برده است. دومین ضربه زمانی وارد می‌شود که این قیمت‌ها به ارزهایی تبدیل می‌شوند که در مقایسه با دلار در حال کاهش هستند. روپیه هند در طول سال گذشته، حتی زمانی که خود دلار نسبت به اکثر ارزها در حال کاهش بود، رو به تضعیف بوده است. اکنون یک دلار نزدیک به 95 روپیه قیمت دارد که تقریباً 11 درصد بیشتر از یک سال پیش است.

کنت روگوف، اقتصاددان دانشگاه هاروارد، گفت: «افزایش قیمت نفت در حالی که نرخ ارز آنها از قبل ضعیف است، دو برابر دردناک است.» هزینه کردن این همه پول برای یک کالای اساسی، یک واقعیت تلخ در سراسر آسیا است. به عنوان مثال، رانندگان کامیون تایلند گفته‌اند که برای حمل و نقل کالاها به بنادر و از بنادر، گازوئیل ندارند، که مانند بنزین از نفت خام تصفیه می‌شود و قیمت آن افزایش یافته است. پول هر کشوری که بیشتر برای کالاهای وارداتی هزینه می‌کند در حالی که درآمد کمتری از صادرات دارد، ارزش خود را در سایر نقاط جهان از دست می‌دهد. و هنگامی که سرمایه‌گذاران مضطرب سرمایه خود را - اغلب به دلار، که به طور سنتی امن‌ترین ذخیره ارزش است - منتقل می‌کنند، این امر باعث کاهش بیشتر ارزش پول در حال ورشکستگی می‌شود. بات، واحد پول تایلند، امسال را با قدرت بیشتری نسبت به روپیه هند آغاز کرد. اما به سرعت به پایین‌ترین حد خود در 10 ماه گذشته سقوط کرد و انتظار می‌رود تا زمانی که جنگ ادامه دارد، به سقوط خود ادامه دهد. صنایع گردشگری و صادرات تایلند معمولاً از بات ضعیف سود می‌برند. با این حال، این بار، نگرانی‌ها در مورد سفرهای جهانی منجر به لغو تعطیلات شده است. سوال دولت‌های نگران این است: چگونه می‌توان به بهترین شکل این درد را توزیع کرد؟ بده بستان‌های زیادی وجود دارد. جهانگیر عزیز، اقتصاددان جی‌پی‌مورگان چیس در نیویورک، گفت که برای هر کشوری، «سوال این است که چگونه می‌خواهید این ضربه را تحمل کنید؟» دولت‌ها و بانک‌های مرکزی باید تصمیماتی بگیرند که در نهایت مشخص کند چه کسی بیشترین آسیب را دیده است.

از یک طرف، بانک مرکزی یک کشور می‌تواند دست روی دست بگذارد و اجازه دهد ارزش پول ملی کاهش یابد. سپس واردات کشور گران‌تر می‌شود، اما صادرات آن ارزان‌تر می‌شود. صادرات ارزان‌تر به برخی از مشاغل محلی کمک می‌کند و کارگرانی که در خارج از کشور دلار به دست می‌آورند می‌توانند برای حمایت از اقتصاد داخلی، پول بیشتری به خانه بفرستند. با این حال، واردات گران‌تر به این معنی است که خانوارها و مصرف‌کنندگان یک کشور باید قیمت‌های بالاتری را تحمل کنند. و این می‌تواند جامعه را بی‌ثبات کند و حتی دولت‌ها را سرنگون کند. بنگلادش و سریلانکا در طول بحران‌های مالی اخیر، سلسله‌های سیاسی را سرنگون کردند. بحران ارزی آسیا در سال 1997 به یک استبداد 31 ساله در اندونزی پایان داد. 

حتی دولت‌های کشورهای ثروتمندتر آسیا نیز در صورت ادامه این بحران، منابع لازم برای نجات شهروندان خود از همه اثرات آن را نخواهند داشت. کو یون چئول، وزیر دارایی کره جنوبی، روز یکشنبه هشدار داد که نفت گران و وون ضعیف، قیمت‌ها را به طور کلی افزایش می‌دهد. کشاورزان کره‌ای که برای پرورش گوجه فرنگی، نارنگی و فلفل دلمه‌ای در گلخانه‌ها به گرمایش نیاز دارند، از قبل از افزایش قیمت سوخت شکایت داشتند. با این حال، آقای کو قول داد که سقف قیمت بنزین، گازوئیل و نفت سفید گرمایشی را حفظ کند - هزینه‌هایی که به رأی‌دهندگان عادی در محل زندگی آنها آسیب می‌رساند. او همچنین قول داد که قیمت خدمات عمومی را ثابت نگه دارد و به برخی از کالاهای مصرفی یارانه بدهد. انتظار می‌رود رویکردی مختلط مانند این، پاسخ‌های همه این دولت‌ها را برای ماه‌های آینده، حتی اگر جنگ به زودی پایان یابد، مشخص کند. نارندرا مودی، نخست وزیر هند، تا روز دوشنبه از بحث در مورد بحران با پارلمان کشورش خودداری کرده بود، زمانی که اعلام کرد وضعیت وخیم اما تحت کنترل است. او گفت که هندی‌ها با آن مقابله خواهند کرد، همانطور که با همه‌گیری کووید-19 مقابله کردند. آقای روگاف از دانشگاه هاروارد گفت که رنجی که آسیا امسال متحمل شده است، احتمالاً جذابیت دلار را در آینده کاهش خواهد داد. او گفت: «هر چیزی که موانعی برای تجارت جهانی ایجاد کند و شکاف ژئوپلیتیکی ایجاد کند، برای ارزی که ادعای تسلط بر کل جهان را دارد، بد است.» اما نیاز فعلی در سراسر آسیا، رساندن ارز خارجی کافی برای خرید انرژی مورد نیاز فوری است. آقای روگاف گفت که آینده نقش دلار بعداً با سوالی «درباره اعتماد به ایالات متحده: آیا هنوز یک پناهگاه امن و یک شریک امن است؟» پاسخ داده خواهد شد.

انتهای پیام/