به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر علیرضا قائمی‌نیا، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در نشست علمی «هم‌اندیشی مقاومت شناختی در جنگ رمضان» با کالبدشکافی تقابل پیچیده ایران و نظام سلطه، از دستیابی ملت ایران به آگاهی و برتری بی‌سابقه در برابر ماشین جنگ روانی دشمن پرده برداشت.

دکتر قائمی‌نیا در ابتدای این نشست با بیان اینکه نبرد شناختی یک استعاره مفهومی و قاعده‌ای کلی در حیات بشری است، اظهار داشت: «جنگ شناختی در طول تاریخ اسلام، به‌ویژه در دوران ائمه اطهار (ع) سابقه داشته است؛ چنان‌که سه جنگ رخ‌داده در دوران حکومت امیرالمؤمنین (ع) نیز عمدتاً ماهیتی شناختی داشتند».

وی با تفکیک میان نبردهای سنتی و مدرن، تصریح کرد: «تفاوت بنیادین جنگ شناختی در عصر دیجیتال با دوران گذشته در دو مؤلفه نهفته است؛ نخست، ظهور ابزارهای بی‌سابقه نظیر شبکه‌های اجتماعی و فضای سایبر، و دوم، شکل‌گیری پایه‌های علمی این نبردها بر اساس قواعد علوم شناختی نظیر عصب‌شناسی و زبان‌شناسی شناختی که هدف نهایی آن تغییر ذهنیت، باور و رفتار حریف است».

نقش بی‌بدیل «رهبر شهید» در تغییر موازنه جنگ 12 روزه

استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به روند تحولات در تقابلات اخیر، جنگ 12 روزه را یک رویارویی کاملاً ترکیبی و پیچیده توصیف کرد و گفت: «در 24 ساعت ابتدایی آن نبرد، دشمن با اتکا به عملیات نظامی، ترور فرماندهان و راه‌اندازی یک جنگ شناختی و رسانه‌ای وسیع، توانست دست برتر خود را به نمایش بگذارد. اما ساعاتی نگذشت که با ورود و تدبیر رهبر شهید انقلاب، ورق جنگ برگشت و ابتکار عمل در دست رزمندگان اسلام قرار گرفت».

قائمی‌نیا با تأکید بر اینکه رهبر شهید انقلاب، شخصیتی بی‌نظیر و برتر در عرصه جنگ شناختی بودند، افزود: «ایشان با شجاعتی مثال‌زدنی توانستند یک پاتک شناختی بسیار قدرتمند علیه دشمن طراحی و اجرا کنند که در ادامه، قدرت پدافند موشکی نیز این برتری ذهنی و میدانی را تثبیت کرد».

وی با مقایسه شرایط ایران پیش و پس از جنگ 12 روزه بیان داشت: «ما در گذشته و در برابر حملات شناختی دشمن غالباً وضعیتی منفعلانه داشتیم، اما امروز و در جریان “جنگ رمضان”، به یک وضعیت و آگاهی شناختی خاص دست یافته‌ایم که می‌توان از آن به عنوان “برتری شناختی ایران” یاد کرد. این بلوغ اجتماعی به حدی رسیده است که حتی با وجود شهادت رهبری و فرماندهان ارشد، مردم شناخت بسیار دقیقی از صحنه و فریب‌های احتمالی دشمن دارند».

تقابل نمادها؛ از موشک‌های هویت‌ساز تا سلاح‌های کودک‌کش

پژوهشگر برجسته علوم شناختی در بخش دیگری از سخنان خود، به تحلیل نشانه‌شناختی تجهیزات نظامی پرداخت و اذعان کرد: «امروز موشک‌ها و پهپادهای ایرانی صرفاً تجهیزات نظامی نیستند، بلکه به “نمادهایی برای جنگ شناختی” تبدیل شده‌اند. استفاده ما از ابزارهای تسلیحاتی ساده و ارزان برای به چالش کشیدن هیمنه ابرقدرت‌های جهانی، معادلات ذهنی غرب را عمیقاً تغییر داده و به دنیا ثابت کرده است که داشتن تسلیحات گران‌قیمت، تنها عامل پیروزی نیست».

وی در مقام مقایسه، ماهیت تسلیحات جبهه استکبار را مورد انتقاد قرار داد و خاطرنشان کرد: «سلاح‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی امروز حامل پیام تخریب، خشونت عریان و کودک‌کشی هستند؛ جنایت هولناک آن‌ها علیه مدرسه دخترانه میناب گواه این مدعاست. در نقطه مقابل، جنگ‌افزارهای دفاعی ایران معنای شناختی خاصی مبتنی بر مقاومت و بازدارندگی مشروع پیدا کرده‌اند.»

استعاره‌های راهبردی؛ از «سیفون کاخ سفید» تا انعطاف‌پذیری اجتماعی

حجت‌الاسلام قائمی‌نیا با اشاره به تکنیک‌های زبانی در نبرد ذهن‌ها، تولید سرودهای حماسی و استفاده از نام امیرالمؤمنین (ع) و تعابیری چون «علاج در وطن است» را بخشی از فرایند بازسازی ذهنی ایرانیان در این نبرد دانست.

وی با ذکر مثالی از کاربرد استعاره‌ها در سیاست آمریکا گفت: «یکی از مشاوران اوباما پیروزی ترامپ را به کشیدن سیفون کاخ سفید تشبیه کرده بود که تأثیر روانی بالایی داشت. ما نیز امروز در جبهه رسانه‌ای خود می‌گوییم ایران با افشای ماهیت شبکه‌هایی نظیر رسوایی اپستین، باید سیفون کاخ سفید را بکشد و در این مسیر قطعاً یاری خداوند همراه ماست».

عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در پایان، بر لزوم نهادینه‌سازی این تجربیات در ساختار علمی و اجتماعی کشور تأکید کرد و اظهار داشت: «صرف تشخیص جنگ شناختی کافی نیست. همان‌گونه که در عصب‌شناسی شناختی پدیده‌ای به نام “انعطاف‌پذیری مغز” داریم که با تجربه و یادگیری، اتصالات جدیدی می‌سازد، جامعه ما نیز باید به این انعطاف‌پذیری دست یابد. ایران امروز در عرصه نظامی به این سطح از انعطاف و پویایی رسیده است و دستگاه‌های علمی، پژوهشکده‌ها و آموزش عالی باید تلاش کنند تا این تاب‌آوری و مقاومت شناختیِ مورد تأکید قرآن کریم، در تمام ارکان جامعه نهادینه شود.»

انتهای پیام/