حجت‌الاسلام‌ والمسلمین دکتر محمد ملک‌زاده، عضو هیأت علمی پژوشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، درباره پیام نوروزی رهبر انقلاب، آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، به تحلیل بخش‌هایی از پیام ایشان که درباره ارتباط مستقیم با مردم که به صورت  ناشناس بود، پرداخت.

ملک‌زاده با بیان اینکه این سیره در زمان ائمه اطهار کاملا مشهود است، خاطرنشان کرد: طبیعی است که رهبر انقلاب که پیرو مکتب اهل بیت هستند، به این سیره عمل کنند.

وی تصریح کرد: در منابع معتبر تاریخی نمونه‌های زیادی داریم که پیامبر و ائمه علیهم‌السلام برای آگاهی از وضعیت واقعی جامعه به صورت مستقیم و گاه ناشناس حضور پیدا می‌کردند؛ مثل رفت و آمدهای ناشناس شبانه برای بررسی وضعیت فقرا، سؤال کردن از رهگذاران در مورد عدالت و رفتار کارگزاران مدینه و تأکید بر حق مردم بر حاکم، شنیدن سخن و شکایات  آنها که اینها از نکاتی است که در سیره اهل بیت فراوان است.   

ملک‏‌زاده افزود:‌ به طور نمونه در سیره امام علی علیه‌السلام داریم که به صورت ناشناس و با پوشیدن لباسی ساده به محلات مختلف کوفه می‌رفتند و سرکشی می‌کردند. حضرت  در بازارها حضور داشتند، وارد عمل می‌شدند و به درد دل‌ها و شکایات مردم به طور مستقیم گوش می‌دادند و در میان جمع با کمترین فاصله تشریفاتی حضور داشتند. بنابراین این مسأله در سنت اسلامی که رهبر حکومت در میان مردم برای گرفتن بازخورد مردم  حضور پیدا کند، سابقه روشنی دارد و طبیعتا بخشی از اخلاق حکمرانی شمرده می‌شود.

فواید ارتباط حاکم با مردم

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ادامه به  فواید ارتباط حاکم با مردم بر اساس متون اسلامی اشاره و اظهار کرد: براساس منابع مختلف از جمله نهج البلاغه این نوع ارتباط آثار زیادی دارد؛ یکی از آثارش آگاهی بی‌‌واسطه از واقعیت‌های اجتماعی است. جلوگیری از فاصله افتادن طبقه حاکم با مردم است. افزایش اعتماد عمومی و اصلاح فوری مشکلاتی است که در  گزارش‌های رسمی دیده نمی‌شود. گاهی وقت‌ها اگر فقط به گزارش‌های رسمی مسئولین اکتفا کنند، از مشکلات اصلی مردم بی‌اطلاع می‌مانند؛ بنابراین باید  حضور پیدا کنند و  بدون واسطه با اقشار مختلف ارتباط  داشته باشند. 

تقویت عدالت اجتماعی

او همچنین به ضورت تقویت «عدالت اجتماعی» اشاره کرد که اگر رهبر حاکم بر یک جامعه به صورت مستقیم با مردم ارتباط داشته باشد باعث می‌شود که عدالت اجتماعی تقویت شود و از فساد کارگزاران پیشگیری می‌شود؛ وقتی شخص اول مملکت مستقیم با مردم ارتباط برقرار کند، مانع کوتاهی‌ها از سوی کارگزاران می‌شود و مشارکت اجتماعی و تقویت احساس شنیده‌شدن را در جامعه ارتقا می‌بخشد. به همین دلیل هست که در نظام جمهوری اسلامی، میان رهبر و مردم، صمیمیت برقرار است و مردم احساس می‌کنند که رهبر از خودشان هست و مشکلات آنها را لمس می‌کند.

توصیه‌های حضرت امیر در نامه به مالک

حجت‌الاسلام  ملک‌‏زاده با اشاره به نامه حضرت علی علیه‌السلام به  مالک اشتر در ارتباط حاکم با مردم تصریح کرد: مهمترین نکانی که در این نامه آمده، بحث گشودن درهای حکومت به روی مردم است. حضرت تأکید می‌کنند برای مردم زمانی را مقرر کن که بدون ترس و لکنت با تو سخن بگویند و با واسطه با تو ارتباط برقرار نکنند. حاکم نباید چهره خودش را از مردم  مخفی کند. حضرت، جدایی و پرده‌نشینی را مایه بی‌اطلاعی و ظلم معرفی می‌کند و تأکیدشان بر نزدیک بودن به مردم عادی و نه فقط نخبگان است.

وی افزود: تأکید حضرت علی علیه‌السلام بر گوش‌دادن مستقیم به نیاز نیازمندان و ستمدیدگان باشد. تأکید بر پرورش روحیه تواضع در حاکم است تا اینکه شنیدن حقیقت برایش سخت نباشد. باید اجازه اظهار نظر به مردم و انتقاد بدون ترس به مردم و ستمدیگان داده شود. اینها بخش‌هایی است که درمتون اسلامی مورد تأکید قرارگرفته و طبیعتا رهبر انقلاب نیز به آن پایبند هستند.

روش ارتباط مستقیم،‌ الگویی برای مبلغان

عضو هیأت علمی پژوشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در بخش دیگر سخنانش، خاطرنشان کرد:  روش ارتباط مستقیم حاکم اسلامی با مردم که گاه به صورت ناشناس است، می‌تواند به عنوان یک روش تبلیغی موثر درباره  مبلغان هم قرار بگیرد؛ یعنی  فقط در رأس حکومت و رهبری حاکم اسلامی هم نباشد ودر میان کارگزاران هم رواج پیدا کند  و می‌تواند اثرات مفیدی داشته باشد.

وی در چرایی مؤثر بودن این موضوع گفت:‌ ارتباط حاکم و مردم سبب اعتماد و افزایش صمیمیت بین مردم و حکومت  می‌شود و فاصله کارگزاران و مبلغان با مخاطب کم می‌شود. وقتی یک مبلغ دینی در میان مردم باشد، اثرش بیشتر از زمانی است که از راه دور یا رسانه‌ای که ارتباط مستقیم با مردم  ندارد، ارتباط برقرار کند. باعث می‌شود که مشکلات واقعی مردم آشکار شود و آن کارگزار یا مبلغ  دینی، از نزدیک با مشکل مردم در ارتباط باشد، محتوا و روش تبلیغ دقیق‌تر و مؤثرتر می‌شود و از تصویرسازی غیر واقعی از جامعه جلوگیری می‌کند.  باعث می‌شود که تواضع مبلغ دینی تقویت شود. چه  مبلغ دینی و چه کارگزار، باید در برابر مردم متواضع باشند و این اصول اخلاق اسلامی  و الگوگیری از روش پیامبر اکرم و اهل بیت علیهم السلام است.

خبرنگار: بابک شکورزاده

انتهای پیام/