ماهواره‌های چندمنظوره بومی نقشه راه خودکفایی جوی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، روز جهانی هواشناسی فرصتی است برای بازخوانی نقش یکی از راهبردی‌ترین نهادهای تخصصی در مدیریت کشور؛ نهادی که اگرچه فعالیت‌های آن در سکوت و به دور از هیاهوی رسانه‌ای انجام می‌شود، اما تأثیر آن بر تمامی سطوح زندگی فردی و جمعی انکارناپذیر است.

در همین راستا هم‌زمان با این روز، جمعی از مسئولان ارشد استانداری البرز با حضور در اداره‌کل هواشناسی استان، از تلاش‌ها و دستاوردهای این مجموعه قدردانی کردند؛ دیداری که فراتر از یک برنامه تشریفاتی، حامل پیام‌های مهمی درباره جایگاه داده‌های هواشناسی در امنیت ملی، مدیریت بحران، برنامه‌ریزی توسعه و حتی معادلات راهبردی بود.

هواشناسی امروز تنها پیش‌بینی وضعیت بارش و دما نیست، بلکه شبکه‌ای پیچیده از داده‌های دقیق، مدل‌سازی‌های پیشرفته و تحلیل‌های چندلایه است که از مدیریت منابع آب و کشاورزی تا حمل‌ونقل هوایی، دریایی و زمینی و از تصمیم‌گیری‌های شهری تا برنامه‌ریزی‌های کلان دفاعی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در جهانی که تغییرات اقلیمی، پدیده‌های حدی جوی و تهدیدهای زیست‌محیطی رو به افزایش است، برخورداری از زیرساخت‌های بومی و پایدار در حوزه تولید و تحلیل داده‌های هواشناسی، به یک ضرورت راهبردی برای کشورها تبدیل شده و استان البرز به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، تنوع اقلیمی و مجاورت با پایتخت، از اهمیت مضاعفی در این حوزه برخوردار است.

وجود ایستگاه‌های متعدد سنجش، نقش‌آفرینی در شبکه‌های بین‌المللی و توسعه مدل‌های بومی پیش‌بینی، این استان را به یکی از قطب‌های مهم هواشناسی کشور تبدیل کرده و از سوی دیگر، تجربه محدودیت‌های ارتباطی و لزوم اتکا به داده‌های داخلی، اهمیت خودکفایی در زیرساخت‌های فضایی و سامانه‌های جمع‌آوری اطلاعات جوی را بیش از پیش آشکار ساخته است.

قدرت الله سیف، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی و مهدی فراهانی، معاون توسعه مدیریت و منابع و محمدباقر فرهند، مدیرکل روابط عمومی و امور بین‌الملل استانداری البرز به همراه رضا عباس‌زاده، مدیرعامل خانه مطبوعات و رسانه‌های استان به مناسبت روز جهانی هواشناسی با مدیرکل و کارکنان هواشناسی البرز دیدار و از اقدامات این اداره کل قدردانی کردند.

این دیدار را می‌توان نمادی از توجه مدیریت اجرایی استان به ظرفیت‌های علمی و فناورانه دانست؛ ظرفیتی که می‌تواند با حمایت هدفمند، به توسعه ماهواره‌های بومی، ارتقای سامانه‌های پایش و تقویت نقش‌آفرینی ایران در عرصه منطقه‌ای و جهانی منجر شود. در چنین بستری، هواشناسی نه‌تنها یک دستگاه خدمات‌رسان، بلکه یکی از ارکان اقتدار علمی، امنیتی و مدیریتی کشور به شمار می‌رود.

فراهانی: تمرکز بر فناوری‌های فضایی در مسیر اقتدار علمی

مهدی فراهانی، معاون توسعه مدیریت و منابع استانداری البرز در این دیدار با اشاره به علاقه شخصی خود به مجموعه هواشناسی به دلیل سال‌ها آشنایی با زحمات و دقت کاری این مجموعه مطرح کرد: اطلاعات و داده‌های دقیق هواشناسی، از مسائل نظامی تا امور روزمره مردم، تأثیر شگرفی دارد. اگر این بستر فراهم نباشد، ممکن است بسیاری از تصمیمات کلان کشور دچار خطا شود.

وی گفت: در مذاکرات اخیر با آمریکا، به گفته منابع صهیونیستی، قرار بود بلافاصله پس از دور دوم مذاکرات به ایران حمله شود اما دلیل تأخیر 10 روزه این حمله، صرفاً نامساعد بودن شرایط جوی اعلام شده و این نشان می‌دهد که حتی پیش‌بینی‌های دقیق هواشناسی می‌تواند در تنظیم تقویم عملیات‌های نظامی دشمن نیز تأثیر تعیین‌کننده داشته باشد، همان‌گونه که در عملیات‌های هوایی داخلی نیز نقشی حیاتی ایفا می‌کند.

معاون توسعه مدیریت و منابع استانداری البرز ضمن قدردانی از زحمات مدیرکل هواشناسی استان و مدیران ارشد این حوزه در کشور ابراز امیدواری کرد که با تلاش‌های در حال انجام در حوزه ماهواره‌ای و ارسال داده‌های داخلی، وابستگی ما به داده‌های هواشناسی جهانی که عمدتاً از طریق اینترنت و ماهواره‌های خارجی دریافت می‌شود، به تدریج کاهش یابد و به خودکفایی کامل در این عرصه برسیم.

فراهانی با بیان اینکه به نظر من، یکی از نیازهای اساسی امروز، تمرکز بر توسعه ماهواره‌های چندمنظوره بومی با قابلیت جمع‌آوری داده‌های هواشناسی است و این باید به یک نقشه راه ملی تبدیل شود، عنوان کرد: من معتقدم در اداره کل هواشناسی استان البرز، ظرفیت‌ها و نیروهای مستعدی وجود دارند که می‌توانند پروژه‌های نوآورانه را به‌صورت خودجوش آغاز کنند و تا مرحله نتیجه‌گیری پیش ببرند.

وی ادامه داد: به‌عنوان مثال، پروژه تحقیقاتی شناسایی منشأ غبار در استان البرز که توسط همکاران شما انجام شد، نمونه درخشانی از این توانمندی‌هاست. این موضوع برای من ارائه و به دقت بررسی شد و بسیار خوشحال شدم که کارشناسان ما به جای پرداختن به موضوعات سطحی، به ریشه‌یابی و حل اصولی مسائل می‌پردازند.

معاون توسعه مدیریت و منابع استانداری البرز در پایان با اشاره به آرمان بلند رهبر شهید انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: هدف نهایی ما باید تحقق فرمایش امام راحل باشد که اگر کسی در پی علم بود، مجبور شود زبان فارسی بیاموزد و به ایران مراجعه کند. این نقطه ایده‌آل و آرمانی است که باید در تمام حوزه‌ها از جمله هواشناسی آن را دنبال کنیم.

سیف: هویت ملی؛ محور ایستادگی در برابر فشارها

قدرت الله سیف، معاون سیاسی، امنیتی و انتظامی استانداری البرز نیز جنگ تحمیلی را نبردی نابرابر با ائتلاف ناتو خواند و با اشاره به اینکه ریشه این هجمه جهانی، حفظ هویت و غیرت ملی ایران ذیل رهبری شهید و رهبری جدید است، ضمن برشمردن نقاط قوت ملی از جمله وسعت سرزمینی، موقعیت ژئوپلیتیک، جمعیت جوان و فناوری دفاعی، بر لزوم گذشت و انسجام بیشتر برای عبور از بحران تأکید کرد.

وی با بیان اینکه شما هر یک می‌توانید سفیران جمهوری اسلامی در خانواده و جامعه باشید؛ حضورتان در میدان، تکیه‌گاه محکمی برای ما مسئولان است، اذعان کرد: ما ناخواسته وارد جنگی شدیم که بر ما تحمیل شده است. این از لحاظ نظامی جنگی نابرابر است؛ ایران با پیشرفته‌ترین هواپیماهای ناتو می‌جنگد و یک اجماع جهانی علیه ما شکل گرفته است. باید ریشه این موضوع را مطالعه کنیم.

معاون سیاسی، امنیتی و انتظامی استانداری البرز با اشاره به اینکه خواسته‌های دشمن در مذاکرات، مرحله‌به‌مرحله افزایش یافت زیرا روحیات این ملت و مسئولان منتخب آن را درنیافتند، تصریح کرد: خواست مردم، حفظ غیرت و هویت ملی است که در سایه رهبری شهیدمان محقق شد. شهادت مظلومانه رهبر درحالی‌که تا آخرین لحظه در محل کارشان بودند، افتخاری برای این کشور است.

سیف اضافه کرد: این را با گذشته مقایسه کنید؛ شاه مجبور به فرار و پدرش تبعید شد و پیشینیانشان با پذیرفتن شرایط ذلت‌بار به کشورهای دیگر رفتند اما رهبر ما با تفکری برگرفته از قرآن و سیره ائمه، سربلند و در حال انجام‌وظیفه به ملکوت پیوست که این برای ما درس و افتخار است. ویژگی اول عوامل مقاومت و اقتدار کشور، وجود رهبری مقتدر و به دنبال آن، انتقال سریع و بی‌وقفه فرماندهی به رهبر جدید بود.

وی با اشاره به اینکه همچنین وسعت کشورمان باعث شده علی‌رغم اصابت هزاران بمب پیشرفته، زندگی عادی در جریان باشد، موقعیت ژئوپلیتیک را یکی دیگر از ظرفیت‌های بالفعل کشور ارزیابی و خاطرنشان کرد: تسلط با اقتدار بر تنگه هرمز که شریان انرژی جهان است، اقتدار ما را به دنیا تحمیل می‌کند. ما تاکنون با خویشتن‌داری رفتاری در شأن جمهوری اسلامی داشته‌ایم.

معاون سیاسی، امنیتی و انتظامی استانداری البرز به هویت تاریخی و غیرت ایرانی اشاره کرد و با بیان اینکه هیچ‌گاه در تاریخ، بیگانگان نتوانسته‌اند بر این سرزمین مسلط شوند؛ این غیرت ایرانی، اجازه تسلط نمی‌دهد، جمعیت جوان و بااستعداد را یکی از ظرفیت‌های کشور برشمرد و افزود: جمعیت زیاد و بااستعداد ما، منشأ پیشرفت‌های خیره‌کننده‌ای مانند فناوری موشکی شده که دنیا را متحیر کرده است.

سیف با تأکید بر اتحاد و همبستگی ملی علیرغم فشارهای معیشتی اظهار کرد: وقتی پای ایران و تمامیت ارضی به میان می‌آید، اتحاد ملی شکل می‌گیرد و حضور پرشور مردم در خیابان‌ها گواه این مسئله است. همه ما باید در شرایط سخت، با گذشت و دوری از گله‌مندی، به انسجام ملی کمک کنیم. فرهنگ گذشت، مهم‌ترین ابزار امروز ماست. با غیرتمندی مدیران و مسئولان شاهد پیروزی نظام مقدس جمهوری اسلامی خواهیم بود.

حقی آبی: البرز پیشگام اجرای مدل‌های بومی پیش‌بینی جوی

کامران حقی آبی، مدیرکل هواشناسی استان البرز نیز با اشاره به اجرای موفق مدل‌های بومی پیش‌بینی جوی در این استان عنوان کرد: البرز تنها استانی است که با وجود قطعی اینترنت و محدودیت‌های ارتباطی، توانسته با تکیه بر داده‌های داخلی و زیرساخت‌های پدافند غیرعامل، گزارش‌های دقیق و به‌موقع هواشناسی را ارائه دهد.

وی در روز جهانی هواشناسی بر شعار «دیده‌بانی امروز، امنیت فردا» تأکید و نقش محوری داده‌های هواشناسی در امنیت ملی و عملیات‌های حیاتی را تشریح کرد و از اجرای موفق مدل‌های بومی پیش‌بینی جوی در این استان خبر داد و اذعان کرد: البرز تنها استانی است که برای منطقه خود، مدل‌ها و الگوهای بومی را اجرا می‌کند.

مدیرکل هواشناسی استان البرز بیان کرد: با وجود قطعی اینترنت و دسترسی محدود به داده‌های جهانی، توانسته‌ایم پیش‌بینی‌ها و گزارش‌های وضعیت جوی را به‌موقع صادر کنیم. در طول شبانه‌روز حداقل سه نوبت گزارش جوی را از طریق صداوسیما ارائه می‌دهیم که نقش مهمی در اطلاع‌رسانی به مردم و عادی‌سازی شرایط دارد.

حقی آبی با بیان اینکه همکاران ما در راهپیمایی‌های شبانه و مراسم مختلف حضور مستمر دارند تا علاوه بر ارائه خدمات تخصصی، در تقویت روحیه عمومی نیز مشارکت کنند، اظهار کرد: شعار امسال سازمان جهانی هواشناسی، دیده‌بانی امروز، امنیت فرداست. هواشناسی یک سازمان داده‌محور است و بدون داده‌های دقیق و واقعی، حتی مدل‌سازی و پیش‌بینی نیز با مشکل مواجه می‌شود.

وی گفت: ایستگاه کرج یکی از ایستگاه‌های بین‌المللی است که داده‌های آن برای رسم نقشه‌های هواشناسی جهانی استفاده می‌شود. داده‌های این ایستگاه باید سر ساعت و بر اساس زمان استاندارد جهانی (یوتی‌سی) گزارش شود. ایستگاه‌های هواشناسی در طالقان، هشتگرد، کرج، اشتهارد و ایستگاه‌های خودکار در نظرآباد، فردیس و محمدشهر، داده‌های لازم را جمع‌آوری می‌کنند.

مدیرکل هواشناسی استان البرز با بیان اینکه با مساعدت استانداری و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، امسال 6 نیروی جدید به مجموعه ما اضافه شده که امیدواریم در سال جاری خدمات آنان نیز به بهره‌برداری برسد، عنوان کرد: در مباحث نظامی و انتظامی، از طراحی و پرتاب موشک‌ها گرفته تا نشست و برخاست هواپیماها، داده‌های هواشناسی نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

حقی‌آبی در پایان با تأکید بر نقش محوری داده‌های هواشناسی در امور زیربنایی و امنیتی خاطرنشان کرد: در هر فرودگاه ایستگاه هواشناسی ویژه وجود دارد و بر اساس داده‌های آن، تیک‌آف و فرود انجام می‌شود. بدون این اطلاعات، خلبان هیچ دیدی نخواهد داشت.

«دیده‌بانی امروز، امنیت فردا»؛ نقشه راه آینده

آنچه در این دیدار مورد تأکید قرار گرفت، صرفاً قدردانی از یک مجموعه تخصصی نبود، بلکه بازتعریف جایگاه هواشناسی در منظومه حکمرانی و امنیت ملی کشور بود. سخنان مسئولان استانی نشان داد که داده‌های جوی، امروز به مؤلفه‌ای تعیین‌کننده در تصمیم‌سازی‌های کلان تبدیل شده‌اند؛ از مدیریت بحران‌های طبیعی گرفته تا پشتیبانی از زیرساخت‌های حیاتی، حمل‌ونقل، کشاورزی و حتی برنامه‌ریزی‌های دفاعی.

این نگاه، بیانگر عبور از رویکرد سنتی به هواشناسی و حرکت به‌سوی درک راهبردی از نقش «داده» در اقتدار ملی است. تجربه استان البرز در اجرای مدل‌های بومی پیش‌بینی، استمرار ارائه گزارش‌های دقیق در شرایط محدودیت ارتباطی و تکیه بر زیرساخت‌های پدافند غیرعامل، نمونه‌ای از ظرفیت‌های درونی کشور برای حرکت به سمت خوداتکایی علمی است.

چنین اقداماتی نشان می‌دهد که با برنامه‌ریزی منسجم، حمایت مدیریتی و اعتماد به نیروهای متخصص داخلی، می‌توان وابستگی به داده‌ها و سامانه‌های خارجی را کاهش داد و امنیت اطلاعاتی را تقویت کرد. از سوی دیگر، تأکید بر توسعه ماهواره‌های چندمنظوره بومی و تبدیل آن به یک نقشه راه ملی، بیانگر درکی آینده‌نگر از تحولات فناورانه جهان است.

در عصر رقابت‌های پیچیده ژئوپلیتیکی، کشوری موفق‌تر خواهد بود که بتواند زنجیره کامل تولید، پردازش و تحلیل داده‌های راهبردی را در داخل مرزهای خود مدیریت کند. هواشناسی، به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین تولیدکنندگان داده‌های محیطی، نقشی کلیدی در این زنجیره ایفا می‌کند. در نهایت، پیام این رویداد را می‌توان در یک عبارت خلاصه کرد: «دیده‌بانی امروز، امنیت فردا».

تقویت زیرساخت‌های هواشناسی، سرمایه‌گذاری در پژوهش‌های کاربردی، جذب و توانمندسازی نیروهای متخصص و حمایت از پروژه‌های نوآورانه، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای توسعه پایدار و صیانت از منافع ملی است. اگر این مسیر با انسجام مدیریتی و نگاه علمی دنبال شود، می‌توان امیدوار بود که استان البرز و به‌تبع آن کشور، در حوزه علوم جوی و فناوری‌های وابسته، به جایگاهی برسد که نه‌تنها نیازهای داخلی را تأمین کند، بلکه به مرجع علمی منطقه‌ای نیز تبدیل شود.

انتهای پیام/