خبرگزاری تسنیم ـ داود فاضل فلاورجانی*؛ این روزها و در بحبوبه یک نبرد تمدنی پرشدت با شیاطین سرمایه‌سالار، یک بار دیگر نقش مسجد پر رنگ شده و اهمیت آن بازآرایی شده است. شاید بیراه نباشد اگر بگوییم مسجد اولین نهاد تمدنی است که مستقیما توسط رسول گرامی اسلام در آغاز دعوت فراگیرشان پایه‌ریزی شد و به عنوان پیشران حرکت جامعه اسلامی نقش مهمی در امت‌سازی ایفا نمود؛ مسجدی که نه صرفاً یک مرکزی عبادی بلکه کانون علمی، اجتماعی سیاسی و جایگاهی برای ساماندهی جنبش‌های مردمی در سطوح مختلف جامعه بود.

مسجد در طول دوران تمدن اسلامی این جایگاه را حفظ کرد و همواره نقش خود را به عنوان محلی برای ظهور و بروز ابعاد مختلف دین و هدایت جامعه اسلامی ایفا کرد تا اینکه با سربرآوردن تمدن الحادی مدرن، غارتگران دنیا با توجه به این نقش کلیدی تمام تلاش خود را به‌کار گرفتند تا مساجد را از محوریت بیندازند و آن را به زاویه‌ای در گوشه و کنار خیابان‌ها و محله‌ها تبدیل کنند که جز حضور چند پیرمرد و پیرزن کهنسال برای برخی عبادات فردی و پرکردن اوقات بازنشستگی خاصیت دیگری نداشته باشد؛ سکولاریسم پنهانی که تجسم عملی جدایی دین از سیاست و زندگی و انحصار تدین به برخی عبادات فردی یا حتی جمعی بود که هیچ ضرری برای حاکمیت زرسالاران عالم نداشت.

با این حال امام بزرگوار ما با هوشمندی تمام کارکرد توحیدی مساجد را دوباره بازیابی کرده و آنها را به محور یک نبرد تمدنی تبدیل کردند به‌گونه‌ای که به اعتراف همه اندیشمندان، مساجد به خاستگاه اصلی انقلاب اسلامی تبدیل شد و شاگردان مکتب امام مساجد را با وجود فشارهای شدید دستگاه‌های امنیتی رژیم پهلوی، به مرکز پشتیبانی علمی و عملی انقلاب تبدیل کردند.

این موضع پس از پیروزی انقلاب به شکل پر رنگ‌تری ادامه یافت و مساجد نقش محوری خود را با شدت بیشتری ادامه دادند. امام خمینی در یکی از سخنرانی‌های خود درجمع اساتید و دانشجویان دانشگاه معارف مسجد و در سخنانی هوشمندانه فرمودند: «اینها از مسجد می‌ترسند.. شما دانشگاهی‌ها، شما دانشجوها، همه‌تان مساجد را بروید پر کنید. سنگر است اینجا. سنگرها را باید پر کرد. «محراب» به آن می‌گویند؛ یعنی، آنجایی که حرب از آن شروع می‌شود... و شیطانها از اطراف می‌خواهند ... ولو برای ده سال دیگر تهیه ببینند ... و خالی کنند این سنگرها را و بعد از خالی کردن این سنگرها، حمله کنند. این دژهای محکم را محکم نگاه دارید.»

جمله جمله این سخنان حضرت امام در آن سال‌های ابتدایی جنگ تحمیلی پر از حکمت بود. از نظر امام، محراب یعنی آنجایی که جنگ از آنجا شروع می‌شود؛ و به تعبیر دقیقتر مساجد نقطه آغازین نبرد ما با شیاطین مدرن و سنگر مستحکمی در مقابل هجوم نظامی و فرهنگی دشمن بودند که باید به هر قیمت حفظ می‌شد. امام خمینی در این سخنانش حتی یک سطح بالاتر می‌روند و از مساجد به عنوان دژهای محکمی یاد می‌کنند که باید آنها را محکم نگاه داشت و دشمنان تلاش می‌کنند آن‌ها را ولو در بلند مدت خالی کنند تا بتوانند راحت‌تر به هویت فرهنگی و اجتماعی حمله کنند و راه را برای هجوم نظامی باز کنند.

دردمندانه باید گفت که این دژهای آسیب‌ناپذیر پس از اتمام جنگ هشت‌ساله رها شده یا مورد بی‌توجهی قرار گرفتند. کانون‌هایی که با وجود تأکید فراوان امام شهید ما بر هجوم ناجوانمردانه دشمن به تدریج محوریت خود را از دست دادند و به دلیل عدم برنامه‌ریزی مناسب و عدم اتخاذ راهبرد صحیح در این تهاجم فرهنگی به‌تدریج خالی شده و کارکرد شورآفرین و امیدبخش و جامعه‌ساز خود را به عنوان جبهه پشتیبانی از دست دادند و از جمعیت خالی شدند.

اکنون و در آغاز مرحله دیگری از نبرد مستقیم تمدنی ما با غرب وحشی باز هم به حول و قوه الهی بار دیگر اهمیت تبدیل مساجد به کانون‌های تمدنی ما رخ نموده است و باید کارکرد آنها دوباره بازیابی شود. مساجد می‌توانند همان نقشی که پیامبر و اسلام برای آنها تعریف کرد و امامین بزرگوار ما بر آن تأکید کردند، ایفا کنند؛ مسأله‌ای که دیگر نه صرفا یک امر ممکن بلکه ضرورتی گریزناپذیر است.

آری مساجد باید در قالب یک شبکه کارآمد از مساجد محله تا مسجد جامع، دوباره به عرصه برگردند و به کانون حل مشکلات فردی و اجتماعی مردم تبدیل شوند؛ همانگونه که در این شبهای پس از حمله وحشیانی آمریکایی-صهیونی محوریت یافتند.

*عضو هیأت علمی مؤسسه‌ امام خمینی(ره)

انتهای پیام/