یادداشت | 2 نمونه تاریخی از تأثیر رجزخوانی مردمی

خبرگزاری تسنیم ـ مهدی موری*؛ در جنگ احزاب مشرکان قریش تلاش کردند تا با استفاده از تمام ابزارهای خود میان صفوف مسلمین تزلزل و شکاف ایجاد کنند؛ همچون ایجاد اختلاف افکنی و ایجاد ترس و دلهره از نتیجه جنگ.

یهود بنی‌قریظه با خیانت به مسلمانان و همکاری با مشرکان قریش محور اصلی عملی نمودن برنامه های شوم مشرکان در درون شهر مدینه بودند. آنها قصد داشتند منازل شهر مدینه را غارت کنند و درون شهر ناامنی ایجاد کنند، زنان و کودکان مسلمین را که در خانه‌ها پناهنده شده بودند مرعوب سازند، پشتیبانی اطلاعاتی و آذوقه برای مشرکین ارائه دهند و این نقشه را به تدریج شبانه و به کمک تعدادی از نیروهای احزاب در مدینه عملی کردند. آنها در شهر پراکنده و مشغول جاسوسی و عملیات ایذایی شدند.

صفیه، دختر عبدالمطلب می‌گوید: من در منزل حسان بن ثابت و در نزد همسر وی بودم ناگهان متوجه فردی یهودی شدیم که به شکلی مرموز اطراف منازل می‌چرخد و آنها  را تحت نظر دارد. به حسان گفتم این مرد سوء نیت دارد برخیز او را از اینجا دور کن. حسان گفت: ای دختر عبدالمطلب من شهامت این کار را ندارم می‌ترسم که او به من آسیبی برساند. به ناچار بلند شدم و کمر را بستم و قطعه آهنی به دست گرفتم و با یک ضربت، آن مرد یهودی را از پا درآوردم.

مأموران اطلاعاتی پیامبر(ص) خبر خیانت بنی قریظه را به رسول الله(ص) رساندند که یهود بنی قریظه از مشرکان قریش و غطفان، نیروی نفوذی درخواست کرده تا شهر مدینه را به آشوب و غارت بکشانند. این خبر زمانی به پیامبر اکرم رسید که ایشان به همراه اصحاب در خط مقدم و در کرانه خندق مشغول حفاظت از شهر بودند که مبادا دشمن از آن عبور کند.

پیامبر رحمت(ص) بی‌درنگ دو نفر از فرماندهان خود به نام زید بن حارثه و مسلم بن ابی اسلم را به همراه پانصد نفر مأمور کردند که به درون شهر رفته و در قالب گروه‌های پنجاه نفره در خیابان‌های مدینه پخش شوند و گشت‌زنی کنند و از شب تا به صبح  شروع به تکبیر گفتن شوند.

این عمل مسلمین مانع توطئه یهودیان بنی قریظه و برنامه به آنها را خنثی کرد و هوشیاری و آمادگی آنها را به رخ دشمن یهودی و احزاب کشید و سبب قوت قلب خانواده‌های مجاهدین در شهر شد.

نمونه ی دیگر تاریخی از تأثیر تجمعات و شعارهای حماسی و تکبیر گفتن در  قیام مختار ثقفی است؛ در ابتدای قیام، ابراهیم اشتر و یارانش در میادین مهم شهر کوفه پخش شدند و با شعار یا منصور امت و تکبیر و اذان گفتن توسط ابراهیم اشتر در غروب قیام رعب و وحشتی در دل مأموران زبیری و رئیس شرطه ایاس بن مضارب شدند و زمینه را برای فتح شهر و غلبه بر دشمن ایجاد کردند.قلوب مؤمنین با شنیدن تکبیرها و شعارهای حماسی آرام شد و مصمم‌تر پا به میدان گذاشتند و بساط دشمن زبیری را در شهر کوفه برچیدند.

زین رو جامعه اسلامی و مردم مؤمن، اثر این تجمعات، رجزخوانی‌ها و شعاردادن‌ها را کمتر از بودن در خط مقدم جبهه ندانند؛ بلکه به مراتب در برخی مواقع اثرگذاری آن بیشتر است و دشمن را مرعوب می‌سازد. هنگامی که دشمنان این اتحاد و استقامت و همبستگی را می‌بینند، آنها را از رسیدن به هدف خود پشیمان می‌کنند.

*عضو هیأت علمی دانشگاه و استاد جامعه المصطفی العالمیه

منابع:
حلبی، السیرة الحلبیة، ج 2، ص647.
واقدی، المغازی،ج1، ص460.

انتهای پیام/