حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محسن مهاجرنیا، رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، در تبیین و تفسیر آیه شریفه «و ما مُحمد الّا رسولٌ قد خَلَت من قبله الرّسل» گفت: این آیه در شرایط حساسی که جنگ احد به اوج رسیده‌بود، پیامبر(ص) حدود هفتاد زخم برداشته بودند و با خالی کردن تنگه احد توسط رزمندگان، ظاهراً جنگ داشت به نفع دشمن تمام می‌شد، نازل شد؛ برخی افراد که نزدیک پیامبر(ص) می‌جنگیدند، با دیدن زخم‌های زیاد پیامبر(ص) و شباهت لباس ایشان با مصعب، شهادت مصعب را با شهادت پیامبر(ص) اشتباه گرفتند و با پیچیدن این خبر، فضای یأس و ناامیدی عجیبی در سپاه اسلام ایجاد شد.

سیاسی‌ترین آیه قرآن

وی تصریح‌کرد: در پی این واقعه، خداوند آیه 144 سوره آل‌عمران را نازل و فرمود: پیامبر(ص) فقط رسول خدا است و ادامه رسولان پیشین؛ آیا اگر پیامبر(ص) شهید شود، به عقب برمی‌گردید؟ وفاداری شما به توحید و حاکمیت الهی، به‌خاطر پیامبر است یا پیامبر(ص) در ذیل حاکمیت الهی تعریف می‌شود و او به اعتبار مجری توحید بودن، مورد ارادت شما قرار دارد؟

استاد فلسفه سیاسی حوزه این آیه را سیاسی‌ترین آیه قرآن دانست و افزود: جنگ معمولاً ادامه سیاست است؛ وقتی سیاست و دیپلماسی با همه پویایی‌اش به بن‌بست می‌رسد و کارآمد نیست، نوبت جنگ می‌شود؛ اینکه در آن شرایط حساس جنگ احد، خداوند تأکید می‌کند که وفاداری شما نباید به شخص پیامبر(ص) باشد، یعنی اوج سیاست و جهاد چراکه محور و کانون مرکزی سیاست، مقوله حکومت، دولت و حاکم اسلامی است.  

بیعت مردم با اصل نظام توحیدی است نه فقط افراد

حجت‌الاسلام‌ مهاجرنیا ابراز کرد: خداوند نظام دینی و حاکمیت توحید را به‌گونه‌ای طراحی کرده است که بالاترین شخصیت دین که پیامبر(ص) است، بخشی از آن نظام تلقی می‌شود یعنی مردم با اصل نظام، بیعت و اعلام وفاداری می‌کنند؛ بنابراین اولویت اول، اصل نظام است و پیامبر(ص)، امام یا ولی‌فقیه بخشی از این نظام هستند.

وی با اشاره به تبیین رابطه میان مردم و حاکمیت در این آیه شریفه گفت: خداوند با استفهام انکاری در این آیه شریفه تأکید دارد که مردم باید به اصل نظام توحیدی وفادار باشند نه اشخاص آنکه در بالاترین مراتب، پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) و ولی‌فقیه هستند؛ این‌ها همه ذیل نظام سیاسی اسلام قرار دارند. این سخن امام خمینی مبنی بر اینکه «حفظ نظام، اوجب واجبات و از ضروری‌ترین ضروریات دین است» یا «حفظ نظام از حفظ جان امام معصوم(ع) هم بالاتر است»، از همین نکته مهم نشأت می‌گیرد. البته که جان معصومین(ع) و ولی‌فقیه هم مهم است؛ اما باید دانست که این‌ها کارگزار نظام الهی هستند و فدایی اصل نظام و حاکمیت توحید (فراتر از یک نظام سیاسی خاص)؛ اگر هر یک از دست بروند، فرد دیگری جایگزین می‌شود و این اصل نظام است که باید بماند.

رئیس اندیشکده مطالعات انقلاب اسلامی طلوع مهر خاطرنشان کرد: در شرایط کنونی که درگیر جنگ جهانی هستیم و دنیای غرب با کمک ایادی خود در منطقه غرب آسیا مقابل ما ایستاده و رهبر ما را هم گرفتند، ما وفادار به اصل دین و نظام دینی هستیم؛ از این رو مسیر رهبر شهید خود را ادامه می‌دهیم.

حجت‌الاسلام‌ مهاجرنیا تصریح‌کرد: در همه نظام‌های سیاسی مردم سه نوع رابطه و وفاداری می‌توانند با نظام حاکم داشته‌ باشند؛ گاه وفاداری به افراد نظام است که با رفتن آن افراد ممکن است تمام شود و به فرد بعدی منتقل نشود. خداوند در قرآن ما را از چنین رابطه‌ای که صرفاً دل بستگی به افراد باشد نهی فرموده است بنابراین وفاداری به شخص یا اشخاص باید مادامی باشد که آنها ذیل نظام توحیدی باشند و در عین حال که وفاداری به این‌گونه اشخاص لازم و مهم است، نباید در آن‌ها متوقف شد؛ مانند واقفیه در تاریخ امامت که یک فاجعه بود و باعث تکثر نحله‌های شیعه شد.

رویکردهای جدا از نظام اسلامی اصالت ندارند

وی افزود: در انقلاب اسلامی هم تجربه‌ای مشابه واقفیه داشتیم و عده‌ای با دل‌بستگی شدید به امام خمینی در ایشان متوقف شدند که هر چند تعدادشان کم بود ولی باز هم آسیب و آفت است. دومین نوع رابطه مردم با نظام، وفاداری به نوع رژیم و رویکرد سیاسی حاکم بر رژیم است که این هم درست نیست و نوع سوم که وفاداری به اصل نظام و حاکمیت (توحید) است، مطلوب خدا و اسلام است؛ اگر وفاداری مردم به اصل نظام باشد، هم وفاداری به شخص و هم به نوع رژیم و تفکر را که ذیل نظام هستند، پوشش می‌دهد.

استاد حوزه و دانشگاه در ادامه به ذکر چند نمونه برای این نوع رابطه مردم و نظام پرداخت و گفت: در قطعنامه 598 بعد از هشت سال جنگ جهانی تحمیلی به ایران، امام خمینی در پیام خود با این مضمون فرمودند که «فرزندان انقلابی‌ام بغض‌ها را در دل‌ها حفظ کنید؛ به‌موقع شرایط انتقام و دفاع از اسلام فراهم می‌شود؛ اگر مصلحت اسلام و انقلاب اسلامی که ضروری‌ترین مصلحت است، اقتضا کند، من و امثال من و همه وفاداران نظام باید جام زهر سر بکشیم... حفظ نظام اوجب واجبات است». ایشان همچنین در پیام خود به مناسبت کشتار حجاج و نیز برای عزل قائم ‌مقام رهبری در سال 68 این را فرمود من برای حفظ نظام اگر لازم باشد از عزیزترین عزیزانم عبور می‌کنم. بنابراین می‌بینیم که انقلاب اسلامی وابسته به مؤسس و افراد دیگر نیست و این رمز وفاداری مردم به اصل نظام اسلامی است.

خبرنگار: زهرا شریعتی

انتهای پیام/