تنگه معادلهساز
- اخبار رسانه ها
- اخبار خواندنی
- 24 اسفند 1404 - 09:41
به گزارش گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم، آمریکاییها تا این مرحله از جنگ دستکم درباره 3 چیز غافلگیر شدهاند:
الف- حجم پاسخهای ایران و وقوع سریع جنگ منطقهای
ب- ذخایر موشکی و پهپادی ایران
ج- بسته شدن تنگه هرمز
اگرچه هر 3 موضوع در معادلات جنگ تاثیر بسیار زیادی دارد اما میتوان مساله هرمز را مهمترین و موثرترین نگرانی و معضل آمریکا در جنگ دانست. بسته شدن تنگه هرمز توانست به سرعت تبعات جنگ را جهانی کند. قیت نفت به سرعت و حتی بیش از پیشبینیها افزایش یافت.
در هفته اول جنگ، قیمت هر بشکه نفت به 110 دلار رسید. ترامپ از طریق برخی اقدامات غیر واقعی و توسط شبکه دلالی توانست برای چند روز قیمت نفت را کاهش دهد اما بازار بلافاصله به وضعیت طبیعی خود بازگشت و در روز چهاردهم جنگ، هر بشکه نفت به 104 دلار رسید.
کارشناسان پیشبینی میکنند در صورت تداوم جنگ و بسته ماندن تنگه هرمز، قیمت هر بشکه نفت ممکن است تا 200 دلار هم برسد.
نشریه اکونومیست پیشبینی کرده اگر انسداد تنگه هرمز یک ماه طول بکشد احتمال رسیدن قیمت هر بشکه نفت به 215 دلار وجود دارد. فشارهای جهانی به ترامپ برای باز کردن تنگه هرمز نیز روز به روز افزایش مییابد.
طی روزهای اخیر، مقامات اروپایی چندینبار با ترامپ درباره توقف جنگ و چارهجویی برای تنگه هرمز گفتوگو کردهاند. مقامات اروپایی البته همزمان با ابراز نگرانی درباره انسداد تنگه هرمز، بر این موضوع نیز تاکید کردهاند که قصدی برای ورود به جنگ برای بازگشایی تنگه هرمز ندارند.
این موضع اروپا از آن جهت اتخاذ شده است که آنها بر اساس واقعیات جنگ و معادلات میدانی جنگ دریافتهاند بازگشایی تنگه هرمز راهحل نظامی ندارد و آنها با هر میزان نیروی نظامی نمیتوانند باعث بازگشایی این تنگه شوند. از همین رو، برخی منابع رسانهای گزارش دادهاند برخی کشورهای اروپایی مانند فرانسه اخیرا مذاکراتی با ایران انجام دادهاند تا تهران اجازه دهد برخی کشتیها و نفتکشهای آنها از تنگه هرمز عبور کنند.
هند نیز از جمله کشورهایی است که طی روزهای اخیر مذاکراتی با ایران انجام داده است تا ایران اجازه دهد برخی نفتکشهای آن کشور از تنگه هرمز عبور کنند. وضعیت اکنون به گونهای است که کشورها تقریبا تسلط ایران بر تنگه هرمز را پذیرفتهاند و در حال رایزنی با ایران هستند تا بر اساس توافقات فیمابین، مجوز تردد نفتکشها و کشتیهای خود از تنگه هرمز را بگیرند.
ایران گفته بود طی ماههای اخیر و قبل از آغاز حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی، مقامات ایرانی بارها هشدار داده بودند در صورت تجاوز به ایران، تنگه هرمز مسدود خواهد شد. با توجه به موقعیت جغرافیایی تنگه هرمز و نقش ایران در تامین امنیت این تنگه، مقامات جمهوری اسلامی هشدار داده بودند در صورت وقوع جنگ علیه ایران، این تنگه استراتژیک خود به خود مسدود خواهد شد. با این وجود آمریکاییها در محاسبات خود نسبت به واکنش ایران، دچار خطای بزرگی شدند.
ترامپ بر اساس برآوردهای قبلی، تصور میکرد با وجود حمله به ایران، جمهوری اسلامی همچنان امنیت عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز را تامین میکند. با این وجود در همان روز نخست جنگ، تنگه هرمز مسدود شد.
این نخستین غافلگیری ترامپ در جنگ بود. ترامپ در همان روز نخست جنگ فهمید هشدارهای ایران درباره جنگ کاملا واقعی و معتبر بود. ایران از همان ساعات ابتدایی جنگ اراده خود برای انجام تهدیدات و هشدارهایش را ثابت کرد. این نکته تاثیر بسیاری بر اصلاح برآوردهای آمریکاییها درباره جنگ داشت.
شاید ترامپ تصور میکرد به واسطه تبعات جهانی بسته شدن تنگه هرمز و احتمال واکنش نظامی بسیاری کشورها از جمله اروپاییها، ایران هرگز دست به این اقدام نخواهد زد اما با وجود این برآوردها تنگه هرمز مسدود شد تا ترامپ بفهمد این بار فرق میکند و عزم و اراده ایران برای تغییر معادلات موجود با آمریکا در این جنگ، جدی است.
آمریکای مستأصل
یک مرور کوتاه بر واکنشها و اقدامات آمریکا درباره مسدود شدن تنگه هرمز نشان میدهد ترامپ هیچ طرح و برنامه نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز ندارد. به محض مسدود شدن تنگه هرمز، ترامپ ابتدا منکر موضوع و مدعی شد عبور و مرور از تنگه هرمز همچنان برقرار است. با این وجود یک روز بعد مدعی شد ناوها و کشتیهای نظامی آمریکا آماده اسکورت نفتکشها و کشتیها در تنگه هرمز هستند اما 2 روز بعد وزارت جنگ آمریکا اعتراف کرد این کشور نمیتواند کشتیها را اسکورت کند.
در این میان توئیت وزیر انرژی آمریکا نیز بیشتر از قبل استیصال کاخ سفید درباره تنگه هرمز را آشکار کرد. کریس رایت ابتدا در توئیتی مدعی شد اولین کشتی با اسکورت آمریکا از تنگه هرمز عبور کرد اما کمی بعد توئیت خود را پاک کرد؛ اقدامی که باعث شد والاستریت ژورنال بنویسد: توئیت پاکشده وزیر انرژی آمریکا لرزه دیگری به بازارهای نفت وارد کرد.
رایت یک روز پس از این ماجرا در گفتوگویی اعتراف کرد آمریکا امکان اسکورت کشتیها و نفتکشها برای عبور از تنگه هرمز را ندارد. این ماجرا باعث شد این گزاره تثبیت شود که آمریکا امکان بازگشایی تنگه هرمز را از طریق اقدام نظامی ندارد. پس از تثبیت این موضوع، ترامپ تلاش کرد از طریق معادلهسازی، ایران را وادار به بازگشایی تنگه هرمز کند. او ابتدا ایران را تهدید کرد نیروگاههای برق را هدف قرار خواهد داد. البته این معادلهسازی بسیار زود بیاثر شد.
ایران در برابر این تهدید ترامپ، تاکید کرد در صورت حمله به نیروگاههای برق خود، با حمله متقابل به نیروگاههای برق در کشورهای منطقه و رژیم صهیونیستی، همه منطقه را به تاریکی و خاموشی خواهد برد. با توجه به واقعیتهای میدان جنگ و توانایی ایران در انجام این واکنش، بلافاصله این معادلهسازی ترامپ خنثی شد. نهایتا او روز جمعه با عقبنشینی از این تهدید گفت فعلا برنامهای برای هدف قراردادن نیروگاههای برق ایران ندارد.
البته ترامپ چند ساعت بعد در توئیتی نوشت ارتش آمریکا مقرها و مراکز نظامی ایران در جزیره خارک را هدف قرار داده است. ترامپ در ادامه به مراکز و منابع نفتی جزیره خارک اشاره و تهدید کرد اگر تنگه هرمز باز نشود ممکن است این منابع را هدف قرار دهد. اینبار ترامپ با تهدید جزیره خارک تلاش کرد یک معادله با تنگه هرمز ایجاد کند. البته این معادله نیز بیفایده است.
تنها چند دقیقه پس از این موضع ترامپ، جمهوری اسلامی اعلام کرد در صورت هر نوع تهاجم علیه منابع و مراکز نفتی ایران در جزیره خارک، همه تاسیسات نفتی در منطقه را که آمریکاییها در آنها مشارکت داشته و دارند مورد هدف قرار میدهد. این تهدید ایران بلافاصله در رسانههای آمریکایی بازتاب گستردهای یافت. به اعتقاد کارشناسان، تهدید هدف قرار دادن منابع نفتی خارک نمیتواند با تنگه هرمز معادله بسازد، زیرا ایران میتواند در واکنش به این اقدام احتمالی آمریکا تاسیسات نفتی کل منطقه و رژیم صهیونیستی را نابود کند. موضوع دیگری که آمریکا تلاش کرد از طریق آن یک معادله جدید با تنگه هرمز بسازد، تهدید حمله زمینی و اشغال جزایر ایرانی بود.
شامگاه پنجشنبه به وقت ایران، پنتاگون با اعزام یک ناو هواپیمابر آبی - خاکی به همراه 2200 تفنگدار به منطقه غرب آسیا موافقت کرد. پیش از آن نیز ترامپ در چند نوبت از احتمال حمله زمینی به ایران خبر داده بود.
این تهدید ترامپ و تصمیم پنتاگون باعث شد این فرضیه شکل بگیرد که ارتش آمریکا درصدد است با اشغال برخی جزایر ایرانی، جمهوری اسلامی را وادار به بازگشایی تنگه هرمز کند. با این حال واقعیات میدانی جنگ نشان میدهد این تهدیدات صرفا یک عملیات روانی در راستای فشار بر ایران برای بازگشایی تنگه هرمز است، چرا که در عمل، وضعیت به گونهای است که آمریکا امکان نزدیک کردن تجهیزات و نیروهای خود به مرزهای ایران را ندارد. انصراف آمریکا از اسکورت کشتیها در تنگه هرمز نیز بر اساس همین واقعیت صورت گرفت.
حمله موشکی ایران به ناوهواپیمابر آبراهام لینکلن نشان داد ایران مترصد انهدام تجهیزات استراتژیک آمریکا در منطقه است. قابلیتهای موشکی و پهپادی ایران به گونهای است که به راحتی امکان زیر ضرب بردن تجهیزات و نیروهای آمریکایی در منطقه را دارد. به همین خاطر است که سنتکام قبل از آغاز جنگ اقدام به خارج کردن بخش زیادی از نیروهای خود از منطقه کرد.
روز جمعه نیز اعلام شد ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به خاطر نگرانی از هدف قرار گرفته شدن توسط ایران، فاصله خود از مرزهای ایران را به قدری زیاد کرده است که از منطقه عملیاتی علیه ایران خارج شده است.
این واقعیات نشان میدهد اساسا آمریکا نهتنها امکان حمله زمینی به جزایر و مرزهای ایران را ندارد، بلکه حتی نمیتواند تجهیزات و نیروهای خود را به خاک ایران نزدیک کند. بنابراین تهدیداتی مانند اشغال جزایر ایرانی نیز نمیتواند با ماجرای بسته شدن تنگه هرمز معادلسازی کند.
مجموع این گزارهها نشان میدهد اکنون ترامپ نه میتواند تنگه هرمز را بازگشایی کند و نه توان ایجاد معادله با این تنگه را دارد. یعنی از یک سو نه خودش میتواند تنگه هرمز را باز کند و نه میتواند تهدید معتبر ایجاد کند که ایران را ناگزیر به بازگشایی تنگه کند.
این تنگه بسته میماند
به اعتقاد کارشناسان بسته شدن تنگه هرمز مهمترین و موثرترین پاسخ ایران به جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی است. این اقدام جدا از مواهب اقتصادی که برای ایران به ارمغان آورده، تاثیر بسیار زیادی بر معادلات جنگ گذاشته است.
به همین خاطر است که رهبر معظم انقلاب در نخستین پیام خود خطاب به رزمندگان ایران تاکید کردند تنگه هرمز باید همچنان بسته بماند.
بسته شدن تنگه استراتژیک هرمز باعث شده فشار کشورها بر ترامپ برای متوقف کردن جنگ افزایش یابد. کشورهای اروپایی و منطقه، اکنون که متوجه شدند ارتش آمریکا توان بازگشایی این تنگه را ندارد، تلاش میکنند به طرق مختلف، ترامپ را تخت فشار قرار دهند تا جنگ را متوقف کرده و مذاکرات برای بازگشایی تنگه هرمز آغاز شود.
در حال حاضر یکپنجم مصرف جهانی مایعات نفتی و حدود یکپنجم گاز طبیعی مایع (الانجی) جهان از تنگه هرمز عبور میکند. مؤسسه «آیافاُ» تخمین زده است حدود 6.2 درصد واردات نفت خام اتحادیه اروپایی و 8.7 درصد واردات گاز طبیعی مایع این اتحادیه از تنگه هرمز عبور میکند. از ابتدای بسته شدن تنگه هرمز تاکنون، قیمت هر بشکه نفت حدود 60 درصد افزایش یافته است.
بر اساس پیشبینی کارشناسان بازار انرژی، در صورت انسداد تنگه هرمز تا یک ماه دیگر، ممکن است قیمت هر بشکه نفت به بالای 200 دلار نیز برسد. اینها اعداد و ارقامی است که نشان میدهد اقتصاد جهانی تا حد زیادی وابسته به وضعیت امنیت تنگه هرمز است. این موضوع باعث میشود اکنون تبعات جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، سایر کشورها را در بر گیرد.
به همین خاطر ترامپ بشدت تحت فشار است تا جنگ را متوقف کند. این فشارها در روزها و هفتههای آینده تشدید خواهد شد؛ فشارهایی که باعث میشود ترامپ بدون آنکه آوردهای از جنگ با ایران داشته باشد، ناگزیر شود آن را متوقف کند. جدا از امتیازاتی که انسداد تنگه هرمز در میدان جنگ نصیب ایران میکند، این اقدام در حوزه اقتصادی نیز برای ایران ثمربخش است.
طی روزهای اخیر برخی کشورهای اروپایی، همچنین آسیایی و منطقه، مذاکرات با ایران برای دادن مجوز عبور از تنگه هرمز را آغاز کردهاند. در همین ارتباط فایننشال تایمز از مذاکرات فرانسه و ایتالیا با ایران خبر داده است. هند نیز یکی از کشورهایی است که اخیرا با ایران وارد مذاکره شده تا 3 کشتی تجاری و نفتکش متعلق به این کشور از تنگه هرمز عبور کند.
پاکستان و برخی کشورهای عربی منطقه نیز وارد مذاکره با ایران شدهاند. این مذاکرات نشان میدهد این واقعیت که امنیت تنگه هرمز تنها توسط ایران تامین میشود، تثبیت شده و به همین خاطر ایران در ازای تأمین و تضمین این امنیت، از مواهب اقتصادی متنوعی برخوردار خواهد شد.
سوی دیگر، تثبیت اینکه امنیت تنگه هرمز توسط ایران تامین و تضمین میشود، باعث میشود از این به بعد، مناسبات اقتصادی جدیدی در حوزه انرژی در منطقه و حتی دنیا ایجاد شود.
تنگه هرمز از این به بعد نهتنها یک اهرم امنیتی است، بلکه یک امتیاز اقتصادی نیز برای ایران به حساب میآید. به عنوان نمونه، هند در ازای عبور چند کشتی خود از تنگه هرمز، 3 نفتکش بزرگ ایران را که چندی پیش در بنادر این کشور توقیف شده بودند آزاد کرده است. در کنار این موضوع، مناسبات اقتصادی و انرژی ایران با کشورهای منطقه متاثر از همین موضوع خواهد شد. بخش زیادی از نفت و گاز منطقه از تنگه هرمز عبور میکند.
به همین خاطر اثبات تامین و تضمین عبور و مرور این منابع مهم از تنگه هرمز توسط ایران باعث میشود مناسبات ایران با این کشورها تغییر کند و مناسبات جدیدی ایجاد شود. این معادله نه فقط با کشورهای منطقه، بلکه با سایر کشورهای دنیا بویژه کشورهای اروپایی نیز ایجاد خواهد شد. ایران در همه 47 سال گذشته بدون آنکه امتیازی دریافت کند، امنیت عبور و مرور از تنگه هرمز را تامین کرده است. در واقع بخش زیادی از اقتصاد و ثروت کشورهای منطقه به واسطه تامین امنیت تنگه هرمز از سوی ایران به وجود آمده است، بدون اینکه ایران از مواهب این موضوع برخوردار شود.
قطعا از این به بعد و حالا که حکام منطقه متوجه شدهاند نه آمریکا، بلکه ایران است که امنیت تنگه هرمز را تامین و تضمین میکند، باید اقتصاد ایران نیز از همه منافع صادرات نفت و گاز منطقه از این تنگه مهم بهرهمند شود. همینطور سایر کشورها بویژه اروپاییها نیز باید این واقعیت را بپذیرند. نظام سلطه در 47 سال گذشته در حالی که ایران امنیت تنگه هرمز را تامین میکرد، صنعت نفت ایران را بارها و بارها مورد تحریم قرار داد.
در واقع، در حالی که ایران امنیت واردات نفت و گاز اروپا از خلیج فارس را تامین و تضمین کرده است، با اعمال تحریمهای ناعادلانه و ظالمانه، نفت ایران تحریم شد. شرایط به گونهای شد که ایران نمیتوانست نفت بفروشد اما امنیت فروش نفت دیگر کشورهای منطقه و همینطور امنیت خرید نفت اروپا را تامین میکرد. این وضعیت شامل آمریکا نیز میشود. آمریکا بزرگترین خریدار نفت دنیاست. سال 2025، 51 درصد نفت آمریکا از کشورهای اوپک خریداری شده است که بخش بزرگی از آن از کشورهای حاشیه خلیج فارس تامین شد.
بنابراین تثبیت تامین امنیت تنگه هرمز توسط ایران، تاثیر بسیار زیادی بر معادلات و مناسبات میان ایران و آمریکا دارد. برخی منابع خبری گزارش دادهاند ایران طی روزهای اخیر اجازه عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز را به این شرط صادر کرد که معاملات محموله نفت با یوآن انجام شود، نه با دلار. جدا از این موضوع، تثبیت تامین امنیت تنگه هرمز توسط ایران، دستکم باعث میشود آمریکا نتواند مانند گذشته و به راحتی ایران را تحریم کند.
اینها واقعیاتی است که نشان میدهد شرایط دیگر به گذشته باز نخواهد گشت. انسداد تنگه هرمز هم تاثیر مستقیم بر وضعیت و معادلات جنگ میگذارد و هم دریچهای است به ایجاد مناسبات جدید امنیتی و اقتصادی بین ایران و منطقه و دنیا.
ایران نشان داده است درباره تنگه هرمز دیگر به گذشته باز نخواهد گشت. ایران در همه 47 سال گذشته با خویشتنداری، از این امتیاز مهم و استراتژیک خود استفاده نکرد. حالا اما با توجه به طرح شرورانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه موجودیت و تمامیت ارضی ایران، جمهوری اسلامی تصمیم گرفته است با ملموس کردن واقعیات ژئوپلیتیک خود، مناسباتی واقعی در منطقه و دنیا ایجاد کند.
منبع: وطن امروز
انتهای پیام/