موضع رهبر شهید در برابر مدرنیته چه بود؟

حسن ابراهیم‌زاده، تحلیلگر مسائل سیاسی و پیش‌کسوت روزنامه‌نگاری حوزه، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، پیرامون شخصیت رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: صحبت از شخصی که افکارش به الهام، گفتارش به مکاشفه و رفتارش به راه شبیه بود، بسیار سخت است؛ شاید برخی این سخن را اغراق‌آمیز بدانند ولی کافی است نظر علما، فقها، سیاستمداران، هنرمندان و... درباره ایشان را بررسی کنند.

بی‌نظیر در برهه کنونی

 وی تصریح‌کرد: شهید آیت‌الله خامنه‌ای از یک‌سو بر قله فقاهت تکیه زده‌ بود و در بین حوزه‌های علمیه شیعه به فقیه، اصولی، رجالی، مفسر و تحلیل‌گر برجسته تاریخ اسلام و مکتب اهل‌بیت(ع) شناخته می‌شد، از سویی به اذعان متخصصان فن، در جرگه هنرمندان، شاعران و نویسندگان بزرگ و قاریان بزرگ (و صاحب سبک) قرار داشت و از سوی دیگر تعیین‌کننده معادلات سیاسی جهان بود؛ سیاستمداران از رؤسای کشورها تا آزادمردان و رهبران جنبش‌های فکری، منتظر بودند ببینند مواضع و بیانات ایشان چگونه معادلات سیاسی جهان را تغییر می‌دهد یا تثبیت می‌کند.

پژوهشگر حوزه علمیه قم افزود: ایشان جزو شجاع‌ترین علما و سیاستمداران معاصر بودند و اگر رهبر نبودند، بالاتر از بسیاری انقلابیون دنیا قرار می‌گرفتند. در عین حال جزو برجسته‌ترین سخنرانان تاریخ معاصر بودند که اذعان وعاظ و اهل خطابه. واژه‌ها را بسیار با تأمل و حساب‌شده به کار می‌بردند.

زهد در عین امکان بهره‌مندی

ابراهیم‌زاده، زهد را دیگر ویژگی رهبر شهید انقلاب برشمرد و گفت: مرحوم بهلول که تمام دارایی‌اش همان لباس و لوازم همراهش بود، می‌گفت رهبر انقلاب از من زاهدتر است؛ زیرا با اینکه به همه‌چیز دسترسی دارد ولی استفاده نمی‌کند. شهید آیت‌الله خامنه‌ای همچنین اهل ذکر و سیرو سلوک الهی بود و با وجود همه مشغله‌ها در غیر ماه رمضان هم حداقل دو سه بار ختم قرآن داشت؛ دائم‌الذکر، دائم الفکر و دائم الجوع بود.

جامع اندیشه، سیاست و معنویت

 وی با بیان اینکه اهل مطالعه و کتاب‌شناسان ایشان را فردی بی‌نظیر می‌دانستند، ابراز کرد: میان سیاستمداران تاریخ معاصر، کسی به‌اندازه ایشان در موضوعات مختلف مطالعه نداشت؛ هم اهل فکر و اندیشه بود، هم سیاست و هم معنویت در حالی که کمتر کسی می‌تواند جامع همه اینها در کنار هم باشد. در سیاست، هم نظریه‌پرداز بود و هم اهل میدان و هم فقیه سیاستمداری که حدود شرعی را در عرصه‌های سیاسی هم رعایت می‌کرد.

شخصیت‌شناس، جریان‌شناس و جریان‌ساز

پژوهشگر جریان‌شناسی روحانیت، رهبر شهید انقلاب را شخصیت‌شناس، جریان‌شناس و جریان‌ساز توصیف کرد و گفت: مرحوم آیت‌الله حائری شیرازی می‌گفت برخی افراد از دانه می‌فهمند که مربوط به چه درختی است و چه ثمره‌ای دارد؛ رهبر شهید ما در برخورد با اشخاص و جریانات این‌گونه بودند و آبشخور فکری آنها را به‌سرعت تشخیص می‌داد. با مدرنیته و پدیده‌های نو از جمله فرهنگ غرب نیز مثل یک پیکره زنده برخورد می‌کرد و با برخوردهای منفعلانه یا کاملاً ستیزه‌جویانه مخالف بود؛ معتقد بود خوبی‌ها را باید اخذ کرد و با موارد منفی مبارزه کرد.

ابراهیم‌زاده ادامه‌ داد: ایشان در واقع به نوگرایی با حفظ مبانی و اصول اعتقاد داشت؛ اینکه ستون‌هایی که بزرگان برپا کرده‌اند به‌راحتی کنار گذاشته نشود و مبانی و اصول حفظ شود؛ نه اینکه به اسم نوگرایی، آنچه را در خور فرهنگ اصیل ایرانی و انقلاب اسلامی نیست به فرهنگ وارد نکنند. همچنین به‌شدت با تحجر به‌ویژه تحجر سیاسی مخالف بود و اولین بار تعبیر تحجر سیاسی را وارد ادبیات فارسی کرد.

متبحر در اندیشه و اجرا

وی با اشاره به توان رهبر شهید انقلاب در تبدیل تفکر به برنامه و سیستم اظهار کرد: برخی صرفاً نظریه‌پرداز و اهل اندیشه هستند و برخی هم صرفاً اهل اجرا ولی کسانی که بتوانند یک اندیشه و منظومه فکری را به برنامه تبدیل کنند خیلی کم هستند ولی شهید آیت‌الله خامنه‌ای جامع هر دو جنبه بود و هرجا خودش وارد عرصه عمل می‌شد ثمرات با برکتی به‌همراه داشت مانند موضوع قدرت موشکی. از وجوه مظلومیت ایشان نیز همین است که زمانی رئیس‌ جمهور بود که امور اجرایی و انتخاب وزرا دست نخست‌وزیر بود و در دوران رهبری هم رئیس جمهوری که بتواند منویات ایشان را دنبال کند، نیامد؛ یک مورد(آیت الله رئیسی) بود که به شهادت رسید.

آرمانگرایی واقع‌نگرانه

تحلیلگر مسائل سیاسی، آرمان‌گرایی واقع‌نگرانه را دیگر شاخص رهبر شهید انقلاب معرفی و تصریح‌کرد: ایشان در کار و زندگی اهل حرکت و پویایی و آرمان‌گرا بود و همه را به‌سمت قله سوق می‌داد در حالی که آرمان‌گرایان معمولاً عمل‌گرا نیستند. شهید آیت‌الله خامنه‌ای اهل خطر در مسیر پیشرفت بود و دعوت به خطرپذیری می‌کرد (مدیریت ریسک) به همین دلیل از افراد شجاع و آرمان‌گرا در هر مکتب و جنبش و صنفی استقبال می‌کرد؛ حتی درباره چارلی چاپلین فرمود وقتی فیلم عصر جدید را دیدم ارادتم به این مرد بیشتر شد.

ابراهیم‌زاده با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب مثل امام خمینی جوان‌گرا بود نه جوان‌زده خاطرنشان کرد: برخی احزاب شعار جوان‌گرایی دادند، ولی در عمل جوان‌زده بودند؛ اما شهید آیت‌الله خامنه‌ای این‌گونه نبود. مشتاق حضور در جمع جوانان بود و اغلب جوانان را خطاب قرار می‌داد؛ بسیاری مراکز دانش‌بنیان از برکت این توجه خاص ایشان به جوانان پا گرفت، ولی در عین حال این جوان‌گرایی ایشان را از نسل‌های گذشته جدا نمی‌کرد. 

خبرنگار: زهرا شریعتی

انتهای پیام/