روایت دبیر ستاد نانو از دو دهه حمایت استراتژیک رهبر شهید از نانو
- اخبار اجتماعی
- اخبار علم و تکنولوژی
- 18 اسفند 1404 - 08:53
عماد احمدوند؛ دبیر ستاد ویژه توسعه فناوری نانو در گفتوگو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم اظهار کرد: اگر نگاه مقام معظم رهبری به توسعه فناوری را مصداقی عرض کنم، نیاز است تصویر بزرگتری داشته باشیم که موضوع علم و فناوری در نگاه ایشان در چه تصویر بزرگتری جای میگیرد و بعد میشود مصادیقی را در نانو عرض کرد.
وی گفت: ما در یک برههای از تاریخ قرار گرفتیم که معادلات قدرت در دنیا تغییر میکند. در سالهای گذشته، در دهههای گذشته، نرخ این تغییرات و سرعت تغییرات کمتر بوده است؛ اما الان بهوضوح همه میبینند که با سرعت خیلی بالا تحولات و این تغییرات قدرت در دنیا اتفاق میافتد و سرعت تحولات بسیار بالا است.
احمدوند افزود: در این فضای کلی، ما دو تا جبهه در دنیا داریم: یا کشورها عمدتاً سلطهپذیر بودند و یا یکسری کشور سلطهگر. تقریباً میشود گفت جدای از این دو، ما کشور دیگر یا فعال دیگری که در معادلات جهانی دخیل باشد نداشتیم. حالا انقلاب اسلامی بهعنوان بازیگری آمده است که نه میخواهد سلطهگر باشد و نه سلطهپذیر باشد و مدافع مظلومان باشد. درواقع یک جریان سومی در طول دهههای گذشته در دنیا شکل گرفته است که برای اینکه بتواند درواقع حمایت کند یا مدافع مظلوم باشد، نیاز است با سلطهگرهای دنیا در تقابل قرار بگیرد.
وی تصریح کرد: یک مؤلفه جدی در این تقابل، قویشدن است. نمیشود یک جریانی جلوی سلطهگرها بایستد اما خودش ضعیف باشد. قویشدن یکی از الزامات این جریان سومی است که در دنیا بعد از انقلاب اسلامی شکل گرفته است و در طول دهههای گذشته پیش میرود.
دبیر ستاد ویژه توسعه فناوری نانو ادامه داد: این قویشدن هم ابعاد مختلفی اقتصادی، اجتماعی، نظامی، سیاسی دارد. از همه این ابعاد نیاز است این جریان رو به قویشدن پیش برود و مؤلفه علمی و فنی یکی از پایههای قویشدن در حوزههای مختلف است، هم اقتصادی و نظامی و بهواسطه آنها در سطوح اجتماعی و سیاسی.
احمدوند تأکید کرد: این قویشدن فنی و علمی یکی از الزامات است برای اینکه جریان انقلاب اسلامی بتواند آن نقشی که در این معادلات جهانی تعریف کرده است را بهدرستی ایفا کند. در طول سالهای گذشته، خصوصاً از اواخر دهه هفتاد و با قوت بیشتر در دهه هشتاد، موضوع توسعه علمی و رشد و قویشدن علمی در کشور ما از طرف رهبر شهید انقلاب اسلامی پیگیری شده است.
وی گفت: از مفهوم نهضت نرمافزاری که در اواخر دهه هفتاد وارد ادبیات رشد و توسعه علمی ما شد و بعد از آن جریان رشد علمی و فنی کشور در دهه هشتاد، بارها دیدهایم امام شهید در دیدارهای خود و صحبتهای خود با نخبگان، دانشجویان، صنعتگران و فعالان اقتصادی کشور، مدیران اجرایی، نمایندگان مجلس، روی مفهوم «العلم سلطان» تأکید داشتند و این مفهوم را باز کردند و تبیین کردند و آن را در لایههای اجرایی آوردند.
احمدوند افزود: چون یکی از ویژگیهای منحصربهفرد حضرت آقا این بود که مفاهیم و مضامین قرآنی و مذهبی را در بالاترین سطح از قرآن و آموزههای پیامبران و ائمه دریافت میکردند و این مضامین را بهصورت عملیاتی و اجرایی و دارای ترجمههای روی زمین تبیین میکردند. در طول دو دهه گذشته روی موضوع توسعه علمی و رشد علمی بارها این اتفاق افتاد و ایشان فراتر از تبیین جایگاه رشد علمی، حامی جدی رشد علمی کشور بودند.
وی ادامه داد: این حمایت در صحبتهای مختلف نمود داشته است تا سال 95 بود که ایشان بیانی دارند که «من تا آخرین نفس از جریان رشد علمی کشور حمایت میکنم». ما این جمله و اعتقاد را در پیگیریهای عملیاتی ایشان در طول سالها دیدیم و حوزه فناوری نانو یکی از مصادیق آن بود. از همان ابتدایی که ورود کشور به حوزه فناوری نانو شروع شد، ایشان جدیترین حامی این حرکت در کشور ما بودند. دیدیم با آمدن و رفتن دولتهای با سلایق مختلف، این حمایت از توسعه فنی و علمی در مرز علم و مقیاس فناوری نانو ادامه داشت و آمدن و رفتن دولتها باعث نشد که جریان توسعه فناوری نانو کنار گذاشته شود.
احمدوند افزود: افتوخیز در دولتهای مختلف وجود داشته است، اما از ابتدای دهه هشتاد رهبر شهید انقلاب حامی جدی این فضا بودند. از ابتدای شکلگیری ستاد توسعه فناوری نانو و تبیین اولین سند توسعه فناوری نانو که خدمت ایشان ارائه شد در سال 84، ایشان مفاهیم و جهتگیری این برنامه را تأیید جدی کردند. با وجود اینکه موضوع وصل کردن توسعه علمی به مباحث اقتصادی در اوایل دهه هشتاد خیلی جزو گفتمان غالب نبود، حتی گفتمان دانشگاهی در آن زمانها زاویه با این موضوع داشت. استادان دانشگاه اگر بیرون از دانشگاه کار اقتصادیمبتنی بر توانمندیهای فنی خودشان انجام میدادند، این نه تنها مطلوب دانشگاهیان در آن زمان نبود، بلکه بهعنوان امتیاز منفی دیده میشد که کسی که در دانشگاه کار میکرد، نگاه این بود که این فرد باید کار علمی و پژوهشی دانشگاهی انجام بدهد. اینکه افراد شرکت داشته باشند و تولید داشته باشند و فروش داشته باشند، جزو مواردی بود تا آن سالها جزو امتیازات منفی دیده میشد.
وی گفت: بعداً اصطلاح «بنگاهدار» به بعضی افراد اطلاق میشد. از ابتدای سال 1385 که حضرت آقا در سخنرانی ابتدای سال در حرم امام رضا علیهالسلام آن چرخه از تولید علم تا توسعه فناوری و تولید محصول و تجاریسازی و ورود به صنعت و بازار را تبیین کردند، آرامآرام گفتمان توسعه علمی و فناوری کشور در یک مسیر بلوغ جدیدی قرار گرفت.
احمدوند تصریح کرد: در طول این سالها، برنامه توسعه نانو در همین مسیر پیش رفت و تا همین اواخر حمایت رهبر شهید انقلاب را داشتیم. دو دوره برنامه 10 ساله توسعه نانو اجرا شده است و الان برنامه 10 ساله سوم اجرا میشود که در همه این دو دهه گذشته، ایشان حامی بودند و بازدیدهایی داشتند و گزارشاتی نیز خدمت ایشان ارائه شد.
وی ادامه داد: سال 1393 یک نمایشگاه خاص نانو در حسینیه امام خمینی برپا شد و ایشان آمدند و با تکتک شرکتها و فناورانی که به آن نمایشگاه آمده بودند صحبت کردند و توصیههایی داشتند. از مباحث دانشآموزی تا ورود به صنعت و مباحث تأمین مالی توسعه فناوری نانو در صحبتهای ایشان بود.
احمدوند افزود: نهایتاً یک دستنوشته یادگاری برای فعالان حوزه نانو به یادگار نوشتند در آن نمایشگاه و آن صحبتی که بعد از نمایشگاه کردند و عوامل مؤثر بر موفقیت رشد فناوری نانو در کشور را تبیین کردند و تأکید و توصیه داشتند که این عوامل حفظ شود و ابراز امیدواری کردند توسعه فناوری در رشد علمی کشور نقش خواهد آفرید. این حسنختام آن دستنوشته ایشان بود.
وی گفت: از آن سال به بعد یک روحیه جدید و انرژی جدیدی در فعالان حوزه نانو شکل گرفت و بهوجود آمد و با قدرت بیشتر مسیر توسعه علمی و استفاده از توانمندیهای فناوری نانو برای حل مشکلات کشور در پیش گرفته شد و آن اولویتهای مهم صنعتی در حوزههای انرژی، سلامت و آب و محیطزیست اضافه شد.
دبیر ستاد ویژه توسعه فناوری نانو افزود: در یک دیدار محدودتر و خصوصیتری که در سال 1397 با رهبر شهید انقلاب اسلامی داشتیم، تعداد محدودی از شرکتها و فعالان حوزه نانو خدمت ایشان رسیدیم. یکی از تأکیدات ایشان توجه به حوزه کشاورزی بود و استفاده از فناوری نانو برای ارتقای بهرهوری در کشاورزی.
وی ادامه داد: از آن سال به بعد موضوع کشاورزی جزو اولویتهای برنامه توسعه فناوری نانو قرار گرفت و موضوعاتی مثل نانوحباب که امروز شاهد دستاوردهای آن هستیم از آن زمان که توسعه علمی و فنی آغاز شد و امروز به کاربرد عملیاتی رسیده است کلید خورد و امروز تلاش میشود این کاربرد عملیاتی گسترش یابد و در مقیاس ملی استفاده شود. هم در حوزه بهرهوری آب و هم حوزه کاهش مصرف کود شیمیایی در طول سالهای گذشته مورد توجه قرار گرفته است و هم در فناوری نانوحباب برای ارتقای بهرهوری در شیلات و کشاورزی کارهای بزرگی انجام شده است و همچنین در حوزه پلاسما کارهایی انجام میشود. کارهای متعددی در مصرف سموم نیز انجام میشود که بعضی از آنها به مرحلهای رسیده است که تلاش میشود برای افزایش مقیاس آن. بعضی از آنها نیز تلاش میشود برای اثبات فناوری در حوزههای جدیدتر و در فرایند توسعه فناوری و توسعه محصول قرار دارند.
احمدوند تأکید کرد: حمایت رهبر شهید انقلاب اسلامی از توسعه علمی و فنی کشور بهصورت عام و بهصورت خاص در حوزه فناوری نانو در یک چارچوب فکری بزرگتر اتفاق افتاده است و بهصورت عملیاتی و مستمر، ایشان در طول سه دهه گذشته پیگیر توسعه فنی کشور بودند. مبتنی بر واقعنگری؛ یعنی آن چیزی که در کشور اتفاق افتاده است را اولاً باور داشتند و اینطور نبوده است که عدم باور به توانمندی کشور مانع حرکت شود.
وی ادامه داد: از طرفی نگاه ایشان این بود که یک عقبماندگی در توسعه علمی و فناوری داریم و نباید به دستاوردهای مقطعی خود راضی باشیم. باید تلاش کنیم به مرزهای توسعه علمی و فنی دنیا برسیم و این راضی نبودن، موتوری برای توسعه مستمر و رشد مستمر علمی و فنی در کشور بود. نگاه ایشان ابعاد مختلف دیگری هم دارد.
احمدوند افزود: نگاه سیستمی که ایشان به توسعه علمی و فنی داشتند و تأکید بر چرخه از علم تا کاربرد و تجاریسازی داشتند، که در فرمایشات ایشان مستند شده است. کتابهایی مثل «روشنای علم» که مجموعه بیانات حضرت آقا در توسعه علمی است، اگر مرور شود، منظومه فکری ایشان و نقش رشد علمی و فنی در آن منظومه کلی تا حدی میتوان درک کرد.
وی در ادامه گفت: امیدوارم هرکدام از ما در هر جایگاهی، چه بهعنوان پژوهشگر، چه بهعنوان شرکت، چه بهعنوان تصمیمگیر دولتی و هر نقشی که داریم، بتوانیم این مسیر را ادامه دهیم و در مسیر تقویت کشور و مسیر رسیدن به «العلم سلطان» هم وظایف خود را تشخیص و انجام دهیم و در رشد علمی کشور کم نگذاریم. در انجام وظایف خود برای استفاده از توانمندیهای داخلی برای قویشدن کشور کم نگذاریم. در این جنگی که در آن قرار داریم، "برتری علمی" خودش را بهوضوح نشان میدهد و آن جاهایی که درست سرمایهگذاری کردیم و درست پیشرفت کردیم در طول دهههای گذشته، الان تبدیل به مؤلفههای قدرت شده است، مثل قدرت موشکی کشور.
احمدوند تصریح کرد: آنجایی که کمتر پیشرفت اتفاق افتاده است میبینیم برتری علمی و فناوری کشورهایی مثل آمریکا و رژیم صهیونیستی آنجاها به ما ضربه میزند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: امیدوارم از این شرایط جنگی که در آن قرار داریم با حمایت مردم و با جرئت و جسارت مدیران و با توکل بر خدا و اعتماد به عنایت الهی، با قدرت و پیروزی عبور کنیم و با تغییر معادلات قدرت جهانی، انشاءالله جایگاه بعدی جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی، جایگاه تعیینکنندهای باشد.
انتهای پیام/