دستیابی ایران به فناوری نانو‌الماس در تولید روغن‌های هیدرولیک

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، شرکت دانش‌بنیان پردیس شیمی باختر با تمرکز بر تولید روانکارهای صنعتی نانویی و پیشرفته، توانسته است جایگاه قابل‌توجهی در صنایع نفت، گاز، حفاری و پتروشیمی به دست آورد. این شرکت که سابقه فعالیت آن به سال 1380 بازمی‌گردد، از ابتدای دهه 1390 مسیر توسعه محصولات هایتک و نانویی را در پیش گرفت و اکنون با بهره‌گیری از فناوری نانو‌الماس، روانکارهایی تولید می‌کند که با تشکیل لایه‌ای مقاوم میان سطوح در تماس، میزان اصطکاک و سایش را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهند.

مدیر فنی و اجرایی شرکت اعلام کرده است که این محصولات علاوه بر افزایش عمر تجهیزات و کاهش هزینه‌های تعمیرات، در بهینه‌سازی مصرف سوخت و ارتقای راندمان عملیاتی نیز نقش مؤثری ایفا می‌کنند.

شرکت پردیس شیمی باختر طی بیش از دو دهه فعالیت، مسیر خود را از تولید محصولات شیمیایی عمومی به سمت توسعه فناوری‌های پیشرفته سوق داده است. این مجموعه از سال 1390 به‌صورت جدی وارد حوزه فناوری‌نانو شد و در سال‌های اخیر تمرکز راهبردی خود را بر طراحی و تولید روانکارهای تخصصی برای صنایع نفت، گاز و پتروشیمی قرار داده است؛ صنایعی که کوچک‌ترین اختلال در عملکرد تجهیزات آن‌ها می‌تواند هزینه‌های سنگینی به همراه داشته باشد.

به گفته مدیر فنی و اجرایی شرکت، استفاده از نانو‌الماس در فرمولاسیون روانکارها یکی از نقاط تمایز اصلی محصولات این مجموعه است. ذرات نانو‌الماس با ایجاد یک فیلم مقاوم و یکنواخت بین سطوح فلزی در تماس، موجب کاهش ضریب اصطکاک و جلوگیری از سایش می‌شوند. این ویژگی نه‌تنها عملکرد تجهیزات را بهبود می‌بخشد، بلکه از فرسودگی زودهنگام قطعات نیز جلوگیری می‌کند.

از منظر اقتصادی، کاهش سایش و خرابی تجهیزات به معنای کاهش توقف‌های ناخواسته، افت هزینه‌های تعمیرات و افزایش طول عمر سرویس‌دهی است. به گفته فاضلی، در برخی کاربردها با کاهش مصرف سوخت و افزایش دوره‌های تعویض روغن، عملاً هزینه استفاده از این روانکارها در مقایسه با منافع حاصل از آن ناچیز خواهد بود. برای نمونه، روغن موتورهای تولیدی این شرکت با مبنای کارکرد حدود 15 هزار کیلومتر، در آزمون‌های متعدد عملکرد مطلوب خود را نشان داده‌اند.

سبد محصولات پردیس شیمی باختر محدود به یک یا دو صنعت خاص نیست. این شرکت برای حوزه‌های خودروسازی، نفت و گاز، حمل‌ونقل ریلی، صنایع هوایی و دریایی، نیروگاهی، صنایع غذایی، فلزی و معادن، روانکارهای اختصاصی طراحی کرده است. برای هر صنعت، شرایط عملیاتی، دمای کار، فشار، سرعت و نوع بارگذاری متفاوت است و به همین دلیل فرمولاسیون‌ها نیز متناسب با همان نیازها تدوین می‌شوند.

در میان محصولات تولیدی، روغن هیدرولیک ویژه دکل‌های حفاری جایگاه ویژه‌ای دارد. این محصول که در بخش‌های حساس و حیاتی دکل‌ها استفاده می‌شود، نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد پایدار تجهیزات ایفا می‌کند. فاضلی اعلام کرده است که نمونه‌ای از روغن‌های انحصاری خارجی که پیش‌تر توسط شرکت وارکو آمریکا عرضه می‌شد، با تلاش متخصصان داخلی شبیه‌سازی و پس از طی مراحل تحقیقاتی و آزمون‌های میدانی، به تولید انبوه رسیده است. به گفته وی، این دستاورد گامی مهم در مسیر کاهش وابستگی و تقویت توان داخلی در حوزه تجهیزات حفاری محسوب می‌شود. در حال حاضر همکاری با دو مجموعه حفاری در جریان است و برنامه‌ریزی برای عرضه این محصول در بازار کشورهای حوزه خلیج فارس نیز دنبال می‌شود.

یکی دیگر از پروژه‌های مهم شرکت، توسعه روغن کمپرسورهای برودتی بوده است. نیاز یکی از شرکت‌های بزرگ صنعتی کشور به محصولی با کیفیت بالا، این مجموعه را وارد مرحله تحقیق و توسعه فشرده کرد. پس از انجام آزمایش‌های تخصصی و تحلیل عیوب نمونه‌های موجود، دانش فنی تولید روغن با فناوری پیشرفته به دست آمد و محصول نهایی وارد فاز تولید انبوه شد.

علاوه بر این موارد، روغن‌های توربین، دنده و انتقال حرارت نیز در فهرست محصولات شرکت قرار دارند. استفاده از نانوذرات در این روانکارها باعث بهبود خواص فیزیکی و شیمیایی، افزایش مقاومت حرارتی و ارتقای پایداری عملکرد در شرایط سخت عملیاتی شده است.

یکی از مزیت‌های فناورانه شرکت پردیس شیمی باختر، توانمندی در پایدارسازی نانوذرات است. پراکندگی یکنواخت و جلوگیری از تجمع نانوذرات در محیط روغن، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ کارایی محصول دارد. به گفته فاضلی، این شرکت با توسعه یک فرآیند اختصاصی دیسپرشن و ثبت اختراع مربوطه، توانسته است در زمره معدود کشورهای دارای این دانش فنی قرار گیرد. شفافیت در اعلام نوع نانوذرات مورد استفاده نیز از سیاست‌های اعلام‌شده شرکت است.

در پاسخ به پرسش‌هایی درباره تأمین نانوذرات، مدیر فنی شرکت توضیح داده است که فرآیند سنتز در داخل مجموعه انجام نمی‌شود، اما نانوذرات مورد استفاده با مشخصات فنی و آنالیزهای اختصاصی شرکت، از چند تأمین‌کننده داخلی و خارجی تهیه می‌شوند. همچنین برای ارزیابی پایداری بلندمدت نانوذرات در روغن، آزمون‌های سانتریفیوژ و بررسی‌های بصری دوره‌ای انجام می‌شود و نتایج آن در دسترس مخاطبان قرار دارد.

مجموع این اقدامات نشان می‌دهد که توسعه روانکارهای نانویی در کشور، از مرحله ایده و آزمایش عبور کرده و به سطح کاربرد صنعتی رسیده است؛ جایی که کاهش اصطکاک دیگر فقط یک مفهوم فیزیکی نیست، بلکه معادل کاهش هزینه، افزایش بهره‌وری و ارتقای رقابت‌پذیری صنعتی است.

انتهای پیام/