حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمد علی لیالی، عضو هیأت مدیره انجمن مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب حوزه، در گفت‌وگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، با اشاره به‌ضرورت توجه حوزه‌های علمیه به بازخوانی «منشور روحانیت» و پیام تاریخی امام‌خمینی(ره) خطاب به روحانیون و حوزه‌های علمیه که در اسفندماه سال 1367 صادر شد اظهار کرد: در این منشور، جایگاه و رسالت حوزه و روحانیت به‌خوبی تبیین شده و دغدغه‌های بنیان‌گذار انقلاب اسلامی را نسبت به آن نشان‌می‌دهد.

منشور روحانیت، سندی برای دیروز و امروز و فردای حوزه است

این استاد حوزه و دانشگاه تحلیل دقیق این منشور را به‌ویژه برای طلاب جوان امری مهم برشمرد و افزود: در واقع این منشور، به تعبیر استاد علامه جوادی آملی وصیت‌نامه اختصاصی امام خطاب به روحانیت است و از سوی دیگر سندی ارزشمند برای دیروز و امروز و فردای حوزه به‌شمار می‌رود و تاریخ انقضا ندارد.

مخاطب منشور روحانیت، از طلاب تا مراجع عظام تقلید هستند

وی بیان کرد: این منشور، این‌گونه از سوی امام آغاز می‌گردد؛ خدمت حضرات روحانیون سراسر کشور و مراجع بزرگوار اسلام، مدرسین گرامی و طلاب عزیز حوزه‌های علمیه و ائمه‌ی محترم جمعه و جماعات دامت برکاتهم؛ پس مخاطب آن، تمامی سطوح روحانیت، از طلاب تا مراجع عظام تقلید هستند.

منشور روحانیت، هنوز مورد توجه جدی حوزه‌های علمیه قرار نگرفته‌است

حجت‌الاسلام لیالی تأکید کرد: همچنین از منظر مقام معظم رهبری، منشور روحانیت، سندی جامع، دقیق و تاریخی درباره حوزه‌های علمیه و روحانیت است؛ اما باید گلایه جدی داشت از اینکه متأسفانه این منشور، تا کنون مورد توجه جدی حوزه‌های علمیه قرار نگرفته‌است.

وی با تحلیلی از برخی از نکات مهم منشور روحانیت عنوان کرد: امام‌خمینی(ره) بزرگ‌ترین و بی‌نظیرترین نظام سیاسی را به نام روحانیت و حکومت اسلامی و انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی پس از 1400 سال از حیات سیاسی اسلام و تشیع بنیان نهاد.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی تصریح‌کرد: ای کاش ده‌ها شرح و تفسیر و مقاله و پایان نامه درباره ابعاد مختلف منشور روحانیت امام در بدنه حوزه انجام می‌شد و برجای می‌ماند تا ثمرات آن را در جامعه می‌دیدیم.

وی اظهار داشت: تا زمانی که حوزه و روحانیت هست، این منشور نیز وجود دارد؛ این منشور قانون و تابلویی پیش روی حوزه برای آینده روحانیت است؛ این منشور جزء آخرین مکتوبات و نوشته‌ها و پیام امام سه ماه قبل از درگذشت ایشان صادر شده و بسیار اهمیت دارد.

حجت‌الاسلام لیالی خاطرنشان کرد: منشور روحانیت توسط شخصیتی تدوین می‌شود که امام و رهبر نظام و مرجع است و قبل و پس از انقلاب اسلامی، به هدایت و رهبری می‌پرداخته و بهترین کسی است که می‌تواند وضعیت روحانیت را مورد بازشناسی قرا دهد.

وی با اشاره به برخی از علل مهم در صدور این منشور گفت: نخست اینکه یک دهه از انقلاب با مدیریت امام‌خمینی(ره) گذشته ‌بود و منشور می‌توانست نکات بسیار مهمی را متذکر شود و دوم اینکه جنگ تحمیلی به پایان رسیده ‌بود و فرصت خوبی در تدوین منشور وجود داشت.

امام، خطر جریانات متحجر و غرب‌گرا و لیبرال را احساس کرده بود

عضو هیأت مدیره انجمن مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب حوزه افزود: همچنین سوم اینکه امام، خطر جریانات متحجر و غرب‌گرا و لیبرال را احساس کرده بود، ضمن اینکه منشور پس از فتوای امام علیه سلمان رشدی در بهمن 67 منتشر شد و بازتاب جهانی زیادی در مورد حکم ارتداد سلمان رشدی وجود داشت.

وی بیان کرد: افزون بر این مواضع غلط قائم مقام وقت رهبری و مواضع غلط برخی از مسئولان نظام در آن دوران باعث سیاه‌نمایی و ناامیدی شده بود تا جایی که امام در منشور می‌فرماید: من در اینجا از مادران و پدران و خواهران و برادران و همسران و فرزندان شهدا و جانبازان به‌خاطر تحلیل‌های غلط این روزها رسماً معذرت می‌خواهم و از خداوند می‌خواهم مرا در کنار شهدای جنگ تحمیلی بپذیرد. ما در جنگ برای یک لحظه هم نادم و پشیمان از عملکرد خود نیستیم.

حجت‌الاسلام لیالی عنوان کرد: باید به‌خوبی بررسی شود که چه شد که امام از تحلیل‌های دیگران عذرخواهی می‌کند و چه شد که نخبگان و خواصی که مدیون انقلاب هستند و باید از دستاوردها بگویند چنین تحلیل‌های غلطی دارند.

وی تصریح‌کرد: همه این عوامل، زمینه صدور منشور روحانیت را فراهم کرد؛ منشوری که هویت روحانیت و حوزه‌های علمیه و نفی واسطه روحانیت به اشرافیت و سرمایه داران و از طرفی اقبال مردم به روحانیت و رابطه مردم با روحانیت و تعهد مردم به روحانیت و هشداری برای خطر تحجر و مقدس‌مآبیِ مقدس‌نمایان و هشداری برای خطر اسلام آمریکایی است.

منشور روحانیت، هشداری در مورد خطرات در کمین حوزه‌های علمیه است

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: همچنین این منشور، تکریم شهدای حوزه و خدمات حوزه‌های علمیه و هشدار در مورد خطرات در کمین حوزه‌های علمیه و تأکید بر اجتهاد جواهری و فقه پویا و نوآوری‌ها در حوزه‌های علمیه است.

وی ادامه‌داد: از این جهت، هر چه در گذشته و حال و آینده روحانیت وجود دارد، حضرت امام در این منشور به آن اشاره‌کرده‌اند که بخشی از سرفصل‌های آن را مرور می‌کنیم.

حجت‌الاسلام لیالی اظهار داشت: امام در این منشور به غنی بودن حوزه‌های علمیه در منابع و شیوه اجتهاد و اینکه حوزه‌های علمیه هیچ‌گاه بن‌بست نداشته و احتیاجی به علوم غریبه و وارداتی ندارند اشاره دارد و فرمود روحانیت تکیه‌گاه محرومان بوده و اگر روحانیت بخواهد بقا و هویت خود را داشته‌باشد باید از میان محرومان برآمده و در میان محرومان و با محرومان باشد.

وی گفت: این نکته بسیار مهمی است که روحانیت در همه عرصه‌ها در صف مقدم بود و امام از حضور روحانیت در طول نهضت و جنگ تحمیلی یاد می‌کند که همواره آماده جهاد و شهادت و مقاومت بوده است.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی افزود: همچنین امام در این منشور مسأله ارتداد سلمان رشدی و کتاب آیات شیطانی را مطرح می‌کند که که چگونه با این اثر مقابله بر علیه اسلام عزیز انجام‌می‌شود و در نهایت از شناسایی حیله و فریب جهان خواران برای حوزه‌های علمیه و خطر نفوذ جریان روحانیت سخن می‌گوید.

امام همواره نگران جریان نفوذ در حوزه‌های علمیه بود

وی با بیان اینکه امام همواره نگران جریان نفوذ در حوزه‌های علمیه بود بیان کرد: ای کاش امروز نیز خطر نفوذ در حوزه و به تعبیر امام آخوندهای متحجر و مقدس‌مآب و قلابیِ مظهر اسلام آمریکایی را احساس کنیم.

حجت‌الاسلام لیالی عنوان کرد: امام در مورد جریان لیبرال‌ها و جریان نفوذ هشدار می‌دهد و ما عمق نفوذ را در در قائم مقام وقت رهبری در آن دوران دیدیم که چگونه جریان نفوذ فراتر رفته است و جای تعجب نیست اگر کمی روی ادبیات امام‌خمینی تأمل کنیم می‌بینیم از مقدس نمایان احمق نام می‌برد و یا در جای دیگری تعبیر مارهای خوش خط و خال را به کار می‌گیرد.

وی ادامه‌داد: شاید برای مرجع و رهبری چنین ادبیاتی تند باشد، اما این جرأت را می‌خواهد که این گونه سخن بگوید و روحانیت انقلابی نیز باید جرأت داشته‌باشند تا دست‌های پشت پرده و عیان و پنهان جریان نفوذ را مشخص کنیم.

این استاد حوزه و دانشگاه تصریح‌کرد: به واقع چه کسی امروز باید متولی شناسایی جریان نفوذ باشد؛ بخشی بر عهده مدیریت حوزه‌های علمیه و برخی بر عهده نهادهایی چون جامعه مدرسین است؛ امام بارها از اینها نام می‌برد که به فرزندان انقلابی‌ام سفارش می‌کنم جذب حضرات جامعه مدرسین شوند وگرنه گرفتار اسلام آمریکایی می‌شوند.

وی اظهار داشت: این منشور و افق برای گذشته و حال و آینده است و تکلیف همه را در همه ادروا مشخص کرده‌؛ در این منشور سوابق تاریخی و رهبران و مدیران و کارگزاران و اندیشه‌ها و عملکردشان قابل تحلیل است؛ امام جریان اسلام ناب محمدی را معرفی می‌کند و می‌گوید همه جریان‌ها غیر از این در مقابل اسلام ناب محمدی است.

باید دید چه کسانی مظهر و نماد جریان اسلام سرمایه داری و زالو صفت هستند

حجت‌الاسلام لیالی در ادامه خاطرنشان کرد: امام‌خمینی(ره)، حتی نام می‌برد و در مورد جریان سرمایه‌داران زالو‌صفت هشدار می‌دهد؛ باید جریانی که در حوزه‌های علمیه حضور می‌یابند را پیدا کرد و باید دید چه کسانی مظهر و نماد جریان اسلام سرمایه داری و زالو صفت هستند.

وی گفت: امام در منشور از اسلام مرفهینِ بی‌درد نام می‌برد و در مقابل، اسلام ناب محمدی را اسلام مستضعفان و پابرهنگان می‌داند و امروز نیز نباید تعارف کرد و باید دید چه کسانی مظهر اسلام سرمایه‌داری و مرفهین بی‌درد هستند.

عضو هیأت مدیره انجمن مطالعات تاریخ معاصر و انقلاب حوزه در ادامه بیان کرد: همچنین امام از جریان دیگری نام می‌برد که جریان روحانیون وابسته و مقدس‌نما و تحجرگراست و تعابیر عجیبی دارد در مورد کسانی که وابسته به حکومت پهلوی و نظام حاکم پادشاهی و شاهنشانی آن زمان بودند.

وی عنوان کرد: باید به‌درستی بررسی کرد که روحانیون وابسته چه کسانی بودند و بازماندگان‌شان چه کسانی هستند؛ آیا در این حوادث اخیر دی‌ماه که جریان خارجی و آمریکایی و اسرائیلی و غربی و عربی و اروپایی این کودتا و فتنه و جنگ خیابانی را به راه‌انداختند، جریان روحانیت وابسته به آنها را باید تشخیص دهیم؛ البته کار سختی است.

حجت‌الاسلام لیالی تصریح‌کرد: کسانی که فکر می‌کنند پهلوی برمی‌گردد و دربار پهلوی نیز به آخوند نیاز دارد و این آخوندهای وابسته متحجر و مقدس‌نما چه کسانی هستند که با اصل جمهوری اسلامی و اصل نظام و اسلام مقابله می‌کنند.

وی اظهار داشت: در این حوادث تروریستی، بدترین توهین‌ها و جسارت‌ها علیه مساجد و قرآن و برخی از امامزادگان صورت گرفت، در حالی که مساجد فقط متعلق به نظام جمهوری اسلامی نبود؛ در این میان عده‌ای سکوت کردند، اما نظام را متهم به کشتار کردند.

این استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: اینها همان‌هایی هستند که در جریان فتنه زن و زندگی آزادی نیز دم از این زدند که اگر خلخال از پای زن یهودی برداشته شود جا دارد دق کنیم، که البته که این سخن امام‌ علی(ع) درست است اما دیدند چادر از سر زن مسلمان درآوردند و حرفی نزدند و زن مسلمان را تکه تکه کردند و سخنی نگفتند و به‌راستی که نمادی از اسلام آمریکایی هستند.

وی ادامه‌داد: این روحانیون کسانی هستند که در بدترین فجایع غزه و فلسطین و لبنان یک بیانیه نیز نمی‌دهند، اما حرف‌هایی می‌زنند که در زمین دشمن بازی کنند؛ امام‌خمینی(ره) در منشور روحانیت، این روحانیون را معرفی کرده و در قائله تبریز و حزب خلق مسلمان از آنها نام می‌برد.

برخی از بیانیه‌ها در حوادث اخیر، همراهی با دشمن بود

حجت‌الاسلام لیالی با بیان اینکه برخی از بیانیه‌ها در حوادث اخیر، همراهی با دشمن بود تأکید کرد: رهبری، فتنه اخیر را به کودتا تعبیر کردند و باید جریان روحانیت در این کودتا را بشناسیم و ببینیم چرا فلانی نامه می‌نویسد و رسماً اعلام می‌کند که من از حوادث این ایام از مردم عذرخواهم؛ باید به این افراد گفت شما کجا بودید که این جنایات رقم خورد و در نهایت نظام را محکوم می‌کنید و مظلوم‌تر از نظام پیدا نکرده‌اید.

وی تصریح‌کرد: اگر ما منشور روحانیت را به‌خوبی درک و تبیین نکنیم، نمی‌توانیم به‌خوبی خطر لیبرال‌ها و تحجر گرایان و مقدس نماهای احمق و مارهای خوش خط و خال را بشناسیم.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی ادامه‌داد: یکی از تذکرات مهم امام، توجه به اجتهاد سنتی و اجتهاد جواهری است؛ کسانی که در آن موقع نواندیش بودند و فقه پویا را مطرح کردند، امام فقه پویا را پذیرفت، اما اجتهاد جواهری را مطرح کرد.

وی خاطرنشان کرد: امام(ره)، اجتهاد جواهری همراه با مقتضیات زمان و مکان را مطرح کرد و اینکه ما حق نداریم از قالب منابع و روش‌های اجتهادی حوزه‌های علمیه گذر کنیم و حوزه‌های علمیه این ویژگی را داشته و دارند که به‌روز باشند که مسائل مستحدثه یا فقه معاصر نام دارند، اما اینکه بگوییم فقه جدید غلط است.

حجت‌الاسلام لیالی بیان کرد: فقه همیشه پویاست این پویایی فقه در سنت حوزه‌های علمیه نهفته‌است، اما باید پرسید فقه و حوزه‌های علمیه مگر کهنه‌اندیش بودند که نواندیش شوند؛ باید مسائل مستحدثه جدید را از همان منابع اصیل فقه جواهری اجتهاد کنیم.

وی بیان کرد: یکی از بحث‌هایی که در حوزه‌های علمیه وجود دارد این است که روحانیت چه نیازی به بی‌بی‌سی و اینترنشنال و شبکه‌های ماهواره‌ای دارد و اگر آخوندی روی آنتن اینها رفت حتماً آخوند لیبرال است، اینها به‌تعبیری جمهوری اسلامی عزیز را محکوم می‌کنند.

وی گفت: بسیاری از گروه‌ها و جریان‌ها هستند که جریان لیبرال دموکراسی را در حوزه تئوریزه می‌کنند، امام در منشور روحانیت، خطر اینها را گوشزد کرد، امروز باید دید مروجان اسلام آمریکایی و التقاطی در حوزه‌ها چه کسانی هستند و برخی از روابط با بین‌الملل از دل رابطه با آمریکا مطرح می‌شود را باید شناخت.

این استاد حوزه و دانشگاه عنوان کرد: امروز عده‌ای مباحث فقهی را زیر سؤال می‌برند، اینها خطرهای جدی هستند که معتقدند چرا روحانی باید با نظام همکاری کند و چه کسانی امروز بحث ارتداد را مورد نقد و اشکال و ایراد قرار می‌دهند در حوزه‌های علمیه به بهانه آزادی تفکر و آزادی اندیشه این اشکال را وارد می‌کنند، در حالی که کسی با آزادی اندیشه مخالف نیست اما زدن ریشه‌ها و پایه‌های نظام دینی و نظام جمهوری اسلامی، آزاداندیشی نیست و بازی در زمین دشمن است.

وی بیان کرد: برخی در حوزه به مسأله ارتداد که می‌رسند می‌گویند در گذشته بوده و امروزه قابل اثبات نیست همان طور که عده‌ای می‌گویند نه به اعدام؛ در حالی که در قصاص حیات است این مظهر حیات است؛ همچنین هر کس سخن از اسلام رحمانی بگوید رد زمین آمریکایی لیبرال بازی‌می‌کند.

خبرنگار: حمیده زند

انتهای پیام/