به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، حجت‌الاسلام و‌المسلمین مهدی زمانی‌فرد، عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان، در هفتمین نشست از سلسله گفتمان‌های علمی پژوهشی تبیین حوزه پیشرو و سرآمد که با موضوع «فقه المقاومة» در مؤسسه جبل الصبر برگزار شد، در تشریح مبانی و ادله فقه مقاومت، فقه تکفیر و فقه سکولار گفت: مبانی فقه مقاومت به مبانی فطری، عقلی و نقلی تقسیم می‌شود؛ فطرت انسان‌ها کرامت انسانی را اقتضا می‌کند پس به حکم فطرت باید مقابل هر کسی که بخواهد انسان را از آن عزت و کرامت ساقط کند، ایستاد؛ استکبار جهانی همین عزت و شرف را هدف گرفته است و می‌خواهد دیگران را به استضعاف و بردگی بکشاند بنابراین مقابلش می‌ایستیم.

وی در تبیین مبنای عقلی فقه مقاومت تصریح‌کرد: بر اساس حسن و قبح عقلی، عدالت، حَسَن و ظلم و بالتبع آن ظلم‌پذیری، قبیح است از این رو شعار مقاومت، عدالت انسانی و ایستادگی مقابل ظالم است. همچنین مصلحت جامعه (مقاومت، مصلحت کلان اجتماعی است) و قاعده اهم و مهم نیز دو مبنای عقلی دیگر برای فقه مقاومت هستند. در تزاحم اهم و مهم باید اهم را مقدم کرد؛ وقتی سازش و مقاومت هر دو هزینه دارد، باید مقاومت را انتخاب کرد که هزینه کمتری دارد.

ادله نقلی، امضاکننده حکم عقل و فطرت هستند

استاد درس خارج حوزه علمیه در توضیح مبنای نقلی گفت: با وجود آیات و روایات متعدد، به‌علت محدودیت زمان، صرفاً به یک آیه و روایت اشاره می‌کنم؛ در آیه 141 نساء خداوند می‌فرماید که هرگز به نفع کفار و علیه مسلمین، ولایت و سلطه‌ای قرار نداده‌است؛ یعنی مسلمان هیچ‌گاه نباید زیر سلطه کافر باشد و این همان شعار مقاومت است. نبی مکرم اسلام(ص) نیز می‌فرمایند «الاسلام یعلو و لایعلی علیه» که باز همان شعار جبهه مقاومت است؛ در مجموع می‌توان گفت ادله نقلی، امضاکننده حکم عقل و فطرت و ارشادکننده به آنها هستند نه یک حکم تأسیسی.

مبانی فقه تکفیر

حجت الاسلام و المسلمین زمانی‌فرد در تبیین مبانی فقه تکفیر گفت: تکفیری‌ها به آیات جهاد که می‌فرماید «قاتلوا المشرکین کافه کما یقاتلونکم کافه...» تمسک دارند (کبری)؛ از طرفی معتقدند هر کس نظر آنها را قبول ندارد، کافر است و حق حیات ندارد ولو اهل نماز و تکالیف دینی باشد بنابراین از دیدگاه آنان چه غیرمسلمانان و کفار واقعی و چه مسلمانانی که تکفیری‌ها را قبول ندارند، کافر محسوب شده و باید کشته شوند! (صغری).

وی با بیان اینکه هم کبری و هم صغرای این استدلال، مخدوش است، خاطرنشان کرد: چنین نیست که اگر کسی غیر قرائت اینها را قبول نداشت، کافر باشد؛ در اسلام هر کس شهادتین بگوید مسلمان است مگر اینکه منکر یکی از ضروریات مسلم دین باشد به‌گونه‌ای که انکار آن ضروری، منجر به انکار یک اصل اعتقادی شود. در مورد کبری هم حتی اگر بپذیریم که غیرتکفیری‌ها کافر باشند، حکم اسلام، نسبت به کفار، همیشه جنگ و کشتن آنان نیست؛ باید مصلحت اسلام را در نظر داشت؛ قرآن هم آیات صلح دارد و هم جهاد.

استنباط گزینشی و عدم عقل‌گرایی و مصلحت‌سنجی؛ دو ایراد فقه تکفیر

عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان ادامه‌داد: پیامبر(ص) در صلح حدیبیه با مخالفت افراطی‌ها مواجه شدند در حالی که خداوند آن را فتح مبین نامید؛ پس گاهی صلح و جهاد نکردن، می‌تواند فتح مبین باشد. مشکل فقه تکفیر همین است که در برخی ظواهر قرآن جمود دارد و فاقد عقل‌گرایی و نگاه اجتهادی است که باید بر فضای فقه حاکم باشد؛ اصلاً کاری به مصلحت کلان جامعه اسلامی ندارد و عقل‌گریز است؛ از آیات قرآن استنباط گزینشی دارد در حالی که در استنباط باید مجموعه آیات یا روایات را در نظر گرفت. افزون بر این، اینکه چه زمانی صلح و چه زمانی جنگ شود، جزو احکام حکومتی است نه اولیه؛ بنابراین تشخیص آن فقط به‌دست ولی جامعه است اعم از معصوم یا ولی فقیه مبسوط الید.

مبنای فقه سکولار

حجت الاسلام و المسلمین زمانی‌فرد در تبیین مبانی فقه سکولار نیز به رویکردهای سکولار در حوزه اشاره و ابراز کرد: دو رویکرد سکولار در حوزه وجود دارد؛ یکی روشنفکران مذهبی حوزوی که با شعار فقه پویا خیلی از احکام مسلم را زیر سؤال برده و معتقد بودند امروز دیگر باید جریان اجتهاد سنتی را کنار گذاشت و با خرد جمعی و عقل انسانی خود بنیاد مصلحت را تشخیص داد. مبنای‌شان گذار از ادله عقلی و نقلی به عقل بشری بود بدین معنا که فقه سنتی و ادله نقلی همه باید با عقل بشر تفسیر شود و با عقل‌گرایی اجتهادی می‌توان مسائل جدید را تجزیه تحلیل کرد.

وی با بیان اینکه دیدگاه این جریان که تعدادشان کم هم نبود، دقیقاً خلاف نظر امام در منشور روحانیت است که فرمود فقه باید بر اساس فقه سنتی و جواهری باشد، افزود: رویکرد دیگر، کسانی هستند که قائل به فقه سنتی هستند ولی حرفشان این است که دین نباید در سیاست دخالت کند؛ سیاست و حکومت، کار پیامبر(ص) و امام معصوم است (مثل انجمن حجتیه). مستمسک مهم این گروه، چند روایت است که برافراشتن هر پرچمی قبل از قیام قائم را طاغوت و باطل می‌داند.

ادله رد فقه سکولار

عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان یادآور شد: پاسخ امام خمینی به اینها این است که اولاً مدلول این روایات، خاص است یعنی منظورشان هر پرچمی است که به‌عنوان مهدویت باشد و ادعای مهدی بودن داشته‌ باشد (زیرا زمان ائمه اطهار(ع) بسیاری از سادات علوی به‌عنوان مهدی، قیام و مردم را دور خود جمع می‌کردند) دوماً این روایات و عقیده مذمت قیام، مخالف قطعیات و مسلمات دین خدا است؛ در قرآن آیاتی که مبارزه با ظلم و طاغوت و نهی از منکر را از وظایف اصلی مسلمین معرفی می‌کنند، کم نیستند؛ چطور دست روی دست بگذاریم و اینها را نادیده بگیریم و حکم خدا را تعطیل کنیم؟!

 یادآور می‌شود، سلسله‌نشست‌های «گفتمان مقاومت اسلامی در افق تمدنی و بین‌المللی حوزه‌های علمیه» ذیل گفتمان‌های علمی پژوهشی در تبیین «حوزه پیشرو و سرآمد» و به همت مؤسسه بین‌المللی و مرکز تخصصی حوزوی جبل الصبر با همکاری مرکز مدیریت حوزه علمیه خراسان، از اول تا هفدهم ماه مبارک رمضان هر شب همراه با قرائت دعای افتتاح، اهدای جوایز و گواهی حضور برای طلاب، پرسش‌وپاسخ و... در مؤسسه جبل الصبر برگزار می‌شود و از طریق پخش زنده نیز در کانال ایتا با شناسه @ravagh_moghavemat در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد.

خبرنگار: زهرا شریعتی

انتهای پیام/