به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، صد و بیست و پنجمین شماره فصلنامه علمی‌پژوهشی «روش‌شناسی علوم انسانی» در زمستان 1404، با تمرکز بر آخرین تحولات نظری و متدولوژیک در عرصه دانش اجتماعی، از سوی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه منتشر شد و در دسترس جامعه نخبگانی قرار گرفت. این نشریه که به‌عنوان نخستین و معتبرترین جریده تخصصی ایران در حوزه فلسفه و روش‌شناسی علوم‌اجتماعی شناخته می‌شود، در تازه‌ترین گام خود مجموعه‌ای از مقالات پیشرو را منتشر کرده است که پلی میان سنت‌های دیرپای فلسفی و ابزارهای نوین تحقیق در علوم رفتاری و تربیتی بنا می‌کنند. اهمیت این شماره در آن است که نه‌تنها به بازخوانی نظریات متفکران برجسته جهانی پرداخته، بلکه روش‌های تحقیق پیچیده‌ای همچون «فرا فرا تحلیل» را برای ارتقای سطح پژوهش‌های داخلی به بحث گذاشته‌است.

در بخش نخست این فصلنامه، مقالاتی با رویکرد هستی‌شناختی و معرفت‌شناسی اجتماعی خودنمایی می‌کنند. محمدتقی ایمان و علی بندر ریگی‌زاده در پژوهشی با عنوان «فلسفه دانش جامعه‌شناختی قاره‌ای به مثابه بینش نظری در معرفت جامعی»، به واکاوی ریشه‌های فلسفی دانش اجتماعی در سنت قاره‌ای پرداخته و تلاش کرده‌اند تا نسبت میان بینش‌های نظری و ساختارهای کلان معرفتی را تبیین کنند. هم‌زمان در حوزه‌ی نظریه اجتماعی معاصر، مهناز فرهمند با تمرکز بر اندیشه‌های مارگارت آرچر، موضوع «مورفوژنز فرهنگی و عاملیت» را مورد مداقه قرار داده است تا نشان دهد چگونه ساختارهای فرهنگی در تلاقی با قدرت تغییردهندگی عاملان انسانی، الگوهای جدیدی از نظم اجتماعی را بازتولید می‌کنند. این بخش از فصلنامه نشان‌دهنده پویایی تحریریه در رصد جریانات نوین نظریه اجتماعی در سطح بین‌المللی است.

نوآوری‌های متدولوژیک، بخش دیگری از اعتبار علمی این شماره را رقم زده‌است. مرتضی بازدار قمچی‌قیه در مقاله‌ای کاربردی، روش تحقیق کیفی «کورره» (Core) را در حوزه استراتژیک تربیت معلم مفهوم‌پردازی کرده است که می‌تواند ابزاری کارآمد برای پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت باشد. در کنار آن، مقاله پریا ارجمندی و همکارانش با موضوع کاربرد «فرا فرا تحلیل» در علوم رفتاری، گامی بلند در جهت معرفی شیوه‌های نوینِ تجمیع دانش و فراتحلیل‌های سلسله‌مراتبی محسوب‌می‌شود. همچنین فرهاد خرمائی با ارائه نگاهی تحولی به «دستگاه شناختاری تکوینی»، افق‌های جدیدی را در روش‌شناسی پژوهش‌های تحولی گشوده است که نشان از درهم‌تنیدگی روان‌شناسی شناخت و متدولوژی تحقیق دارد.

در نهایت، فصلنامه با مقاله‌ای پیرامون یکی از چالش‌برانگیزترین مفاهیم علوم انسانی، یعنی «عقلانیت»، به کار خود پایان می‌دهد. ابوالفضل گایینی و علیرضا ادیب باسمنج با مروری نظام‌مند بر آرا و دیدگاه‌های صاحب‌نظران در علوم‌اجتماعی، مفهوم عقلانیت را با تأکید ویژه بر دانش مدیریت دسته‌بندی کرده‌اند تا راهنمایی برای درک رفتارهای سازمانی در دنیای پیچیده امروز فراهم آورند. فصلنامه «روش‌شناسی علوم انسانی» با هدف تعمیق مباحث نظری و ایجاد بستر گفت‌وگوی علمی میان پژوهشگران، همواره تلاش کرده است تا میان آموزه‌های حوزوی و دانشگاهی در ساحت روش‌شناسی، پیوندی وثیق برقرار کند و انتشار شماره 125 این نشریه در زمستان 1404، گواهی بر استمرار این مسیر در جهت تولید ادبیات علمیِ غنی و مستقل در جغرافیای علوم انسانی ایران است.

انتهای پیام/