به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، فراخوان رسمی بزرگترین حزب مخالف اردوغان برای خروج ترکیه از طرح موسوم به صلح غزه، رویداد مهمی در فضای سیاسی ترکیه است. اوزگور اوزل رهبر حزب جمهوری خلق (ج.ه.پ)، در یک سخنرانی رسمی اعلام کرد: «اردوغان را به ترک آن میز، فرامی خوانم». 

اوزل قبلاً هم در اثنای سفر هاکان فیدان به واشنگتن به عنوان فرستاده ویژه اردوغان برای حضور در نشست طرح صلح غزه، اعلام کرده بود که حضور فیدان پشت میزی که چند متر آن سوتر، وزیر امور خارجه رژیم اسرائیل نیز حضور دارد، به آبرو و اعتبار ترکیه لطمه می‌زند.

رهبر حزب جمهوری خلق، این بار نیز ضمن یادآوری وضعیت دشوار مردم غزه در ماه مبارک رمضان اعلام کرد: «لازم است در ضیافت افطار و در هر جایی که دور هم جمع شویم و چند کلمه‌ای در مورد قتل عام 71000 فلسطینی و جنایات و نسل‌کشی اسرائیل در غزه، صحبت کنیم. از اوایل دهه 1970، کشوری بوده‌ایم که صادقانه‌ترین حمایت دیپلماتیک و بشردوستانه را از مسئله فلسطین، وحدت، تمامیت و آزادی فلسطین، دفاع از راه‌حل دو دولت در بیت المقدس شرقی و مبارزه برای فلسطین مستقل ارائه داده‌ایم. اسرائیل که توسط آمریکا لوس و ننر بارآمده، نسل‌کشی بزرگی را در فلسطین انجام داد. جهان بین‌الملل و همچنین ترکیه، در زمان مناسب تندترین واکنش ممکن را نشان ندادند و در شرایط حاصل، هیچ‌کس بی‌گناه نیست. اما اکنون ترامپ طرح صلح غزه را مطرح کرده، جامعه بین‌المللی را به هیئتی دعوت کرده و کشورهای معقول طرفدار فلسطین که از آمریکا نمی‌ترسند و درگیر روابط خودخواهانه نیستند، از این امر فاصله گرفته‌اند. ولی متأسفانه، ترکیه در این ساختار که مطلوب منابع ترامپ و اسرائیل است، جای گرفته و هاکان فیدان به نمایندگی از اردوغان در کنار وزیر امور خارجه اسرائیل ایستاد و با هم عکس گرفتند. این ساختار، نهاد حاکم بر طرح اخراج فلسطینی‌ها از غزه، ساخت هتل در آنجا و دادن منابع هیدروکربن به ترامپ است. اگر ترکیه در آنجا باشد، اگر بخشی از این ننگ شود، اگر با نتانیاهو سر یک میز بنشیند، به هیچ وجه قابل قبول نیست».

اوزل در ادامه افزود: «ما، به عنوان حزب جمهوری خلق، از اردوغان و دولت حزب عدالت و توسعه می‌خواهیم که فوراً میزی را که نتانیاهوی کودک‌کش و نسل‌کش و اسرائیل پشت آن نشسته، ترک کنند و از همه در ترکیه به خاطر این اشتباه عذرخواهی کنند».

اردوغان به دنبال نماد

ترکیه همچنان بر اعزام نیروی نظامی به غزه برای مشارکت در تضمین صلح پافشاری می‌کند. اما رژیم صهیونیستی با این ایده مخالفت کرده است. در این میان، آمریکا نیز به عنوان مهمترین حامی رژیم اسرائیل، به شکل جدی و قاطعانه از حضور نظامیان ترکیه در غزه حمایت نکرده و بر این باور است که این موضوع، باید با موافقت نهایی نتانیاهو باشد.

ولی دستگاه دیپلماسی ترکیه امیدوار است به خاطر حضور در گروه موسوم به مشارکت برای صلح غزه، این فرصت را به دست بیاورد تا از مزیت‌های تبلیغاتی و ارزش نمادین اعزام سرباز به غزه، برخوردار شود.

از منظر محافظه کاران و ملی گرایان ترکیه، اعزام نیرو به غزه، یادآور و تداعی‌گر خاطرات حماسی دوران عثمانی است و می‌توان چنین پیشبینی کرد که در صورت نهایی شدن این برنامه، حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان، یک موج تبلیغاتی بزرگ به راه بیاندازد و حضور سربازان ترک در غزه را به عنوان دستاوردی مهم از مشارکت اردوغان در رهبری جهانی قلمداد کند.

گروه‌های سینمایی و تلویزیونی نزدیک به حزب عدالت و توسعه و سرویس اطلاعاتی میت ترکیه، تاکنون بارها آثاری تولید کرده‌اند که در آنها، محوریت اصلی قصه با حضور ماموران برجسته امنیتی ترکیه در فلسطین و تیراندازی و جنگ تن به تن آنها با نیروهای اسرائیلی است!

این در حالی است که تا قبل از 7 اکتبر، ترکیه یک بار دیگر وارد فاز عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی شده بود و نه تنها درگیری و نزاعی با اسرائیل نداشت، بلکه چندین کنفرانس برای توسعه همکاریهای تجاری - گردشگری بین کار آفرینان دو طرف برگزار شد. با این حال، پولاد علمدار که در چندین سریال تلویزیونی و فیلم سینمایی امنیتی ترکیه به عنوان قهرمان شکست ناپذیر سرویس اطلاعاتی میت معرفی شده، همراه با رفقایش باز هم در عالم تخیلات سینمایی و تلویزیونی، صدها سرباز اسرائیلی را از بین بردند.

دولت اردوغان و چالش اسرائیل

چندین ماه طول کشید تا پس از نسل کشی و جنایات گسترده رژیم صهیونیستی، اردوغان بالاخره با فشارهای بسیار، صادرات کالا از ترکیه به سرزمین‌های اشغالی را متوقف کند. جالب اینجاست که در هفته‌ها و ماه‌های نخست، اردوغان و فیدان، مداوماً بر این موضوع پافشاری می‌کردند که برای میانجیگری بین اسرائیل و حماس، از آمادگی لازم برخوردار هستند!

با این حال، رژیم صهیونیستی، هیچگاه این درخواست‌ها را قبول نکرد و اتفاقاً به طور کامل، با هر نوع دخالت ترکیه مخالف است. هنوز هم بسیاری از مقامات رژیم اسرائیل، هر نوع مشارکت و دخالت ترکیه - به ویژه نقش‌های نظامی یا صلح‌بانی - را یک تهدید امنیتی می‌دانند، نه یک نوع همراهی و مشارکت.

با آن که رژیم صهیونیستی بارها در جنوب سوریه عملیات انجام داده و ترکیه این عملیات‌ها را بی‌ثبات‌کننده و پیچیده‌کننده اولویت‌های امنیتی آنکارا دانسته، اما در عین حال، از مذاکرات عادیسازی روابط بین سوریه و رژیم حمایت کرده است. 

ترکیه در شرق مدیترانه هم با مشکلاتی روبروست که رژیم اسرائیل، مسبب اصلی آن است و به خاطر پافشاری رژیم، ترکیه از حضور در تمام نشست‌های اتحادیه گاز مدیترانه، کنار نهاده شد.

در همین حال، رژیم اسرائیل به طور فزاینده‌ای با شرکای کوچک‌تر دریای سرخ (مانند به رسمیت شناختن سومالی‌لند) و دیگر بازیگران خلیج فارس، شرایط را برای ترکیه پیچیده‌تر کرده است.

تحلیلگران سیاست خارجی تأکید می‌کنند که ترکیه و اسرائیل در رقابت برای نفوذ در عرصه‌های مختلف از غزه گرفته تا سوریه و استراتژی دریایی، گرفتار شده‌اند و این موضوعات، عادی‌سازی ساده روابط را دشوار می‌کند. 

گزارش‌های مؤسساتی مانند مؤسسه خاورمیانه، به این اشاره دارد که ترکیه می‌خواهد اسرائیل قبل از، از سرگیری روابط عمیق‌تر، با تضمین‌های امنیتی قابل توجهی در سوریه و غزه موافقت کند، اما بی‌اعتمادی متقابل و منافع ملی متفاوت، باعث شده رسیدن به توافق، کُند و حتی ناممکن شود.

به باور اغلب تحلیلگران سیاسی در ترکیه، بهبود سریع روابط بدون پیشرفت در نتایج آتش‌بس غزه و ایجاد اعتماد امنیتی دشوار است و در کوتاه مدت امکان توافق وجود ندارد. اما در میان‌مدت، می‌توان انتظار داشت که توافق‌های امنیتی حاصل از مذاکره در سوریه، می‌تواند فضایی را برای عادی‌سازی نسبی روابط ایجاد کند.

در فاز بلندمدت نیز، در حوزه انرژی، تجارت و ثبات منطقه‌ای، ممکن است زمینه برای یک بازتنظیم استراتژیک وجود داشته باشد. اما این امر مستلزم تغییرات سیاسی و دیپلماتیک از هر دو طرف است.

در حال حاضر، دیدگاه‌های اسرائیل عمدتاً امنیتی و نسبت به نقش ترکیه بدبین هستند و اندیشکده‌های خارجی بر رقابت و بی‌اعتمادی به عنوان موانع ساختاری برای تعامل مجدد تأکید می‌کنند.

اندیشکده مطالعات خاورمیانه در آمریکا، بر این باور است که مشارکت مداوم ترکیه می‌تواند به شکل‌دهی دستور کار بازسازی غزه به گونه‌ای که با اهداف گسترده‌تر صلح و ثبات همسو باشد، کمک کند.

انستیتوی واشنگتن نیز به این اشاره کرده که در یک تلاش صلح مرحله‌ای، ترکیه می‌تواند با توجه به روابطی که با حماس و قطر دارد، نقشی در عملیات بشردوستانه ایفا کند. نکته جالب توجه اینجاست که هیچکدام از این دو موسسه فکری آمریکایی، به احتمال حضور نظامیان ترکیه در غزه اشاره نکرده‌اند.

همچنین بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها (FDD) مداخله ترکیه را به دلیل مخالفت اسرائیل و بی‌اعتمادی به موضع سیاسی آنکارا محدود می‌داند. این بنیاد  اعلام کرده که بدون برچیدن شبکه‌های حمایتی مرتبط با حماس، نقش ترکیه باید به تدارکات بشردوستانه محدود شود، نه عملیات نظارت نظامی و امنیتی.

انتهای پیام/