به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، دویست‌وسی‌ و نهمین شماره از پادکست «در عمق» که به بررسی مهم‌ترین روندها، تحولات و همچنین شخصیت‌ها در غرب آسیا و جهان می‌پردازد، روز چهار‌شنبه 6 اسفند ماه 1404 ضبط و منتشر شد. در این شماره «احمد بروایه»، کارشناس مسائل مصر و شمال آفریقا به سوال های در عمق در مورد تقابل الجزایر با محور عادی سازی با محوریت رژیم صهیونیستی و کشورهای حامی این روند در شمال آفریقا از جمله مغرب پاسخ می‌دهد.

پرسش‌های اصلی:

1. تقابل الجزایر و مغرب طی سال‌های اخیر چه ابعادی به خود پیدا کرده است؟ 
2. نقش امارات و رژیم صهیونسیتی در حمایت از موضع مغرب چه بوده است؟ 
3. رویکرد الجزایر در قبال تحرکات محور ابراهیمی چیست و آینده این تقابل چگونه خواهد بود ؟

از حدود سال‌های 2019 و 2020، سیاست خارجی الجزایر و مغرب وارد مرحله‌ای جدید از تنش و بحران شد. مغرب در این دوره با هدف افزایش نفوذ منطقه‌ای و قاره‌ای، حل‌وفصل پرونده صحرای باختری و ارتقای جایگاه امنیتی و سیاسی خود در نظام بین‌الملل، مجموعه‌ای از ابتکارعمل‌های فعالانه را در پیش گرفت.

مهم‌ترین این اقدامات، پیوستن به توافق‌نامه‌های موسوم به «پیمان ابراهیم» و عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی بود؛ اقدامی که در ازای آن، ایالات متحده آمریکا و برخی دیگر از بازیگران بین‌المللی حاکمیت مغرب بر صحرای باختری را به رسمیت شناختند. این تحول، زمینه‌ساز گسترش همکاری‌های اقتصادی، تجاری، امنیتی و نظامی مغرب با بازیگران فرامنطقه‌ای شد.

همزمان، مغرب سیاست پیشین خود مبنی بر کناره‌گیری از اتحادیه آفریقا را کنار گذاشت و کوشید با حضور فعال در حوزه ساحل و صحرا، نفوذ چندلایه‌ای شامل ابعاد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، دینی و امنیتی ایجاد کند. در همین راستا، با انجام یک درگیری کوتاه‌مدت، کنترل گذرگاه «الکرکرات» را از جبهه پولیساریو خارج کرد تا ارتباط زمینی خود با موریتانی و سایر کشورهای آفریقای غربی را تثبیت کند. این اقدام، بستر گسترش ابتکارات نرم مغرب، از جمله اعطای بورس‌های تحصیلی، بهره‌گیری از تصوف مغربی و سرمایه‌گذاری بر پیوندهای تاریخی سلطنت مغرب با آفریقا را فراهم ساخت.

در مقابل، مغرب سیاستی تهاجمی در قبال الجزایر اتخاذ کرد و در واکنش به حمایت الجزایر از پولیساریو، از گروه‌های تجزیه‌طلب منطقه قبایل، به‌ویژه جنبش موسوم به «ماک»، حمایت سیاسی و بین‌المللی به عمل آورد؛ موضوعی که یکی از عوامل اصلی قطع روابط دیپلماتیک الجزایر با مغرب در سال 2021 بود.

الجزایر نیز در پاسخ، تلاش کرد سیاست خارجی خود را از حالت رکود خارج کرده و حضور فعال‌تری در لیبی، تونس، منطقه ساحل و صحرا و محافل آفریقایی و بین‌المللی داشته باشد و روابط خود با چین را تقویت کند. با این حال، به‌جز برخی موفقیت‌های محدود در لیبی و تونس، در پرونده صحرای باختری به دلیل حمایت آمریکا و اتحادیه اروپا از موضع مغرب، دستاورد قابل‌توجهی نداشت. در آفریقای غربی نیز بسیاری از کشورها، مغرب را به‌عنوان مسیر طبیعی اتصال به اروپا تلقی می‌کنند؛ مسئله‌ای که ریشه در پیوندهای عمیق اقتصادی، سیاسی و امنیتی مغرب با اروپا دارد.

در نهایت، رقابت دو کشور در پرونده خطوط انتقال انرژی، به‌ویژه پروژه‌های انتقال گاز نیجریه به اروپا، به یکی دیگر از محورهای تقابل راهبردی تبدیل شده است؛ جایی که الجزایر و مغرب هر یک در پی طراحی مسیری هستند که نقش ژئوپلیتیکی رقیب را به حداقل برساند، هرچند این پرونده فعلاً در وضعیت تعلیق قرار دارد.

انتهای پیام/