به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، روزنامه بریتانیایی «فایننشال تایمز» در گزارش تحقیقی و افشاگرانه جدید خود پرده از فعالیت شبکه‌ای پیچیده برداشت که در آن نام چندین تن از تجار و فعالان اقتصادی جمهوری آذربایجان در تجارت پنهان نفت روسیه به چشم می‌خورد.

بررسی‌ها و اسناد به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که نفتکش‌های مرتبط با جمهوری آذربایجان به یکی از حلقه‌های اصلی و حیاتی در مکانیسم دورزدن تحریم‌های غرب و آمریکا علیه مسکو تبدیل شده‌اند.

طی این تحقیقات مشخص شد که تنها یک خطای فنی و سایبری ساده، شبکه‌ای عظیم و غیرقانونی از فروش نفت روسیه را که کاملاً در سایه فعالیت می‌کرد، لو داده است.

بر اساس مستندات موجود، از طریق این سیستم شبکه‌ای پیچیده، بیش از 90 میلیارد دلار نفت خام روسیه جابه‌جا شده است، شگفت‌انگیزتر آنکه، بررسی‌ها ثابت کرده است تقریباً 80 درصد از کل صادرات دریایی شرکت عظیم نفتی «روس‌نفت» روسیه، منحصراً از طریق همین کانال پنهان انجام پذیرفته است.

ابعاد پنهان شبکه تجارت نفتی در سایه

روزنامه فایننشال تایمز با بهره‌گیری از داده‌های مربوط به ثبت شرکت‌های عمومی، به این نتیجه رسید که 48 شرکت مختلف، در کمال تعجب از یک زیرساخت پست الکترونیکی (ای‌میل) کاملاً یکسان استفاده می‌کردند. تمامی این شرکت‌ها در مجموع مالک 442 دامنه اینترنتی بودند و بررسی‌های فنی نشان داد که همه این دامنه‌ها به‌روی یک سرور اختصاصی و واحد به‌نام «mx.phoenixtrading.ltd» میزبانی می‌شدند.

از میان بیش از چهارصد دامنه اینترنتی شناسایی‌شده، 19 دامنه به‌طور مستقیم به شرکت‌های انرژی و املاک و مستغلات روسی تعلق داشتند و چندین دامنه دیگر نیز در کنترل و تملک شرکت‌هایی بودند که توسط تجار جمهوری آذربایجان مدیریت می‌شدند.

در این میان، نام شرکت «فوکستون» (Foxton FZCO) در اسناد گمرکی فدراسیون روسیه به‌عنوان خریدار محموله‌های عظیم نفت خام به‌ارزش 5.6 میلیارد دلار ثبت شده است، از سوی دیگر، داده‌های گمرکی هند نشان می‌دهد که شرکت «ادوان آلیانس» (Advan Alliance) نیز موفق به فروش 1.5 میلیارد دلار نفت روسیه شده است.

نکته قابل توجه در عملکرد این شبکه آن است که بسیاری از این شرکت‌های پوششی، پس از گذشت تنها 6 ماه از آغاز فعالیت خود، به‌طور ناگهانی تعطیل می‌شدند و بلافاصله با نام‌ها و عناوین جدیدی مجدداً ثبت می‌شدند تا ردپای خود را برای نهادهای نظارتی پاک کنند.

بزرگترین صادرکننده در این شبکه پیچیده، شرکتی به‌نام «رد وود گلوبال ساپلای» (Redwood Global Supply FZ LLC) است؛ این شرکت که در منطقه آزاد رأس‌الخیمه در امارات متحده عربی به ثبت رسیده است، به‌دلیل همین فعالیت‌های پنهانی، در دسامبر سال 2025 میلادی در فهرست تحریم‌های بریتانیا قرار گرفت.

تجار جمهوری آذربایجان؛ بازیگران کلیدی ناوگان سایه

مستندات فایننشال تایمز و تحقیقات تکمیلی بعدی به‌وضوح نشان می‌دهد که چندین تاجر و دلال نفتی اهل جمهوری آذربایجان نقش‌های بسیار مهم و کلیدی در این شبکه ایفا می‌کنند:

اعتبار ایوب: وی یکی از تاجرانی است که به حلقه نزدیکان ایگور سچین، مدیرعامل شرکت نفتی «روس‌نفت»، راه یافته است. اعتبار ایوب در فاصله سال‌های 2023 تا 2024 میلادی به‌عنوان چهره اصلی و کلیدی یک شرکت تجاری به‌نام «کورال انرژی» (Coral Energy) فعالیت می‌کرد. این شرکت مدتی بعد با تغییر ساختار و سازماندهی مجدد، نام خود را به «تو ریورز» (2Rivers) تغییر داد و همچنان سهم بسیار بزرگی در فروش و صادرات نفت روسیه در اختیار دارد. ایوب به‌دلیل همین اقدامات، هم از سوی اتحادیه اروپا و هم از طرف بریتانیا تحت تحریم قرار گرفته است.

طاهر قارایف: او یک تاجر آذری‌الاصل است که در سال 2010 میلادی شرکت «کورال انرژی» را تأسیس کرد، دامنه اینترنتی TahirQarayev.com نیز به نام وی ثبت شده است، قارایف نیز در زمان حاضر در فهرست تحریم‌های بریتانیا قرار دارد.

طلعت صفروف، آنار ممدلی و احمد کریموف: این افراد از دیگر شهروندان جمهوری آذربایجان هستند که به‌دلیل مشارکت در این شبکه، توسط اتحادیه اروپا و بریتانیا تحریم شده‌اند. آنها از طریق مدیریت شرکت‌هایی نظیر «بی‌اکس انرژی» (BX Energy) و «نورد اکسیس» (Nord Axis) و همچنین با استفاده از نفتکش‌هایی مانند نفتکش «زنگزور»، به هدایت و مدیریت «ناوگان سایه» روسیه کمک شایانی کرده‌اند.

شرکت «رد وود گلوبال ساپلای» نیز با ساختار کاملاً غیرشفاف خود در این زمینه شناخته می‌شود، اگرچه هویت مالکان اصلی این شرکت به‌صورت علنی فاش نشده است، اما گزارش فایننشال تایمز تأکید می‌کند که این مجموعه مستقیماً تحت کنترل و هدایت تجار جمهوری آذربایجان قرار دارد و عملاً به‌عنوان بزرگترین صادرکننده در این شبکه مخفی عمل می‌کند.

اهمیت ژئوپولیتیک و اقتصادی این افشاگری

این شبکه گسترده با نقض و دورزدن آشکار تحریم‌های حوزه انرژی که پس از آغاز جنگ اوکراین توسط غرب و آمریکا اعمال شد، توانسته است میلیاردها دلار درآمد و سود خالص را به اقتصاد روسیه سرازیر کند، در نتیجه همین فعالیت‌های پنهان و دور از شفافیت، 80 درصد از صادرات نفت خام روس‌نفت از طریق مسیرهای دریایی، منحصراً بر بستر این شبکه انجام می‌گیرد.

شرکت‌های حاضر در این شبکه با تغییر نام مداوم خود پس از چند ماه فعالیت، به‌راحتی از دام تحریم‌ها می‌گریزند. ایجاد چنین طرح‌ها و سازوکارهای پیچیده تجاری، منجر به شکل‌گیری یک «ناوگان سایه» قدرتمند شده است که شناسایی، رهگیری و مقابله با آن برای نهادهای گمرکی و بانک‌های غربی بسیار دشوار است.

فعالیت و پویایی چشمگیر تجار آذربایجانی در این عرصه، نه‌تنها بر سیاست‌های انرژی در منطقه تأثیر مستقیم می‌گذارد، بلکه نقش نخبگان اقتصادی جمهوری آذربایجان را در ناکارآمد کردن سیستم تحریم‌های بین‌المللی برجسته کرده است.

سابقه طولانی باکو در تجارت مخفیانه نفت روسیه

این نخستین بار نیست که نام جمهوری آذربایجان در چنین پرونده‌هایی مطرح می‌شود؛ شرکت‌های متعلق به اتباع آذربایجانی پیش از این نیز در طرح‌های مشابهی برای تجارت نفت روسیه مشارکت داشته‌اند، به‌عنوان مثال، شرکت «کورال انرژی» (که اکنون با نام تو ریورز شناخته می‌شود)، در تابستان سال 2024 با تغییر ساختار مالکیتی خود، تجارت پرمنفعت خود را از طریق یک شرکت جدیدالتأسیس به‌نام «سافیرا گلوبال تریدینگ» (Safira Global Trading) در امارات متحده عربی ادامه داد،

علاوه بر این، شرکت‌های «بی‌اکس انرژی» و «نورد اکسیس» مدیریت ناوگانی از نفتکش‌ها را به‌عهده دارند که نفت خام روسیه را از بندر «پریمورسک» مستقیماً به مخازن ذخیره‌سازی در خلیج «نمرود» ترکیه منتقل می‌کنند.

نکته تأمل‌برانگیز این است که نام این کشتی‌ها دقیقاً با نام مناطق جمهوری آذربایجان مانند «قره‌باغ» و «شوشا» تطابق دارد، در نهایت، در سال 2025 میلادی، اتحادیه اروپا گروهی از این تجار از جمله طلعت صفروف و احمد کریموف را در لیست تحریم‌های خود قرار داد، زیرا مستندات نشان می‌داد آنها نفت روس‌نفت را از طریق شبکه «تو ریورز» تغییر برند داده و با هویتی جدید روانه بازارهای غربی کرده‌اند.

انتهای پیام/+