به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، محمدحسن زورق، کارشناس تاریخ اسلام، با اشاره به رویداد ششم ماه مبارک رمضان، این روز را نقطه عطفی در تحولات سیاسی ـ مذهبی تاریخ اسلام دانست و گفت:
پس از رحلت پیامبر اسلام، حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها با خطبه تاریخی خود در مسجدالنبی، مرز روشنی میان «مدینه‌النبی» و «مدینه‌العرب» در ذهن افکار عمومی ترسیم کردند و نشان دادند که معیارهای حاکم بر جامعه اسلامی با معیارهای حاکم بر قدرت سیاسی وقت یکسان نیست.

وی افزود: با شهادت حضرت فاطمه سلام الله علیها خلفای وقت تلاش کردند این دو مفهوم را بار دیگر در افکار عمومی یکسان جلوه دهند، اما اعتراض‌ها و روشنگری‌های ایشان، معیارهایی تازه در جامعه ایجاد کرده بود. این معیارها با قیام امام حسین بیش از پیش روشن شد و حوادث بعدی و افشاگری‌های امامان معصوم، ماهیت فاصله میان مدینه‌النبی و مدینه‌العرب را آشکارتر کرد.

زورق ادامه داد: این روشنگری‌ها زمینه‌ساز شکل‌گیری قیام‌های مردمی شد، اما بنی‌عباس با سوءاستفاده از این شرایط، انقلاب مردم را مصادره کردند و با شعار بازگرداندن قدرت به اهل بیت، وعده استقرار نظام سیاسی مطلوب اسلام را دادند. شعار محوری آنان «الرضا من آل رسول» بود؛ به این معنا که فردی مورد رضایت از خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله باید به قدرت برسد.

این پژوهشگر تاریخ اسلام با اشاره به نقش مأمون عباسی تصریح کرد: مأمون در میانه رقابت‌های درونی بنی‌عباس و برای عمل به شعارهای پیشین آنان در افکار عمومی، ابتدا پیشنهاد خلافت را به امام رضا ارائه کرد که با مخالفت قاطع ایشان مواجه شد. مأمون پس از ناکامی در این مرحله، پیشنهاد ولایتعهدی را مطرح کرد و با تهدید، امام را به پذیرش آن وادار ساخت.

وی خاطرنشان کرد: امام رضا این پیشنهاد را تنها با یک شرط پذیرفتند و آن عدم دخالت در امور حکومتی بود. این اقدام در شرایطی صورت گرفت که ولیعهد معمولاً فردی جوان‌تر از خلیفه انتخاب می‌شد، حال آنکه امام رضا از مأمون بزرگ‌تر بودند و این مسئله نشان‌دهنده ماهیت سیاسی و نمایشی این اقدام بود.

زورق در پایان با اشاره به آثار پژوهشی خود گفت: شرح تفصیلی این ماجرا در کتاب «امام هشتم و بازی بزرگ عباسیان» که توسط آستان قدس رضوی منتشر شده، آمده است.

انتهای‌پیام/