به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، کتاب و برنامه تلویزیونی «قرآن و جامعه» اثر دکتر فرامرز رفیع‌پور، قرآن کریم را نه صرفاً کتاب عبادات فردی بلکه الگویی تمدنی برای مدیریت جامعه معرفی می‌کند؛ مدلی که با اثبات خالقیت الهی و رسالت نبوی، روابط انسانی را از تضاد به الفت و عدالت سوق می‌دهد و راهگشای تمدن اسلامی در برابر چالش‌های مدرن است.

 مقدمه تمدنی قرآن در نگاه رفیع‌پور

دکتر فرامرز رفیع‌پور، جامعه‌شناس برجسته و چهره ماندگار علوم اجتماعی ایران، پس از سال‌ها پژوهش، قرآن را به‌عنوان «مدل نظام اجتماعی» برای هدایت انسان و جامعه تبیین کرده است. وی تأکید دارد که قرآن کریم ساختاری منظم برای تمدن‌سازی دارد. رفیع‌پور در روایت برنامه می‌گوید:«قرآن کریم به‌عنوان کتاب الهی، از آیاتی تشکیل شده که ساختار اجتماعی را هدایت می‌کند؛ از اثبات خالق تا تنظیم روابط انسانی.» این دیدگاه، قرآن را فراتر از تفاسیر سنتی، به‌عنوان قانون تمدنی معرفی می‌کند که پاسخگوی مسائل روز است.

 اثبات خالقیت؛ بنیاد تمدن قرآنی

رفیع‌پور با روشی جامعه‌شناختی، نخستین گام تمدن قرآنی را اثبات وجود خالق می‌داند. وی توضیح می‌دهد که قرآن با آیاتی چون «أَفَمَنْ یَخْلُقُ كَمَنْ لَا یَخْلُقُ» (نحل:17)، توحید را نه تنها عقیده بلکه پایه نظام اجتماعی قرار می‌دهد. وی اظهار داشت :«اگر خالقی برای جهان وجود ندارد، هیچ قانون اجتماعی پایداری نمی‌ماند؛ قرآن با منطق اثبات خالق، تمدن را بر توحید بنا می‌کند.» این اصل، تضادهای اجتماعی را به وحدت توحیدی تبدیل می‌کند و تمدنی می‌سازد که عدالت و کرامت انسانی را تضمین می‌نماید.

رسالت نبوی؛ محور هدایت اجتماعی

در ادامه، رفیع‌پور به اثبات رسالت پیامبر(ص) می‌پردازد و آن را کلید مدیریت جامعه می‌شمارد. او آیاتی چون «وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِینَ» (انبیاء:107) را مبنای الگوی قرآنی روابط اجتماعی قرار می‌دهد. رفیع پور تصریح کرد:رسالت نبوی، قرآن را از متن به مدل عملی تبدیل می‌کند؛ خانواده، اقتصاد و سیاست را بر پایه رحمت الهی سامان می‌دهد.» این دیدگاه، تمدن اسلامی را در برابر مدل‌های سکولار غرب، برتر می‌داند؛ زیرا بر وحی استوار است نه ایدئولوژی‌های بشری

خانواده و عدالت؛ ستون‌های تمدن قرآنی

رفیع‌پور روابط خانوادگی را واحد پایه تمدن قرآنی می‌نامد و بر آیات سوره‌های نساء و حجرات تکیه می‌کند. وی می‌گوید:قرآن تضادهای حسودانه را به الفت تبدیل می‌کند؛ خانواده قرآنی، جامعه‌ای عادلانه می‌سازد. در بحث عدالت اجتماعی، تأکید دارد که قرآن مدل اقتصادی و سیاسی‌ای ارائه می‌دهد که بهره‌کشی را نفی می‌کند: عدالت قرآنی، نه توزیعی برابر، بلکه بر پایه کرامت انسانی و توحید است؛ این مدل، تمدنی پایدار می‌آفریند.

 اخلاق و سبک زندگی؛ فرهنگ تمدنی قرآن

یکی از برجسته‌ترین بخش‌ها، تحلیل سبک زندگی قرآنی است. رفیع‌پور با دسته‌بندی آیات اخلاقی، نشان می‌دهد چگونه قرآن اخلاق را از فرد به جامعه تعمیم می‌دهد. وی در کتابش بیان میکند؛ اخلاق قرآنی، ابزار مقاومت تمدنی است؛ در برابر مصرف‌گرایی غرب، سبک زندگی ساده و عدالت‌محور را پیشنهاد می‌کند. این رویکرد، قرآن را به‌عنوان «نقشه تمدنی» معرفی می‌کند که فرهنگ اسلامی را در برابر تهاجم فرهنگی حفظ می‌نماید.

 قرآن در برابر چالش‌های مدرن

رفیع‌پور قرآن را پاسخگوی مسائل امروزی چون سکولاریسم و بحران خانواده می‌داند. وی می‌گوید:«دین در برابر پرسش‌های امروزی سکوت نمی‌کند؛ قرآن مدل تمدنی کاملی برای عصر حاضر است.» این دیدگاه، الهام‌بخش سیاست‌گذاران فرهنگی برای احیای تمدن اسلامی است. اندیشه رفیع‌پور در «قرآن و جامعه»، قرآن را به‌عنوان مدل تمدنی جامع بازسازی می‌کند؛ مدلی که از اثبات خالق آغاز شده و به عدالت اجتماعی ختم می‌شود. این اثر نه تنها برای علما و پژوهشگران بلکه برای نخبگان تمدنی راهگشاست.  به تعبیر خود رفیع‌پور:«قرآن، تمدن‌ساز است؛ جامعه‌ای که قرآن را بفهمد، در برابر هر چالشی پیروز است.»

انتهای پیام/