به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، هم‌زمان با تحولات سیاسی و امنیتی منطقه، موج تازه‌ای از جنگ روانی علیه افکار عمومی ایران در فضای مجازی شکل گرفته است؛ موجی که با تمرکز بر القای «خطر قریب‌الوقوع جنگ»، «فروپاشی اقتصادی» و «التهاب در بازار ارز» تلاش دارد فضای روانی جامعه را ملتهب کند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از این فضا‌سازی‌ها توسط کانال‌های بی‌نام‌ونشان در پیام‌رسان‌ها، به ویژه تلگرام و اینستاگرام، هدایت می‌شود؛ کانال‌هایی که بدون هویت مشخص، اما با خط خبری همسو، روزانه انبوهی از اخبار تأییدنشده را به نقل از منابع خارجی منتشر می‌کنند.

بازنشر هدفمند از رسانه‌ها و مقامات غربی

در این کانال‌ها، به صورت مستمر اخباری به نقل از منابعی همچون "آکسیوس"، "وال استریت ژورنال"، "رویترز"، "سی‌ان‌ان"، "هاآرتص"، "یدیعوت آحارونوت" و "میدل‌آیست‌آی" منتشر می‌شود. همچنین ارجاع مکرر به مواضع یا اظهارات منتسب به مقاماتی در کاخ سفید، وزارت خارجه آمریکا یا مقامات رژیم صهیونیستی، بدون ذکر جزئیات دقیق و قابل راستی‌آزمایی، بخش ثابتی از این محتواهاست.

در موارد متعدد نیز اظهاراتی به نام ترامپ یا نتانیاهو و حتی تحلیل‌هایی منسوب به لارنس نومن به صورت تقطیع‌شده و خارج از بستر اصلی منتشر می‌شود؛ محتواهایی که اغلب با تیترهای هیجانی و قطعی درباره «زمان حمله»، «آغاز درگیری» یا «تصمیم نهایی برای جنگ» همراه است.

نکته قابل توجه آن است که بسیاری از این اخبار یا اساساً در منابع اصلی وجود خارجی ندارند، یا در صورت انتشار، با تحریف، بزرگ‌نمایی و جهت‌دهی خاص بازنشر می‌شوند تا تصویری ملتهب و ناامن از شرایط ارائه دهند.

از نرخ‌سازی موهومی تا التهاب ارزی

تا پیش از این، اعلام نرخ‌های موهومی ارز و طلا توسط برخی کانال‌های تلگرامی یکی از چالش‌های جدی بازار بود؛ اقدامی که به ایجاد انتظارات تورمی و تشدید رفتارهای هیجانی در بازار منجر می‌شد؛ اما اکنون به نظر می‌رسد سطح عملیات روانی از «نرخ‌سازی» فراتر رفته و به «فضاسازی امنیتی» برای اثرگذاری بر بازار ارز رسیده است.

الگوی انتشار اخبار نیز معنادار است؛ در بسیاری از موارد، انتشار موجی از اخبار درباره احتمال جنگ یا تشدید تنش، هم‌زمان با ساعات پایانی معاملات یا پیش از آغاز روز کاری بازار صورت می‌گیرد؛ اقدامی که می‌تواند در شکل‌دهی به انتظارات و افزایش تقاضای احتیاطی ارز مؤثر باشد.

کارشناسان اقتصادی معتقدند بازار ارز بیش از آنکه به متغیرهای واقعی واکنش نشان دهد، به انتظارات پاسخ می‌دهد و عملیات روانی هدفمند می‌تواند با ایجاد «ترس از آینده»، به نوسانات کوتاه‌مدت دامن بزند.

پروژه القای ناامیدی و فروپاشی روانی

بررسی محتوای منتشرشده در این کانال‌ها نشان می‌دهد علاوه بر حوزه اقتصادی، تمرکز ویژه‌ای بر القای ناامیدی سیاسی و امنیتی وجود دارد. استفاده مکرر از کلیدواژه‌هایی مانند «فروپاشی قریب‌الوقوع»، «حمله حتمی»، «تصمیم قطعی برای درگیری» و «ناتوانی کامل در مدیریت بحران» نشان‌دهنده تلاش برای شکل‌دهی به یک تصویر تاریک و بی‌ثبات از آینده است.

به‌گفته برخی تحلیلگران رسانه، آنچه در حال وقوع است، صرفاً انتشار شایعه نیست، بلکه یک «کمپین هماهنگ» با هدف تضعیف سرمایه اجتماعی و ایجاد فرسایش روانی در جامعه است؛ کمپینی که با تکرار مستمر، بمباران خبری و استفاده از منابع ظاهراً معتبر خارجی، سعی در القای قطعیت به سناریوهای تأییدنشده دارد.

عبور از تلگرام؛ ورود پیامک‌های مشکوک

در تحولی نگران‌کننده، اخیراً گزارش‌هایی از ارسال پیامک‌هایی با محتوای مشابه این فضاسازی‌ها به برخی شهروندان منتشر شده است؛ پیامک‌هایی که با ادبیات هشدارآمیز و با اشاره به «وقوع قریب‌الوقوع جنگ» یا «لزوم اقدام فوری برای حفظ دارایی‌ها» تلاش دارند سطح اضطراب عمومی را افزایش دهند.

گسترش این عملیات از بستر شبکه‌های اجتماعی به بستر پیامک، نشان‌دهنده تلاش برای دسترسی مستقیم‌تر و گسترده‌تر به شهروندان است؛ اقدامی که شائبه سازمان‌یافتگی و پشتیبانی فنی این جریان را تقویت می‌کند.

ضرورت ورود دستگاه‌های مسئول

با توجه به ابعاد گسترده این جنگ روانی، ضرورت دارد دستگاه‌های نظارتی، امنیتی و قضایی با رصد دقیق منشأ این کانال‌ها و پیام‌ها، نسبت به شناسایی و برخورد با عوامل داخلی همکار این جریان اقدام کنند. همچنین ارتقای سواد رسانه‌ای عمومی و اطلاع‌رسانی به‌موقع و شفاف از سوی مراجع رسمی می‌تواند نقش مهمی در خنثی‌سازی این عملیات ایفا کند.

آنچه امروز در فضای مجازی در حال وقوع است، صرفاً اختلاف روایت یا تحلیل نیست؛ بلکه به‌نظر می‌رسد با یک کمپین هدفمند و گسترده برای فروپاشی روانی جامعه ایران مواجه هستیم؛ پروژه‌ای که از نرخ‌سازی موهومی آغاز شد و اکنون با القای مداوم سناریوی جنگ و ناامنی، به دنبال تضعیف آرامش و ثبات ذهنی مردم است.

در چنین شرایطی، هوشیاری عمومی، راستی‌آزمایی اخبار و اتّکا به منابع رسمی و معتبر، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.

انتهای پیام/؛