گفت‌وگو با دانش‌آموزان؛ رمز تبدیل مدرسه به زیست‌بوم تربیتی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از تبریز، امور تربیتی، اگر قرار است در مدرسه اثربخشی واقعی داشته باشد، ناگزیر از عبور از قالب‌های کلیشه‌ای و حرکت به‌سوی «گفت‌وگو با دانش‌آموز» است؛ گفت‌وگویی که در آن شنیدن، مقدم بر گفتن و همراهی، جایگزین نسخه‌پیچی‌های مقطعی شود. در چنین نگاهی، تربیت نه یک برنامه مناسبتی، بلکه فرایندی پیوسته است که از فرهنگ و هنر آغاز می‌شود، به معنویت می‌رسد و در میدان مشارکت اجتماعی به کنش تبدیل می‌شود.

در همین چارچوب و به بهانه «هفته امور تربیتی»، خبرگزاری تسنیم در گفت‌وگویی تفصیلی با محمد صادق‌زاده، معاون پرورشی و فرهنگی اداره کل آموزش‌وپرورش استان آذربایجان شرقی، به بررسی پیوند میان بخش‌های مختلف این معاونت پرداخته است؛ گفت‌وگویی که نشان می‌دهد چگونه فضای امن برای شنیده‌شدن می‌تواند نقطه اتصال تمامی فعالیت‌های تربیتی باشد.

تسنیم: هفته امور تربیتی یادآور یک سابقه تاریخی مهم در نظام تعلیم‌وتربیت است. فلسفه شکل‌گیری امور تربیتی چه بود و امروز در چه نقطه‌ای ایستاده‌ایم؟

صادق‌زاده: امور تربیتی با نگاه راهبردی شهیدان رجایی و باهنر شکل گرفت؛ نگاهی که عمیقاً باور داشت آموزش بدون تربیت، جامعه‌ساز نخواهد بود. فلسفه اولیه این نهاد، پاسخ به نیازِ تربیت دانش‌آموزی متعهد، مسئولیت‌پذیر و هویت‌مند بود. امروز هم اگرچه ابزارها تغییر کرده، اما آن فلسفه همچنان زنده است. تفاوت در این است که مؤلفه‌های تربیت در جهان امروز پیچیده‌تر و نیازمند هم‌افزایی هوشمندانه تمامی بخش‌های پرورشی است.

تسنیم: یکی از دغدغه‌ها، وجود نگاه جزیره‌ای به فعالیت‌های پرورشی است. معاونت پرورشی چگونه این پیوستگی را دنبال می‌کند؟

صادق‌زاده: ما تربیت را یک «شبکه به‌هم‌پیوسته» می‌دانیم. ادارات فرهنگی و هنری، قرآن و عترت، مشاوره و سازمان دانش‌آموزی، هرکدام یک ضلع از یک مأموریت واحد هستند. دانش‌آموزی که در یک فعالیت هنری رشد می‌کند، باید هم‌زمان از ابعاد معنوی، اجتماعی و روانی نیز حمایت شود. این پیوستگی، جوهره اصلی کار تربیتی ماست.

فرهنگ و هنر، زبانِ نافذ تربیت است. ما در اداره فرهنگی و هنری تلاش می‌کنیم از ابزارهایی نظیر تئاتر، سرود و رسانه برای انتقال مفاهیم هویتی و اخلاقی بهره ببریم. هنر نقطه‌ای است که دانش‌آموز می‌تواند خودش را ابراز کند و دیده شود؛ و این حس تعلق، مقدمه یک تربیت عمیق است.

اداره قرآن و عترت و نماز ستون معنوی تربیت به شمار می‌رود. هدف ما صرفاً برگزاری مسابقه نیست؛ بلکه تلاش می‌کنیم ارتباط دانش‌آموز با قرآن، اهل‌بیت(ع) و فریضه نماز، از سطح مناسکی به سطح «فهم و انتخاب آگاهانه» ارتقا یابد. با شکل‌گیری این پیوند، سایر فعالیت‌های تربیتی نیز غنای بیشتری پیدا می‌کنند.

تسنیم: نقش اداره مشاوره و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

صادق‌زاده: تربیت بدون توجه به واقعیت‌های روانی و اجتماعی دانش‌آموز محال است. اداره مشاوره خط مقدم ما در مواجهه با آسیب‌هاست. این بخش به مربی و مدیر مدرسه کمک می‌کند تا دانش‌آموز را «واقعی» ببینند، نه در قالب‌های آرمانی. در اینجا، مربی پرورشی حلقه وصلی است که باید این اضلاع را به هم متصل کند تا مدرسه به یک «زیست‌بوم امن تربیتی» تبدیل شود.

در ادامه، سازمان دانش‌آموزی نقش موثری در تربیت دانش آموزان دارد و میدان واقعی تمرین مسئولیت‌پذیری و کار جمعی است. تربیت، بدون میدان دادن به خودِ دانش‌آموز فرایندی ناقص است. در قالب تشکل‌ها، نوجوانان ما یاد می‌گیرند تصمیم بگیرند و در جامعه اثرگذار باشند که این همان تجلی تربیت عملی است.

تسنیم: مهم‌ترین افتخارات کشوری استان آذربایجان شرقی در حوزه پرورشی در سال اخیر چه بوده است؟

صادق‌زاده: در این هفته با افتخار از ثمرات تلاش همکارانم یاد می‌کنم، از جمله کسب 10 رتبه برتر کشوری در مسابقات قرآن، عترت و نماز و عناوین برتر جشنواره تجارب برتر تربیتی و الگوهای تدریس. این موفقیت‌ها نشان می‌دهد امور تربیتی در استان از سطح برنامه‌های روزمره عبور کرده و به جریانی تحول‌آفرین تبدیل شده است.

انتخاب استان به‌عنوان دبیرخانه کمیسیون آموزش عمومی قرآن قطب شمال‌غرب، راه‌اندازی 100 پایگاه قرآنی، تربیت 200 مربی تخصصی حفظ از میان دانشجومعلمان و اجرای نهضت نمازخانه‌سازی (با 76 پروژه در حال ساخت و بهسازی 569 نمازخانه) از مهم‌ترین گام‌های ما بوده است. این اقدامات مصداق پیوند میان «باور، عمل و هویت» است.

تسنیم: در زمینه غنی‌سازی اوقات فراغت چه دستاوردهایی داشته‌اید و پیام اصلی هفته امور تربیتی برای جامعه امروز ما چیست؟

صادق‌زاده: کسب رتبه برتر دستگاه‌های عام استان در زمینه اوقات فراغت تأیید می‌کند که نگاه ما محدود به کلاس درس نیست. اجرای برنامه‌های فرهنگی در کانون‌ها، بستر مناسبی برای رشد متوازن و تزریق نشاط اجتماعی فراهم آورده است.

هفته امور تربیتی فرصتی برای بازخوانی مأموریت‌ها، نقد منصفانه روش‌ها و تقویت هم‌افزایی برای تربیت نسلی تمدن‌ساز است. یقین دارم اگر نگاهِ اصیل شهیدان رجایی و باهنر مبنی بر اینکه «مدرسه قلب تپنده تربیت است» زنده بماند، امور تربیتی همچنان نقش راهبردی خود را ایفا خواهد کرد.

انتهای پیام/