به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، آیه 139 سوره نساء با لحنی پرسش‌گر و در عین حال کوبنده، پرده از یک خطای راهبردی برمی‌دارد: «أَیَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِیعًا؛ آیا عزت و قدرت را نزد آنان می‌طلبند؟ یقیناً همه عزت و قدرت فقط برای خداست.»

حجت‌الاسلام محمدرضا جوان آراسته، کارشناس دینی، طی سخنانی به تشریح این آیه پرداخته است:

در عین حال بر اساس تفاسیر قرآن نکاتی در این آیه وجود دارد که باید به آن توجه داشت. قرآن در این آیه، جریان نفاق را نه فقط به عنوان یک انحراف اعتقادی، بلکه به مثابه یک لغزش در محاسبه عزت تحلیل می‌کند. منافقان ـ و حتی برخی مؤمنان سست‌عنصر ـ گمان می‌بردند که با تکیه بر کافران و بریدن از جامعه مؤمنان، می‌توانند برای خود اعتبار، امنیت و اقتدار دست‌وپا کنند. اما قرآن این تصور را با یک اصل بنیادین درهم می‌شکند: سرچشمه عزت، علم و قدرت است، و این دو به نحو مطلق در اختیار خداوند است؛ بنابراین عزتی که از غیر او طلب شود، سرابی بیش نیست.

این آیه صرفاً توصیف گروهی تاریخی نیست؛ هشداری فرازمانی است. تهدیدی است برای هر جامعه‌ای که عزت اقتصادی، فرهنگی یا سیاسی خود را در گرو دوستی و اتکای به دشمنان حقیقت ببیند. تجربه تاریخ ـ چه در صدر اسلام و چه در روزگار معاصر ـ نشان داده است که پیوندهای مبتنی بر منفعت، تا زمانی پایدارند که سودی در میان باشد. همان‌گونه که قرآن هشدار می‌دهد، آنان هرگاه منافعشان اقتضا کند، صمیمی‌ترین متحدان خود را رها می‌کنند، چنان‌که گویی هرگز پیوندی وجود نداشته است.

نکته ظریف دیگر آن است که دایره این هشدار، محدود به «منافقان شناخته‌شده» نیست. برخی مفسران یادآور شده‌اند که خطاب آیه می‌تواند شامل مؤمنانی نیز باشد که در ظاهر در جمع اهل ایمان‌اند، اما در عمل دل به اردوگاه دیگران سپرده‌اند؛ کسانی که یاد خدا در زندگی‌شان کم‌رنگ است و معیار عزت را نه در بندگی، بلکه در مناسبات قدرت جست‌وجو می‌کنند. از همین رو، آیه بعد با خطاب به مؤمنان، مرزهای هویتی آنان را یادآوری می‌کند تا مبادا در اثر همنشینی و هم‌سویی با باطل، به تدریج در صف آنان قرار گیرند.

قرآن منطق عزت را بازتعریف می‌کند: «وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ».

عزت، موهبتی الهی است که در پرتو ایمان، طاعت و پیوند با جبهه حق معنا می‌یابد. عزتی که از غیر خدا گرفته شود، عاریتی و ناپایدار است؛ اما عزتی که ریشه در ایمان دارد، حتی در تنگناها نیز پایدار می‌ماند.

پیام آیه 139، یک اصل تمدنی است: جامعه‌ای که عزت را در بیرون از منظومه الهی بجوید، ناگزیر به وابستگی و در نهایت، ذلت تن خواهد داد. اما جامعه‌ای که سرچشمه عزت را درست بشناسد، حتی اگر در ظاهر امکانات محدودی داشته باشد، از درون مقتدر خواهد بود.

قرآن با یک پرسش آغاز می‌کند، اما پاسخ آن را به صراحت می‌دهد: عزت، نه در سایه قدرت‌های ظاهری، که در پیوند با قدرت مطلق الهی است. این حقیقتی است که هر نسل باید آن را دوباره کشف کند.

انتهای پیام/