به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، دولت قزاقستان در چارچوب تلاش‌های گسترده، هدفمند و استراتژیک خود برای تقویت مسیر حمل‌ونقل بین‌المللی ترانس‌خزر (TITR) که در ادبیات ژئوپلیتیک و ترانزیت جهانی بیشتر به عنوان «کریدور میانی» شناخته می‌شود، در حال پیشبرد و تسریع روند تحول دیجیتال در زیرساخت‌های دریایی خود است. این اقدام نشان‌دهنده عزم جدی آستانه برای تثبیت جایگاه خود به عنوان یک هاب ترانزیتی کلیدی در منطقه اوراسیا است و می‌تواند پیامدهای مهمی برای تجارت بین‌قاره‌ای داشته باشد.

گذر از کاغذبازی به عصر دیجیتال در عملیات بندری

در همین راستا، وزارت حمل‌ونقل قزاقستان در حال طراحی و توسعه یک سیستم الکترونیکی پیشرفته تحت عنوان «پنجره واحد دریایی» است. این سیستم نوین با هدف جایگزینی کامل اسناد و مدارک کاغذی سنتی با تبادل داده‌های دیجیتال یکپارچه برای تمامی رویه‌های ورود و خروج کشتی‌ها در بنادر تجاری این کشور طراحی شده است.

اجرای این طرح کلیدی، به عنوان یکی از ارکان و پایه‌های اصلی در «نقشه راه دیجیتالی‌سازی صنعت حمل‌ونقل قزاقستان برای سال‌های 2025 تا 2027» گنجانده شده و انتظار می‌رود به زودی به مرحله اجرای کامل برسد و تحولی شگرف در سرعت و دقت عملیات بندری این کشور ایجاد کند.

طبق گزارش‌ها و اعلام رسمی وزارت حمل‌ونقل قزاقستان، این پروژه کلان و جاه‌طلبانه با حمایت و مشارکت فنی «انجمن همکاری‌های بین‌المللی آلمان» (GIZ) در حال اجرا و پیگیری است. تا به این لحظه، یک مناقصه بین‌المللی معتبر برای انتخاب دقیق کارشناسان و متخصصان زبده‌ای که مسئولیت تدوین و آماده‌سازی مشخصات فنی و زیرساخت‌های این سیستم را بر عهده خواهند داشت، برگزار شده تا بالاترین استانداردهای جهانی در این زیرساخت‌ها لحاظ شود.

در ماه فوریه سال جاری میلادی، نشست‌های کاری و تخصصی متعددی با حضور طیف وسیعی از ذی‌نفعان، مقامات دولتی و فعالان بخش خصوصی در دو بندر استراتژیک «آکتائو» و «کوریک» که به عنوان بزرگترین و مهم‌ترین مبادی ورودی و خروجی قزاقستان در کرانه دریای خزر شناخته می‌شوند، برگزار شد.

محور اصلی این بحث‌ها و تبادل نظرها، بر موضوعاتی همچون دیجیتالی‌سازی همه‌جانبه بنادر، ساده‌سازی رویه‌های اداری و دیوان‌سالاری، و همچنین کاهش چشمگیر زمان پردازش، تخلیه و بارگیری کشتی‌ها از طریق معرفی و استقرار همه‌جانبه سیستم «پنجره واحد دریایی» متمرکز بود.

اهمیت ژئوپلیتیک کریدور میانی و نقش آفرینی قزاقستان

این پروژه فناورانه به عنوان یک جزء حیاتی و غیرقابل انکار در توسعه و شکوفایی هرچه بیشتر مسیر حمل‌ونقل بین‌المللی ترانس‌خزر در نظر گرفته می‌شود؛ مسیری که نقشی کلیدی در اتصال زنجیره‌های تامین و تجارت چین به بازارهای مصرف اروپا از طریق قلب آسیای مرکزی و منطقه قفقاز جنوبی ایفا می‌کند.

قزاقستان با ساده‌سازی و بهینه‌سازی عملیات بندری و کاهش قابل توجه تاخیرهای ناشی از بوروکراسی اداری، در تلاش است تا رقابت‌پذیری، قابلیت اطمینان و جذابیت این مسیر ترانزیتی را برای سرمایه‌گذاران و شرکت‌های غول‌پیکر کشتیرانی به بالاترین سطح ممکن ارتقا دهد.

رشد خیره‌کننده آمار ترانزیت و توسعه ناوگان دریایی

بخش حمل‌ونقل دریایی قزاقستان در سال‌های اخیر رشد ثابت، مستمر و قابل توجهی را به ثبت رسانده که بازتابی از برنامه‌ریزی‌های دقیق و سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی این کشور است. بر اساس آمارهای منتشر شده، در سال 2025، حجم کل محموله‌های جابه‌جا شده دریایی این کشور به رکورد 8 میلیون تن رسید که نشان‌دهنده افزایش 7 درصدی نسبت به سال 2024 است.

در همین مدت، ترافیک کانتینری از طریق بنادر دریایی قزاقستان با جهشی 29 درصدی به رقم قابل توجه 90 هزار و 637 واحد معادل بیست فوت (TEU) افزایش یافت. همزمان، حجم محموله‌های ترانزیت شده در امتداد کریدور میانی نیز با رشد خیره‌کننده 36 درصدی همراه بوده است.

توسعه فیزیکی و ارتقای زیرساختی بنادر نیز به موازات این رشد آماری با سرعت و جدیت پیگیری شده است. در سال 2025، عملیات احداث و تکمیل یک هاب کانتینری بزرگ و مدرن در بندر آکتائو با موفقیت به پایان رسید.

علاوه بر این، یک کشتی مخصوص حمل بار خشک در مسیر استراتژیک کوریک-باکو به آب انداخته شد و دو فروند شناور باری-مسافربری جدید نیز به ناوگان ترانزیتی افزوده شد. در مجموع، کل ترافیک محموله‌های ترانزیتی عبوری از خاک قزاقستان در سال 2025 به رقم 36.9 میلیون تن رسید که حاکی از رشد 6.6 درصدی سالانه است و مستقیماً از توسعه همه‌جانبه و یکپارچه بخش‌های جاده‌ای، ریلی، هوایی و دریایی نشأت می‌گیرد.

چشم‌انداز 2028 و مقابله با چالش‌های زیست‌محیطی خزر

بر اساس برنامه جامع توسعه زیرساخت‌های دریایی برای دوره 5 ساله 2024 تا 2028، دولت قزاقستان مصمم است یک کلاستر بزرگ و تخصصی حمل‌ونقل و لجستیک را با محوریت بنادر آکتائو و کوریک ایجاد کند. این طرح کلان شامل گسترش ظرفیت جابه‌جایی کانتینرها، توسعه پایانه‌های باری، ارتقای لجستیک کشتیرانی بین‌المللی و کاهش جدی موانع اداری است. پیش‌بینی می‌شود با اجرای این برنامه‌ها تا سال 2028، کل توان عملیاتی این بنادر حداقل 50 درصد افزایش یافته و حجم عملیات کانتینری تا سه برابر رشد کند.

در نهایت، برای تضمین تداوم کشتیرانی در تمام فصول سال و حفظ قدرت رقابت‌پذیری در میان شرایط متغیر و چالش‌برانگیز زیست‌محیطی و لجستیکی در منطقه دریای خزر (نظیر نوسانات سطح آب)، قزاقستان انجام عملیات لایروبی گسترده را نیز به عنوان یک اولویت اساسی در دستور کار قرار داده است. این اقدامات شامل تعمیق حوضچه و کانال‌های بنادر آکتائو و کوریک می‌شود تا پهلوگیری ایمن کشتی‌های بزرگ در هر شرایطی تضمین گردد و جریان تجارت در کریدور میانی متوقف نشود.

انتهای پیام/