به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، در شرایطی که آمریکا حضور خود را در قفقاز جنوبی گسترش می‌دهد و در عمل روسیه را از این منطقه «به بیرون می‌راند»، نبرد بر سر گرجستان میان واشنگتن و مسکو عملاً اجتناب‌ناپذیر می‌شود و نتیجه آن تا حد زیادی «نمادین و تعیین‌کننده» خواهد بود.

در این میان، گرجستان برای آمریکا به عنوان کشور کلیدی «کریدور میانی» که راهی به سوی اعماق آسیا می‌گشاید، بسیار حائز اهمیت است. در واقع، واشنگتن همکاری خود را با گرجستان در زمینه توسعه زیرساخت‌های ترانزیتی آغاز کرده، آن هم برخلاف حملاتی که به صورت مکرر از سوی بروکسل علیه مقامات گرجستان ادامه دارد.

به عنوان مثال، شرکت خوشه‌ای صنعتی و آمریکایی «هانی‌وِل» (Honeywell International) قرار است طراحی و صدور مجوز برای تأسیسات پالایشگاهی در منطقه ساحلی کولوی در حاشیه دریای سیاه گرجستان را بر عهده بگیرد. توافق‌نامه مربوطه با شرکت نفت دریای سیاه (BSP) امضا شده که پروژه ساخت اولین پالایشگاه نفت گرجستان در کولوی را اجرا می‌کند.

اعلام خبر امضای این توافق با هانی‌ول در شرایطی صورت گرفت که گزارش‌های رسانه‌ای از احتمال اعمال محدودیت‌هایی از سوی اتحادیه اروپا علیه بندر کولوی حکایت داشتند؛ محدودیت‌هایی که گفته می‌شد در چارچوب بسته جدید تحریم‌ها علیه روسیه و به بهانه پهلوگیری کشتی‌های حامل نفتِ متعلق به «ناوگان سایه» روسیه در این بندر، اعمال می‌شود.

با این حال، طبق گزارش خبرگزاری بلومبرگ، کشورهای ایتالیا و مجارستان که مقامات آن‌ها از حامیان اصلی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در اتحادیه اروپا به شمار می‌روند، با این پیشنهاد مخالفت کرده‌اند.

هانی‌ول یک شرکت خوشه‌ای صنعتی و فناوری در آمریکا است که در زمینه‌های فناوری هوافضا، اتوماسیون صنعتی و راه‌حل‌های دیجیتال فعالیت می‌کند. پرواضح است که امضای توافق‌نامه‌ای در خصوص بندر کولوی توسط چنین نهادی، بدون «چراغ سبز» و تأیید دولت دونالد ترامپ بعید به نظر می‌رسید.

تغییر رویکرد آمریکا در قبال تفلیس در دولت جدید

اخیراً ماکا بوچوریشویلی، وزیر امور خارجه گرجستان نیز از رویکرد مثبت دولت جدید آمریکا در قبال این کشور خبر داده است. به گفته وی، سکوت یک‌ساله وزارت امور خارجه آمریکا نشان‌دهنده موضع متفاوت دولت دونالد ترامپ در مقایسه با مواضع آشکارا غیردوستانه دولت پیشین (جو بایدن) است.

وزیر امور خارجه گرجستان در این باره تصریح کرد: «این سکوت تا حدودی نشان‌دهنده تغییر در مواضع بود. حتماً به یاد دارید که پیش از ورود پرزیدنت دونالد ترامپ به کاخ سفید، روزی نمی‌گذشت که نام گرجستان به شکلی در دستور کار دولت قبلی آمریکا قرار نگیرد. احتمالاً درباره هیچ موضوعی به اندازه گرجستان جلسات استماع برگزار نشده بود. اما واقعیت این است که قانون موسوم به «قانون مگوباری» (MEGOBARI Act) هرگز به تصویب نرسید. من اطمینان دارم که اگر وزارت امور خارجه نیز به این نتیجه نمی‌رسید که چنین سیاستی غیرقابل‌قبول است، این اتفاق نمی‌افتاد. البته ساختار جدید این روابط نیازمند کار و بررسی است. این امر به همکاری نیاز دارد و از جانب ما آمادگی کامل وجود دارد تا هر زمان که آمریکا ایجاد فرمت جدیدی از روابط با گرجستان را ضروری بداند، در این مسیر گام برداریم.»

بازیابی و احیای مشارکت راهبردی همه‌جانبه میان واشنگتن و تفلیس ممکن است در آینده‌ای بسیار نزدیک محقق شود. با توجه به «پیوستن» گرجستان به «مسیر ترامپ» که پیش‌تر توسط مقامات رسمی آمریکا اعلام شده بود، این امر کاملاً طبیعی به نظر می‌رسد.

تلاش‌های مسکو برای حفظ نفوذ و احیای روابط دیپلماتیک

در عین حال، به نظر می‌رسد روسیه نیز شروع به در نظر گرفتن گرجستان به عنوان «آخرین شانس» برای حفظ نفوذ خود بر مسیرهای ارتباطی و استراتژیک قفقاز جنوبی کرده است. از سوی مسکو، درخواست‌ها برای احیای روابط دیپلماتیک به طور فزاینده‌ای و با اصرار بیشتر شنیده می‌شود. به عنوان مثال، در تاریخ 15 فوریه 2026، میخائیل گالوزین، معاون وزیر امور خارجه روسیه، اظهارات ستایش‌آمیز متعددی خطاب به گرجستان بیان کرد و بر «وحدت معنوی» دو کشور تأکید کرد.

میخائیل گالوزین اظهار داشت: «پیوندهای ما ماهیتی طبیعی دارند و برخلاف آنچه در غرب تلاش می‌شود القا کنند، به طور مصنوعی از سوی روسیه تحمیل نشده‌اند. اساس این روابط بر وحدت معنوی و پیوندهای تاریخی و فرهنگی چند صد ساله استوار است. ما شاهدیم که مقامات کنونی گرجستان در تلاش برای بازگرداندن حاکمیت مستقل به کشورشان هستند. آن‌ها از وضعیتی که در آن سیاست داخلی گرجستان به سختی از سیاست خارجی اتحادیه اروپا قابل تشخیص است، رضایت ندارند. ما تلاش‌های تفلیس برای پایان دادن به دیکته‌های خارجی و همچنین اقدامات آن‌ها در جهت حفظ هویت گرجی را با درک متقابل می‌پذیریم.»

معاون وزیر خارجه روسیه همچنین به روابط تجاری میان دو کشور و حوزه گردشگری اشاره کرد و افزود: «در سال 2025، حجم مبادلات تجاری به رکورد 2.7 میلیارد دلار رسید. بازار ما مقصد دوسوم از صادرات شراب گرجستان، بیش از نیمی از صادرات نوشیدنی‌ها، 40 درصد آب‌معدنی و 90 درصد میوه‌های این کشور است. در مقابل، روسیه تأمین‌کننده اصلی گندم و نفت گرجستان به شمار می‌رود. در صنعت حیاتی گردشگری گرجستان نیز وضعیت مشابهی حاکم است و تقریباً از هر چهار گردشگر، یک نفر از کشور ماست.»

گالوزین فقدان روابط دیپلماتیک میان دو کشور را با پویایی کنونی تجارت در تضاد دانست و به تفلیس پیشنهاد کرد تا «تأمل کند» که در صورت احیای روابط دیپلماتیک با مسکو، چه دستاوردهای بیشتری می‌توانست حاصل شود.

بن‌بست ترانزیتی و سایه سنگین واشنگتن بر خروج مسکو از قفقاز

مقامات تفلیس معتقدند که بدون احیای تمامیت ارضی گرجستان، هیچ‌گونه گفتگویی درباره احیای روابط دیپلماتیک یا ترانزیت ریلی با روسیه در کار نخواهد بود.

آنچه مسکو را به عجله وامی‌دارد، چشم‌انداز «اخراج ژئوپلیتیکی کامل» این کشور از منطقه قفقاز جنوبی توسط واشنگتن است. علاوه بر این، روسیه با خطر از دست دادن قریب‌الوقوع سرمایه‌گذاری‌های خود در زیرساخت‌های ریلی ارمنستان نیز مواجه است.

سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت ملی روسیه، با ابراز خشم از پیشنهاد نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان مبنی بر واگذاری امتیاز مدیریت راه‌آهن این کشور به کشوری دیگر، یادآور شد که حجم سرمایه‌گذاری‌های روسیه در شبکه ریلی ارمنستان در طول نزدیک به 20 سال، از مرز 30 میلیارد روبل فراتر رفته است.

شویگو خاطرنشان کرد: «و حالا نیکول پاشینیان می‌گوید که حضور راه‌آهن ارمنستان در امتیاز یک شرکت روسی، شرکای بالقوه را فراری می‌دهد و مانع از اجرای پروژه‌های منطقه‌ای می‌شود، و به همین دلیل به فکر واگذاری مدیریت شبکه ریلی ارمنستان به کشوری است که هم با روسیه و هم با ارمنستان دوست باشد.»

امروزه روسیه برای «نجات» موقعیت خود در ارمنستان و حفظ نفوذ بر مسیرهای ترانزیتی قفقاز جنوبی، همچنان در حال صرف هزینه‌ها و منابع خود است. در بخش سوخومی - اوچامچیرا در منطقه آبخازیا، کارکنان راه‌آهن روسیه به شدت در حال انجام عملیات تعمیر و بازسازی خطوط ریلی هستند. مسکو آشکارا امیدوار است تا با تفلیس بر سر برقراری ارتباط ریلی از طریق آبخازیا «به توافق برسد».

ساده‌لوحانه است اگر تصور کنیم که واشنگتن در برابر تلاش‌های روسیه برای احیای نفوذ خود در گرجستان و قفقاز جنوبی بی‌تفاوت خواهد ماند؛ هنگامی که توجهات به سفر جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا به جمهوری آذربایجان و ارمنستان جلب شده بود و رسانه‌ها در این باره بحث می‌کردند که چرا او به گرجستان سفر نکرده است، ارتباط بسیار مهمی میان تفلیس و واشنگتن شکل گرفت.

در تاریخ 7 الی 10 فوریه 2026، ماموکا مدینارادزه، رئیس سرویس امنیت دولتی گرجستان به دعوت طرف آمریکایی سفری به آمریکا داشت. این موضوع شاخص دیگری است که نشان می‌دهد به دور از هیاهو و جنجال‌های رسانه‌ای، تعاملات میان کاخ سفید و مقامات گرجستان از قبل آغاز شده و در جریان است.

انتهای پیام/