به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، بر اساس جدیدترین داده‌های منتشر شده توسط اداره ملی آمار گرجستان (ساکستات)، حجم گردش تجارت خارجی این کشور در ژانویه 2026 به 1 میلیارد و 609 میلیون و 900 هزار دلار رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته، افت قابل توجه 23.6 درصدی را نشان می‌دهد. در این مدت، میزان صادرات با رشد 19 درصدی به 480.4 میلیون دلار رسید، اما واردات با ریزش شدید 33.7 درصدی، رقم 1 میلیارد و 129 میلیون و 500 هزار دلار را ثبت کرد. در نتیجه، تراز تجاری گرجستان با کسری منفی 649.1 میلیون دلاری مواجه شده است.

تغییر در نقشه شرکای تجاری؛ خروج آمریکا از جمع سه شریک برتر

داده‌های تجاری گرجستان حاکی از آن است که سهم 10 شریک بزرگ تجاری این کشور، 67.9 درصد از کل گردش مالی را تشکیل می‌دهد. نکته حائز اهمیت در این آمار، خروج آمریکا از فهرست سه شریک اصلی گرجستان است. سه شریک بزرگ تجاری تفلیس در ماه ژانویه به شرح زیر بوده‌اند:

ترکیه: 247.1 میلیون دلار

چین: 223.3 میلیون دلار

روسیه: 195.4 میلیون دلار

در بخش صادرات نیز، 10 شریک نخست سهمی 74.5 درصدی داشته‌اند که چین (66.1 میلیون دلار)، ترکیه (52.1 میلیون دلار) و قرقیزستان (49.9 میلیون دلار) در صدر قرار دارند. از منظر منطقه‌ای، 46.7 درصد از صادرات گرجستان به کشورهای مستقل همسود (CIS)، 16.1 درصد به اعضای اتحادیه اروپا و 37.2 درصد به سایر کشورها اختصاص یافته است.

کالاهای پیشتاز صادراتی شامل خودروهای سواری (100.7 میلیون دلار، معادل 21 درصد)، نفت و فرآورده‌های نفتی (58.7 میلیون دلار، معادل 12.2 درصد) و سنگ‌های فلزات گران‌بها (51.0 میلیون دلار، معادل 10.6 درصد) بوده است.

در بخش واردات، سهم اتحادیه اروپا 23.4 درصد، کشورهای مستقل همسود (CIS) حدود 23.3 درصد و سایر کشورها 53.3 درصد گزارش شده است. بیشترین اقلام وارداتی نیز خودروهای سواری، نفت و فرآورده‌های نفتی، و گازهای نفتی بوده‌اند.

جنجال نفتی در بندر کولوی؛ دور زدن تحریم‌ها یا کلاهبرداری گمرکی؟

انتشار این آمار، واکنش‌های تندی را در محافل اقتصادی گرجستان به همراه داشته است. «رومان گوتسیریدزه»، اقتصاددان برجسته گرجی، با اشاره به داده‌های جدید معتقد است که کشور در حال ورود به یک رسوایی بزرگ بین‌المللی است.

گوتسیریدزه در تحلیل این شرایط می‌گوید: «اکنون روشن‌تر شده که چرا اتحادیه اروپا بندر کولوی را در فهرست تحریم‌های خود قرار داده است. کشور درگیر یک رسوایی بزرگ است. ساکستات اطلاعات تجارت خارجی در ژانویه 2026 را منتشر کرده و ما با یک اتفاق شگفت‌انگیز روبرو شده‌ایم: کشوری که هیچ‌گونه پالایش نفتی انجام نمی‌دهد و در حالی که پالایشگاه در حال ساخت در کولوی هنوز راه‌اندازی نشده، ظاهراً در ماه ژانویه 56 میلیون دلار فرآورده‌های نفتی آماده (و نه نفت خام، بلکه محصول نهایی مانند گازوئیل یا بنزین) صادر کرده است.»

وی با اشاره به تداوم این روند مشکوک از اواخر سال گذشته افزود: «سال گذشته گرجستان 151.7 هزار تن سوخت آماده به ارزش 79.5 میلیون دلار را صادر (و نه صادرات مجدد) کرد. این عملیات عمدتاً در ماه‌های نوامبر و دسامبر انجام شد که دقیقاً با زمان ورود محموله‌های نفت خام روسیه به پالایشگاه در حال ساخت کولوی همزمان است.»

سناریوهای احتمالی تخلف نفتی

با توجه به عدم بهره‌برداری از پالایشگاه کولوی، این اقتصاددان سه سناریوی اصلی را برای این تخلف مطرح می‌کند:

1. جعل اسناد گمرکی: به جای نفت خامِ ثبت شده در اسناد، گازوئیل یا بنزین تولید روسیه وارد شده و سپس به عنوان «محصول گرجستان» صادر شده است. این محصول روسی در یک کشور عضو اتحادیه اروپا (مالت) به فروش رسیده که به معنای دور زدن آشکار تحریم‌هاست.

2. عملیات فریبکارانه لجستیکی: ممکن است فرآورده‌های نیمه‌کاره گازوئیل وارد شده و با افزودن مقادیر کمی از مواد دیگر، کیفیت آن به اصطلاح «اصلاح» شده باشد. این اقدام پالایش محسوب نمی‌شود و صادرات آن همچنان نقض تحریم‌هاست.

3. جابه‌جایی محصول: ورود نفت خام روسیه به پایانه کولوی و در مقابل، خروج فرآورده‌های نفتی آماده جمهوری آذربایجان تحت عنوان محصول تولید شده در گرجستان.

تبعات سنگین برای سوکار و اقتصاد گرجستان

این افشاگری‌ها پای شرکت ملی نفت جمهوری آذربایجان (SOCAR) را نیز به میان کشیده است، چرا که پایانه کولوی در مالکیت این شرکت قرار دارد. گوتسیریدزه تاکید می‌کند که پالایشگاه کولوی که گمان می‌رود با روسیه مرتبط باشد، بدون ایجاد هیچ‌گونه ارزش افزوده، درآمد مالیاتی یا اشتغال برای کارگران گرجی، تنها جیب عده‌ای خاص را پر کرده و کشور را در معرض خطر جدی انزوا و تحریم قرار داده است.

وی در پایان هشدار داد: «شرکت سوکار باید به این اتهامات پاسخ دهد. مسئله تحریم این بندر در اتحادیه اروپا در حال بررسی است و در حال حاضر ایتالیا (احتمالاً به دلیل واردات گاز آذربایجان از طریق گرجستان) مانع از این روند شده است.»

انتهای پیام/