به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری،  خون، حیاتی‌ترین مایع در بدن انسان و تنها «داروی بی‌جایگزین» در نظام سلامت است؛ ماده‌ای که نه در کارخانه‌ای تولید می‌شود و نه با پیشرفته‌ترین فناوری‌های پزشکی قابل ساخت مصنوعی است. حیات هزاران بیمار در اتاق‌های عمل، بخش‌های مراقبت ویژه، مراکز درمان سرطان، بخش‌های زنان و زایمان و حتی در جاده‌ها و صحنه‌های حوادث، وابسته به قطره‌هایی است که تنها از طریق مشارکت داوطلبانه مردم تأمین می‌شود. از بیماران تالاسمی که هر چند هفته یک‌بار نیاز قطعی به تزریق خون دارند تا مصدومان تصادفات و بیماران نیازمند جراحی‌های سنگین، همه و همه چشم‌انتظار تداوم این چرخه انسانی هستند.

در استان مازندران، با توجه به گستردگی مراکز درمانی، حجم بالای جراحی‌ها، حضور جمعیت شناور مسافران در بخش‌های مختلف سال و همچنین مراجعه بیماران از استان‌های همجوار، اهمیت تأمین پایدار ذخایر خونی دوچندان است. کوچک‌ترین کاهش در میزان مراجعات مردمی می‌تواند توازن ظریف میان «مصرف» و «ذخیره» را برهم بزند؛ توازنی که اگرچه در روزهای عادی شاید محسوس نباشد، اما در شرایط بحرانی و حوادث غیرمترقبه، به مسئله‌ای حیاتی و سرنوشت‌ساز تبدیل می‌شود.

روند مراجعه برای اهدای خون در مازندران با افت نسبی مواجه شده است؛ موضوعی که زنگ هشدار را برای متولیان حوزه انتقال خون به صدا درآورده است. زیرا نیاز بیماران به خون، تابع فصل و شرایط جوی نیست و حتی یک روز وقفه در تأمین مستمر آن می‌تواند تبعات جدی به همراه داشته باشد. از سوی دیگر، ساختار خدمات درمانی استان به گونه‌ای است که بخشی از بار درمانی بیماران خاص سایر مناطق نیز بر دوش مراکز درمانی مازندران قرار دارد و این امر، ضرورت برنامه‌ریزی دقیق‌تر برای ذخایر استراتژیک خون را برجسته‌تر می‌کند.

در چنین شرایطی، مسئله تنها کمبود مقطعی نیست؛ بلکه موضوعی فراتر از آمار روزانه است و به فرهنگ مشارکت اجتماعی، آگاهی عمومی، نقش جوانان و بانوان در اهدای خون، توسعه زیرساخت‌های سیار و نیز تأمین تجهیزات بازمی‌گردد. تداوم چرخه اهدای خون، بیش از آنکه یک فرآیند اداری یا درمانی باشد، جلوه‌ای از مسئولیت اجتماعی و همبستگی انسانی است؛ حلقه‌ای که اگر سست شود، نخستین آسیب آن متوجه آسیب‌پذیرترین بیماران خواهد شد.

برای بررسی دقیق‌تر وضعیت ذخایر خونی استان، میزان مصرف روزانه، چالش‌های موجود، نقش اهداکنندگان مستمر، سهم بانوان در این عرصه و همچنین نیازهای تجهیزاتی، گفت‌وگویی تفصیلی با مدیرکل انتقال خون مازندران انجام داده‌ایم که در ادامه مشروح آن را می‌خوانید.

تسنیم: آقای محمدی، در حال حاضر مصرف روزانه خون در استان مازندران چه میزان است و وضعیت دریافتی چگونه ارزیابی می‌شود؟

محمدی فیروزجایی: اگر بخواهم دقیق و شفاف عرض کنم، مصرف مطلوب و استاندارد روزانه ما در استان حدود 600 واحد خون و فرآورده‌های خونی است. این رقم بر اساس تعداد مراکز درمانی، جراحی‌های برنامه‌ریزی‌شده، بیماران خاص و شرایط عمومی استان تعیین می‌شود. اما در حال حاضر میزان دریافتی ما کمتر از 500 واحد در روز است؛ یعنی روزانه با یک کسری قابل توجه مواجه هستیم.

علت اصلی این کاهش، افت مراجعات مردمی در هفته‌های اخیر است. سرمای هوا، شیوع آنفلوانزا و بیماری‌های تنفسی باعث شده بسیاری از افراد اهدای خون را به تعویق بیندازند. در حالی که نیاز بیماران به خون هیچ‌گاه متوقف نمی‌شود. خوشبختانه در حال حاضر برای جراحی‌های برنامه‌ریزی‌شده، مادران باردار پرخطر و بیماران بستری مشکل حاد نداریم، اما نگرانی اصلی ما حوادث غیرمترقبه است؛ مانند تصادفات زنجیره‌ای، حوادث صنعتی یا بلایای طبیعی که می‌تواند ناگهان نیاز به خون را چند برابر کند. در چنین شرایطی ذخایر استراتژیک اهمیت حیاتی پیدا می‌کند.

تسنیم: آیا در صورت کمبود، از استان‌های دیگر خون تأمین می‌شود؟

محمدی: بله، خوشبختانه شبکه انتقال خون کشور کاملاً یکپارچه و هماهنگ است. اگر استانی با کمبود شدید مواجه شود، استان‌های دیگر به سرعت وارد عمل می‌شوند و ذخایر خود را به اشتراک می‌گذارند. این هم‌افزایی ملی یکی از نقاط قوت سیستم انتقال خون ایران است.

البته باید تأکید کنم که اتکا به کمک سایر استان‌ها راه‌حل دائمی نیست. هر استان باید تلاش کند به خودکفایی نسبی برسد. وضعیت مازندران نسبت به برخی استان‌ها بهتر است، اما همچنان نیاز مبرم به مشارکت گسترده‌تر مردم داریم؛ به‌ویژه جوانان و بانوان.

نکته مهم دیگر اینکه حدود 40 درصد خون مصرفی ما صرف بیماران تالاسمی می‌شود. این بیماران هر سه تا چهار هفته نیاز به تزریق خون دارند و زندگی‌شان وابسته به استمرار اهدای خون است. حتی برخی بیماران از استان‌های جنوبی کشور مانند زاهدان برای دریافت خدمات درمانی به بیمارستان‌های ما مراجعه می‌کنند که این مسئله مسئولیت ما را سنگین‌تر می‌کند.

تسنیم: مشارکت بانوان در اهدای خون چه میزان است و چرا این عدد پایین است؟

محمدی: متأسفانه سهم بانوان در اهدای خون کمتر از پنج درصد است؛ رقمی که هم در استان و هم در سطح کشور پایین محسوب می‌شود. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، مشارکت بانوان به 30 تا 40 درصد می‌رسد.

دلایل متعددی وجود دارد؛ بخشی به نگرانی‌های نادرست درباره ضعف جسمانی یا کم‌خونی مربوط می‌شود و بخشی هم به مسائل فرهنگی و زیرساختی. البته بسیاری از این دغدغه‌ها با یک معاینه ساده برطرف می‌شود. پیش از اهدای خون، همه داوطلبان به‌طور کامل معاینه می‌شوند و در صورت وجود هرگونه مشکل، اجازه اهدا داده نمی‌شود.

بانوان باید بدانند که اهدای خون نه‌تنها خطری برای سلامت آنان ندارد، بلکه در بسیاری از موارد می‌تواند به تنظیم سطح آهن بدن و ارتقای سلامت عمومی کمک کند. ما آماده‌ایم با توسعه فضاهای مناسب و ارائه آموزش‌های هدفمند، زمینه مشارکت بیشتر بانوان را فراهم کنیم.

تسنیم: چه خدماتی به اهداکنندگان ارائه می‌شود؟

محمدی: تمامی اهداکنندگان پیش از اهدا تحت معاینه رایگان قرار می‌گیرند. فشار خون، سطح هموگلوبین، بررسی سوابق پزشکی و پرسش‌نامه سلامت از جمله مراحل اولیه است. پس از اهدا نیز خون از نظر بیماری‌های ویروسی مهم مانند هپاتیت و HIV مورد آزمایش‌های دقیق قرار می‌گیرد.

در واقع فردی که برای اهدای خون مراجعه می‌کند، یک غربالگری سلامت رایگان و تخصصی دریافت می‌کند. بسیاری از افراد از طریق همین آزمایش‌ها متوجه برخی مشکلات پنهان سلامت خود شده‌اند و به موقع برای درمان اقدام کرده‌اند. بنابراین اهدای خون یک عمل دو سویه است؛ هم نجات جان دیگران و هم توجه به سلامت شخصی.

تسنیم: وضعیت جذب اهداکنندگان جدید چگونه است؟

محمدی: خوشبختانه حدود 60 درصد اهداکنندگان ما مستمر هستند؛ یعنی سالانه چندین بار مراجعه می‌کنند. این شاخص در کشور کم‌نظیر است و نشان‌دهنده فرهنگ بالای ایثار در مردم مازندران است.

با این حال، تداوم این روند نیازمند جذب نسل جدید است. ما با همکاری بسیج، جمعیت هلال‌احمر، دهیاری‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد، فراخوان‌های محلی و سیار برگزار کرده‌ایم تا در روستاها و شهرهای کوچک نیز دسترسی آسان‌تر شود. جوانان باید بدانند که اهدای خون یکی از ساده‌ترین و در عین حال ارزشمندترین جلوه‌های مسئولیت اجتماعی است.

تسنیم: مهم‌ترین دغدغه شما در حوزه تجهیزات چیست؟

محمدی:کمبود اتوبوس‌های سیار انتقال خون یکی از چالش‌های جدی ماست. بر اساس جمعیت استان، به حداقل پنج دستگاه نیاز داریم، اما در حال حاضر تنها سه دستگاه در اختیار داریم که آن‌ها هم فرسوده‌اند و هزینه نگهداری بالایی دارند.

تجربه نشان داده استقبال مردم از پایگاه‌های سیار چند برابر پایگاه‌های ثابت است، زیرا در دسترس‌تر هستند و در محل‌های پرتردد مستقر می‌شوند. اگر بتوانیم ناوگان سیار را نوسازی و تقویت کنیم، قطعاً میزان دریافتی روزانه افزایش چشمگیری خواهد داشت. اما تحقق این هدف نیازمند تخصیص اعتبارات ویژه است.

تسنیم: پیام پایانی شما برای مردم مازندران چیست؟

محمدی: پیام من بسیار ساده و صریح است؛ امروز نیاز به خون یک ضرورت فوری است، نه یک موضوع قابل تعویق. هر واحد خون می‌تواند جان سه نفر را نجات دهد، زیرا پس از جداسازی به فرآورده‌های مختلف تبدیل می‌شود.

از مردم شریف و نوع‌دوست مازندران درخواست می‌کنم اهدای خون را به فردا موکول نکنند. اگر شرایط سلامت دارند، همین امروز به پایگاه‌های انتقال خون مراجعه کنند. اهدای خون کمتر از یک ساعت زمان می‌برد، اما تأثیر آن می‌تواند یک عمر در زندگی یک بیمار باقی بماند.نجات جان انسان‌ها مسئولیتی جمعی است و استمرار این چرخه حیاتی، به همراهی و مشارکت همه ما وابسته است.

انتهای پیام/