به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، تأکید دنیای امروز بر تکنیک‌ها و ابزارهای مدیریتی و ضرورت فراگیری آموزه‌های «مدیریت بر خود» نتیجه و یا نشانه­ واقعیت و یا وضعیت غم‌انگیزی است که انسان امروز را گرفتار کرده است. به این معنی که انسان امروز چنان محو هدف‌های بیرونی و ابزارهای تحقق آن‌ها شده است که فراموش کرده است، فلسفه­ اساسی او در این همه تلاش و تکاپو، به منزله­ ابزاری برای دست‌یابی به یک هدف درونی است تا جایی که «هدف» نادیده انگاشته شده و «ابزار» جایگزین آن شده است.

این عدم تعادل و ناهم‌آهنگی بین دو عرصه­ درون و بیرون، پیامدهای منفی و آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر زندگی فردی و اجتماعی انسان امروز وارد کرده است، به گونه‌ای که موجب شده است تلاش طاقت فرسای هر یک از ما، در عرصه­ بیرون، در ابعاد فیزیکی و جسمی و پیش‌رفت علمی و فن‌آوری در ابعاد فکری، نه تنها زمینه­ سعادت و آرامش درونی‌مان را فراهم نیاورده، بلکه در بسیاری موارد، آن را به شدت مختل و معطل نموده است.

گام نهادن هر یک از ما در وادی شناسایی قدرت‌های نهفته (بالقوه)ای که پروردگار در وجود تک‌تک ما به امانت نهاده است، شاید ما را به استفاده­ بهینه از تمام نیروهای جسمی، روحی، ذهنی و عاطفی‌مان وادارد.

چنانچه این رویکرد، برگزیده و انتخاب شود، انسان مانند قدرت نهفته در ذره­ اتم، می‌تواند بی‌نهایت بزرگ‌تر، قدرت‌مندتر و مؤثرتر جلوه کند و از طریق مدیریت بر خویشتن، با عمل پویا و معنی‌دار، محدودیت‌های موجود را از سر راه بر دارد، رشد کند و به مثابه دانه‌ای که قدرت تبدیل شدن به یک درخت پربار، پرثمر، تنومند و سایه‌گستر را دارد، هم وضعیت خود را از اعماق تاریک خاک درون تغییر دهد و سر به آسمان ساید و هم دیگران را از سایه، شاخه، برگ، میوه، اکسیژن و طراوت درخت، حتی چوب‌های خشک آن برای آتش‌افروزی و گرما و زندگی، بهره‌مند نماید. به راستی ما دانه‌ایم یا درخت؟ می‌خواهیم دانه بمانیم یا درخت شویم؟

درواقع مدیریت بر خود، به معنی کنترل رفتار خود، به‌منظور شناسایی و استفاده­ بهینه از تمامی نیروهای موجود و تعبیه شده در درون خود است، البته مهم‌ترین و بهترین رویکرد اثربخش در این زمینه، استفاده­ صحیح از منابع درونی است. مهم‌ترین این منابع عبارت‌اند از همت، تعهد، تلاش، جدیت در عمل و کنترل اعمال.

به‌عبارت‌دیگر می‌توان گزاره‌های طلایی زیر را در اثبات ضرورت مدیریت بر خود، مورد توجه قرارداد:

مدیریت در عرصه­ درون، پیش نیاز مدیریت در عرصه­ بیرون است.

مدیریت بر خود، مهم‌ترین عامل کسب مهارت‌های انسانی است.

مدیریت بر خود، مهم‌ترین عامل مدیریت بر قلب‌هاست.

مدیریت بر خود، مهم‌ترین عامل ارتقا از مدیریت به رهبری است.

مدیریت بر خود، عامل تعدیل نیروهای درونی و پیش‌گیری از آسیب‌های مدیریتی ذی­ربط است.

مدیریت بر خود توسط مدیران، مهم‌ترین عامل تسهیل بالندگی کارکنان است.

گزاره­ طلایی به نقل از امام اول شیعیان، مولای متقیان، حضرت علی(ع)، مؤید اهمیت مدیریت بر خود است‌. حضرت علی(ع) فرموده است: «هرگاه حکم تو درباره­ی خودت نافذ باشد، دل‌های مردم به عدالت تو روی می‌آورد.» از این جمله می‌توان به وضوح دریافت که نفوذ در دیگران که مدیریت بر قلب‌ها، ارتقا از مدیریت به رهبری و از اثربخشی به موفق شدن است، مستلزم و نیازمند مدیریت بر خود است.

در حوزه­ مباحث مدیریت بر خود، گزاره معنی‌داری وجود دارد به نام «مدیریت باور» که می‌توان آن را در زمره­ مهارت‌های مدیریت بر خود به شمار آورد. در تعریف مدیریت باور آمده است: «مدیریت باور، به معنای شناسایی باورهای سازنده و نیروبخش و تقویت آن‌ها در خود و نیز شناسایی باورهای مخرب و بازدارنده و حذف، تعدیل و جای‌گزینی آن‌هاست.»

باورهای سازنده بر لاف باورهای ویران‌گر، نیروبخش، عامل ایجاد انگیزه و نشاط روانی، سازنده‌ جهان درونی و بیرونی فرد و جهت‌دهنده به رفتار و هدایت‌کننده­ زندگی اوست. به‌عنوان مثال، چنان­چه فرد، کفایت و توان‌مندی خود را باور داشته باشد، به‌طور ناخودآگاه، نیروهای درونی او در راستای تحقّق این باور، آزاد و متمرکز می‌شوند و استعداد و قابلیت‌های درونی وی نیز کشف و شناخته می‌شود. باورها، رهبر و فرمان‌روای نظام فکری و روانی هر فرد محسوب می‌شوند. 

شش باور ویژه­ افراد موفق به‌عنوان شش گزاره­ طلایی به شرح زیر قابل ارائه است:

1- توفیقات بزرگ در گروی پشت‌کار بزرگ و سخت‌کوشی است. چنان‌که در حدیثی از معصومان (علیهم‌السلام) داریم: «اَلمَکارِم بِالمَکارِهِ». «بزرگواری‌ها در رنج‌هاست.» یعنی رسیدن به بزرگی نیازمند رنج است و تلاش. نابرده رنج، گنج میسر نمی‌شود. آری! عروج بر فلک سروری به دشواری است.

2- شکست وجود ندارد. آن­چه وجود دارد، نتیجه است. برخی از نتایج مطلوب ماست و برخی دیگر را باید به منزله­ تجربه حفظ و درآینده از آن‌ها استفاده کرد؛ و در همه­ آموزه‌های دینی داریم انسان مأمور به ادای تکلیف است نه نتیجه! «لا یکَلِّف الله نَفساً اِلّا وسعَها».

3. تمام رویدادهای زندگی، نتیجه­ کار و عمل انسان است و هر فرد، دنیای خود را می‌سازد. بنابراین باید با تمام توان تلاش کرد و سرنوشت خود را به دست گرفت و مسئولیت زندگی خود و حوادث آن را پذیرفت. «وَ اَن لَیسَ لِلاِنسانِ اِلّا ما سَعی» «اِنّ اللهَ لا یغَیِّر مَا بِقَومٍ حَتّی یغَیِّروا مَا بِانفسِهِم» خداوند هیچ سرنوشتی را دگرگون نمی‌سازد مگر خود مردمان آن را تغییر دهند.

4‌. «مردم» بزرگ­ترین عامل پیش­رفت هستند، بنابراین باید با آن‌ها با احترام، عشق و قدردانی رفتار کرد.

5‌. انجام دادن هر کاری امکان‌پذیر است و همه­ امکانات برای کسب توفیق در اختیار انسان است، مشکلات را نیز باید به سکوی پرش به‌سوی هدف‌ها تبدیل کرد.

6‌. کار، یک بازی و تفریح است، باید بین آن‌چه دوست دارید و آن‌چه انجام می‌دهید، یگانگی به وجود آورید و در کار خود نیز نشاط و هیجان داشته باشید.

یادداشت از: احمدعلی افتخاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر

انتهای پیام/