به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، رویکردهای تکروانه و قلدرانه دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا در مورد سرنوشت و فرجام پیمان نظامی ناتو، بسیاری از اعضای این ائتلاف و به ویژه ترکیه را در شراط دشوار قرار داده است. حالا آنکارا ناچار است پس از هشت دهه عضویت در پیمان نظامی ناتو، درباره این موضوع تصمیم بگیرد که در صورت عدم حضور آمریکا در این گروه، آیا باید سربازان ترک، خلا را پر کنند و نوعی آسودگی خاطر به آلمان، فرانسه و دیگران بدهند یا نه.

این نکته نیز مهم است که در صورت تصمیم‌گیری درباره همراهی دفاعی با اروپا در سناریوی جدید ناتوی منهای آمریکا، آیا ترکیه مابه ازای ارزشمندی به دست خواهد آورد یا نه.

همه اینها در حالی است که در تازه‌ترین محفل امنیتی غرب یعنی کنفرانس امنیتی در مونیخِ آلمان، ابهام درباره استراتژی دفاعی غرب از میان برداشته نشد و ترکیه نیز درباره چند و چون همکاری دفاعی در مقطه مه آلود پیش رو، هنوز به جمعبندی نرسیده است. آن هم در شرایطی که سران آلمان به عنوان تصمیم گیرندگان اصلی برگزاری کنفرانس، با اتخاذ مواضغ غلط و استانداردهای دوگانه در برابر روسیه، ایران و بسیاری از کشورهای دیگر، نشان دادند که خود آنها نیز ابایی از این مساله ندارند که تصمیمات هیجانی آنها، مشکلات تازه‌ای برای امنیت جهانی بیافریند.

اکنون آنکارا در شرایطی قرار گرفته که حتی تحلیلگران نزدیک به حزب عدالت و توسعه نیز، نگاه مثبتی به انتظارات آلمان و دیگر اعضای ناتو از سربازان ترکیه ندارند. چرا که معتقدند سران اتحادیه اروپا در هدف گذاری نوین دفاعی، باری بر شانه ترکیه می‌گذارند اما چنین چیزی الزاما به معنای شراکت نیست.

اعتباری که بر باد رفت

مراد یتکین از تحلیلگران ترکیه درباره رویکرد سران کنفرانس امنیتی مونیخ به ناتو، جهان و ترکیه می‌گوید: «مونیخ، تا زمان حمله روسیه به اوکراین در سال 2022، به عنوان تأثیرگذارترین پلتفرم جهان برای تبادل ایده‌ها و دیدگاه‌های دفاعی در جهان شناخته می‌شد. علاوه بر کشورهای غربی، از چین و روسیه گرفته تا ایران، در این دوره‌های پیشین حضور فعالی داشتند و کیفیت و اهعمیت جلسات، حتی از مجامع عمومی سازمان ملل متحد نیز بالاتر بود. ولی تصمیم آلمان برای عدم دعوت از روسیه و ایران به موازات رفتارهیا تحقیرآمیز دونالد ترامپ در برابر ناتو و اروپا، عملا درخشش و اعتبار مونیخ را از بین برد. چین این بار در سطح وزیر امور خارجه در این کنفرانس حضور داشت اما بی‌اعتنایی ترامپ به کنفرانس، نشان داد که تنش بین آمریکا و اتحادیه اروپا عمیق‌تر شده است. حالا با این واقعیت روبرو هستیم که اتحادیه اروپا، علیرغم تلاش‌های طولانی‌مدت خود برای استقلال استراتژیک، تسلیم فشارهای آمریکا شده است».

تحلیلگران می‌گویند؛ سخنان جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، آب پاکی را بر دست سران اتحادیه ریخته است. چرا که او، آشکارا اعلام کرد که بزرگترین تهدید برای اروپا نه از روسیه و چین، بلکه از درون خود اروپا است و اجازه دادن به بیان احساسات ضد مسیحی و اقتدارگرایی، اروپا را در شرایط سخت قرار داده است.

اگر چه بوریس پیستوریوس وزیر امور خارجه آلمان، این سخن ونس را غیرقابل قبول دانست ولی پس از آن، مارک روبیو وزیر امور خارجه آمریکا نیز، در سخنرانی خود دوباره دولت‌های اروپایی را به انحراف از مسیحیت و تسلیم شدن در برابر مهاجران متهم کرد.

در چنین شرایطی مارک روته دبیرکل ناتو که با حمایت کامل ترکیه به این پست رسید، با اتخاذ یک وضع رادیکالی اعلام کرده: «اگر دولت‌های اروپایی می‌خواهند دفاع خود را کاملاً از آمریکا مستقل کنند، باید فوراً 10٪ از درآمد ملی خود را به بودجه تسلیحاتی ناتو اختصاص دهند».

حالا سوال اینجاست: ترکیه به عنوان یکی از اعضای قدیمی ناتو که حالا با سخت‌ترین و بحرانی‌ترین شرایط اقتصادی دهه‌های اخیر مواجه شده، آیا می‌تواند 10 درصد از درآمد ملی را برای مصارف و مخارج سنگین ناتو کنار بگذارد؟ در پاسخ باید گفت؛ حتی هزینه‌های 5 درصدی هم، فشار سنگینی بر اقتصاد بحران زده ترکیه وارد کرده و رساندن هزینه‌های دفاعی به رقم عجیب 10 درصد، برای شهروندان ترکیه غیرقابل تحمل خواهد بود. 

استاندارد دوگانه آلمان در برابر ترکیه

در دوران کنونی، ترکیه در تصمیم گیری‌های خود درباره رویکرد دفاعی و نحوه همکاری با ناتوی به علاوه آمریکا و همچنین ناتوی منهای آمریکا، چالشی جدی به نام آلمان دارد. چرا که فریدریش مرتس صدراعظم آلمان، بارها اعلام کرده که ترکیه می‌تواند در مقطع نوین، نقش مهمی در تامین امنیت اروپا و تقویت ناتو بر عهده بگیرد.

اما مرتس در عن حال، درباره محتوای دفاع هسته‌ای، دیدگاه‌هایی دارد که به طور کامل، در تضاد با منافع ترکیه است. چرا که مرتس آشکارا از این خبر داده که در توافق با امانوئل ماکرون، به این ارزیابی رسیده‌اند که تکیه بر فناوری تسلیحات هسته‌ای اهمیت ویژه دارد. اما زمانی که نوبت به کشورهای اسلامی رسید، مرتس به یک باره با خبر ائتلاف ترکیه – عربستان سعودی – پاکستان، مخالفت کرد. چرا؟ به این دلیل که یکی از این سه کشور مسلمان یعنی پاکستان، قدرت هسته‌ای دارد و صدراعظم آلمان نمی‌خواهد یک عضو ناتو، با پاکستان شریک شود.

صدراعظم آلمان بر این باور است که ترکیه در کنار کشورهایی مانند کانادا، ژاپن، هند و برزیل به عنوان شرکای جدید همکاری در سیاست خارجی و دفاعی قرار داد. این در حالی است که درباره این موضوع نیز اتفاق نظر وجود ندارد و خود مرتس هم در همکاری با رفقای اروپایی خود، حاضر نشده به ضرورت همراهی ترکیه با اروپایی‌ها اشاره کند و گروه EU6 (شش اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا شامل آلمان، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، لهستان و هلند)، اساسا به دنبال همراهی با ترکیه نیست و به بیانی روشن، مرتس هم از یک منظر عملگرایانه، می‌خواهد ترکیه را به عنوان دومین ارتش بزرگ عضو ناتو خرج حفظ امنیت قلمروی ناتو کند اما نمی‌خواهد این همکاری، به قیمت رفاقت اقتصادی گسترده ترکیه و اتحادیه تمام شود.

مراد یتکین درباره مهمترین انتظارات عملگرایانه آلمان و دیگر کشورهای اروپایی عضو ناتو از ترکیه، به این موارد اشاره کرده است: «اول؛ استفاده از توان و تجارب نظامی ترکیه برای حفظ مرزهای مرزهای ایران، عراق و سوریه. دوم؛ استفاده از برخی ظرفیت‌های جدید صنایع دفاعی ترکیه. سوم؛ استفاده از قدرت بازدارندگی ترکیه در دریای سیاه. استفاده از قابلیت دقیق پهپاد TB-3 ترکیه در دورترین نقاط. با این حال، با وجود این انتظارات گزاف، کشورهای مهم اروچایی عضو ناتو، هنوز هم به خاطر حمایت کامل از یونان و قبرس و نگرش جانبداارانه به مسائل شرق مدیترانه و اژه، حاضر نیستند ترکیه را به عنوان یک شریک در معماری جدید اروپا (SAFE) قبول کنند».

آیا ترکیه قهر کرد؟

بر اساس رویه‌های پیشین؛ انتظار می‌رفت هاکان فیدان وزیر امور خارجه و یاشار گولر وزیر دفاع ملی ترکیه، سخنران و مهمان مونیخ باشند. اما این بار آنان نرفتند و هیات ترکیه با این اسمای در مونیخ حضور پیدا کرد: مهمت شیمشک وزیر امور مالی و دارایی، ابراهیم کالن رییس سرویس اطلاعاتی میت، عاکف چاغاتای قلیچ مشاور ادوغان در امور امنیتی و سیاست خارجی، و چند تن از اعضای احزاب و کمیسیون‌های سیاسی پارلمان.

قبلا نام مهمت شیمشک به عنوان تنها سخنران هیات ترکیه در برنامه گنجانده شده بود و قرار بود او درباره آینده سوریه سخنرانی کند. اما او به یک باره از جلسه خارج شد و لَونت گمرکچی معاون هاکان فیدان را عنوان سخنران اعلام کرد. ولی بعد از دقایقی، لونت نیز از جلسه بیرون رفت و مشخص شد که حضور دو تن از رهبران نهادهای اقماری پ.ک.ک یعنی مظلوم عبدی و الهام احمد در این نشست، موجب شده که تمام اعضای هیات ترکیه، سالن را ترک کنند. این در حالی است که عبدی و احمد، از اعضای رشمی هیات اعزای دمشق بودند و در دیدار شیبانی وزیر امور خارجه سورهی با مارک روبیو وزیر امور خارجه آمریکا، این دو سیاستمدار کُرد عضو پ.ک.ک نیز حضور داشتند.

با این حال، غیبت وزیر امور خارجه، هاکان فیدان و وزیر دفاع ملی، یاشار گولر، سطح انتظارات ترکیه از این کنفرانس را نشان داد. این واقعه نشان دهنده آن است که ترکیه حتی با وجود توافق بین قسد و دولت مرکزی سوریه درباره اعزام هیات مشترک عربی – کُردی به مونیخ، با این ایده مخالف است و دیدگاه طرف غربی را نیز درباره این موضوع نمی‌پذیرد.

انتهای پیام/