مرتضی کاشانی‌نژاد، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در قم، اظهار کرد: برای آنکه مطالب روان‌شناسی در ذهن مخاطب ماندگارتر شود، باید آن‌ها را با رویکردی خلاقانه و جذاب ارائه کرد. در همین راستا، تمثیلی از گفت‌وگوی میان شمع و کبریت مطرح می‌شود که در آن، شمع به کبریت می‌گوید از تو می‌ترسم، زیرا تو قاتل من هستی و با روشن کردنم باعث می‌شوی ذره‌ذره آب شوم و از بین بروم.

وی افزود: در ادامه این تمثیل، کبریت به شمع پاسخ می‌دهد که قاتل تو من نیستم، بلکه عامل اصلی نابودی‌ات چیز دیگری است. این مثال نشان می‌دهد که عامل اصلی آسیب، در درون خود شمع قرار دارد نه در بیرون.

این روانشناس مثبت‌گرا با اشاره به بخش دیگری از این تمثیل بیان کرد: اگر 2 شمع داشته باشیم که یکی دارای نخ و دیگری بدون نخ باشد، حتی با وجود کبریت نیز شمع بدون نخ روشن نمی‌شود. این موضوع بیانگر آن است که برای شعله‌ور شدن، عامل درونی نقش اساسی دارد.

کاشانی‌نژاد ادامه داد: در این تمثیل روان‌شناختی، شمع نماد انسان و نخ نماد افکار منفی درونی اوست و کبریت نیز به عوامل استرس‌زای بیرونی اشاره دارد. بر این اساس، این پرسش مطرح می‌شود که چه چیزی بیش از همه انسان را آزار می‌دهد؛ اتفاقات بیرونی یا افکار منفی درونی؟ واقعیت آن است که افکار درونی نقش پررنگ‌تری در ایجاد رنج روانی دارند.

وی با بیان اینکه در روان‌شناسی مفهومی به نام «خطاهای شناختی» یا «باورهای غلط» وجود دارد، گفت: یکی از این خطاها تفکر صفر و صدی یا سفید و سیاه است؛ به این معنا که فرد افراد و موقعیت‌ها را یا کاملاً خوب یا کاملاً بد می‌بیند و حد میانه‌ای قائل نیست.

این روانشناس افزود: خطای شناختی دیگر، تفکر مبالغه‌آمیز و فاجعه‌سازی است که در آن فرد مشکلات را بیش از اندازه بزرگ می‌کند و همین موضوع باعث تشدید حال بد او می‌شود.

وی همچنین به کامل‌گرایی افراطی و توقعات غیرمنطقی به‌عنوان دیگر نمونه‌های افکار آسیب‌زا اشاره کرد و گفت: این نوع نگرش‌ها فشار روانی زیادی بر فرد وارد می‌کند و موجب کاهش آرامش و رضایت از زندگی می‌شود.

خودآگاهی و اعتماد به خدا، راهکار مدیریت افکار منفی است

کاشانی‌نژاد با بیان مثالی اظهار داشت: تصور کنید فردی برای لذت بردن از سواحل خلیج فارس به کنار دریا رفته است، اما وجود یک سنگ‌ریزه کوچک در کفش او باعث می‌شود نتواند از زیبایی طبیعت لذت ببرد و هر قدم برایش آزاردهنده باشد. راهکار چنین وضعیتی، خارج کردن همان سنگ‌ریزه کوچک است، زیرا با وجود کوچکی، تمرکز و آرامش فرد را بر هم می‌زند.

وی افزود: در زندگی نیز باورهای غلط و افکار نادرست مانند همان سنگ‌ریزه عمل می‌کنند و ذهن انسان را آزار می‌دهند. نخستین راهکار برای رفع این مشکل، خودآگاهی است؛ به این معنا که فرد باید خود را عمیق و دقیق بشناسد و بررسی کند ذهنش درگیر کدام باورهای نادرست است.

این روانشناس ادامه داد: برای شناخت این باورها می‌توان فهرستی از اعتقادات، انتظارات و نگرش‌های شخصی تهیه کرد و سپس با کمک یک روانشناس متخصص آن‌ها را بررسی کرد تا موارد صحیح از خطاهای شناختی تفکیک و باورهای نادرست اصلاح یا حذف شوند؛ اقدامی که در نهایت به بهبود حال روحی فرد منجر خواهد شد.

کاشانی‌نژاد با اشاره به تأثیر افکار منفی بر سلامت روان بیان کرد: گفته می‌شود اگر انسان‌ها از قدرت افکار منفی آگاه بودند، هرگز اجازه ورود آن‌ها را به ذهن خود نمی‌دادند. همان‌گونه که تکرار مسواک زدن دندان‌ها را سفید می‌کند، تکرار افکار منفی نیز می‌تواند موجب فرسودگی روان، پیری زودرس و افسردگی شود.

وی هدف از بیان این مطالب را آموزش مهارت مدیریت افکار منفی دانست و گفت: اگر انسان بتواند ذهن خود را از این افکار حفظ کند، در زندگی شخصی و روابط اجتماعی احساس شادی و آرامش بیشتری خواهد داشت.

این روانشناس مثبت‌گرا همچنین به نقش اعتماد اشاره کرد و افزود: همان‌طور که افراد هنگام سوار شدن به هواپیما، بدون دیدن خلبان به مهارت او اعتماد می‌کنند و با آرامش سفر می‌کنند، در زندگی نیز یکی از راهکارهای مهم در هوش معنوی، اعتماد به خداوند است.

وی در پایان تصریح کرد: تقویت این اعتماد موجب کاهش ترس‌های بی‌مورد از آینده و کنار رفتن افکار منفی می‌شود، چرا که باور به علم، حکمت و رحمت الهی به انسان اطمینان می‌دهد که مسیر زندگی او به بهترین شکل مدیریت خواهد شد و در نهایت به آرامش خواهد رسید.

انتهای پیام/