به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، رحیم آبفروش، پژوهشگر حوزه هیئات مذهبی، در نشست علمی «روضه خانگی؛ هسته مقاومت فرهنگی» که در تالار شهید بهشتی دانشگاه باقرالعلوم (ع) برگزار شد، به تبیین ضرورت تدقیق در واژگان و اصطلاحات تخصصی این حوزه پرداخت. وی با هشدار نسبت به «ساده‌انگاری» در مواجهه با مفاهیم حوزه هیئت، اظهار داشت که روضه خانگی نه یک پدیده یک‌سویه، بلکه مجموعه‌ای از گونه‌های متنوع با ساختارهای متفاوت است که شناخت دقیق آن‌ها، پیش‌شرط سیاست‌گذاری فرهنگی در مسیر مقاومت است.

آبفروش با ارائه یک دسته‌بندی نوآورانه از انواع روضه‌ها، به تفاوت‌های ماهوی «روضه عام خانگی» با «روضه‌های فامیلی و دوره‌ای» اشاره کرد و گفت: در الگوی روضه فامیلی، مدیریت هوشمندانه بزرگ خاندان، فرزندان و نوادگان را در یک چرخه گردشی دور هم جمع می‌کند که این مدل، آداب و قواعد خاص خود را در پیوندهای خویشاوندی دارد. در مقابل، ما با پدیده «روضه‌های آپارتمانی» مواجهیم که زاییده محدودیت‌های کالبدی زندگی مدرن است؛ جایی که بانی روضه برای حفظ شعائر، ناچار به تعامل با همسایگان و اشتراک‌گذاری فضاهای خصوصی می‌شود.

دبیر جامعه ایمانی مشعر، به گونه‌های نوظهور و تخصصی نیز اشاره کرد و افزود: امروز شاهد روضه‌های خانگی دانش‌آموزی و همکلاسی هستیم که بانی و مخاطب آن نوجوانان هستند. این گونه از روضه، اقتضائات تربیتی متفاوتی نسبت به روضه‌های کهن دارد. همچنین در مجتمع‌های مسکونی بزرگ که گاهی به اندازه چندین روستا جمعیت دارند، روضه خانگی کارکرد ویژه‌ای در ایجاد همبستگی اجتماعی و امنیت روانی ایفا می‌کند.

وی با ذکر مصداقی از «روضه‌های بلوغ‌یافته و جهش‌یافته» خاطرنشان کرد: برخی روضه‌های خانگی در قم و سایر شهرها، از نظر قدمت و جمعیت، از بسیاری از هیئات رسمی مساجد پیشی گرفته‌اند. روضه‌هایی که بیش از 500 تا 700 نفر را در وعده صبحانه اطعام می‌کنند، در واقع نهادهای اجتماعی قدرتمندی هستند که از لایه‌های سنتی عبور کرده و به بلوغ ساختاری رسیده‌اند. فراخوان‌های اخیر نشان می‌دهد که ما در ایران، روضه‌های خانگی با قدمت بیش از 400 تا 700 سال داریم که این تداوم تاریخی، اعجاب‌انگیز است.

آبفروش در پایان با تأکید بر اینکه این نشست تنها سرآغاز یک مسیر پژوهشی تفصیلی است، یادآور شد: اگر بخواهیم روضه خانگی را به عنوان «هسته مقاومت فرهنگی» صورت‌بندی کنیم، باید ابتدا اجزای آن را به‌درستی بشناسیم. تطبیق معنا و تدقیق در گونه‌های مختلف، راه را برای پردازش مبانی مقاومت باز می‌کند. امیدواریم این مباحث مقدماتی، ذهن نخبگان را برای پژوهش‌های میدانی و آماری در حوزه زیست‌بوم هیئت‌های خانگی درگیر کند.

انتهای پیام/