شاخص‌های شهر اسلامی و انقلابی از نگاه آیت‌الله اعرافی

به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، آیت‌الله علیرضا اعرافی در دیدار علیرضا زاکانی، شهردار تهران و جمعی از مدیران شهری که در دفتر مدیر حوزه‌های علمیه در قم برگزار شد، با اشاره به گستره وظایف شهرداری تهران، اظهار کرد: مدیریت کلان‌شهری مانند تهران با حجم عظیمی از مسائل پیچیده اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و خدماتی روبرو است و اداره چنین مجموعه‌ای نیازمند مدیریتی هوشمندانه، انقلابی و جهادی است.

وی افزود: شهرداری تهران با وجود محدودیت منابع، پیچیدگی‌های اداری و شرایط خاص کشور، توانسته است با رویکردی فعال و میدانی، اقدامات مؤثری را در بخش‌های مختلف به انجام رساند که این تلاش‌ها شایسته تقدیر است.

مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به حوادث و رخدادهای اخیر کشور و شهر تهران تصریح کرد: در مواجهه با چالش‌ها، آنچه تعیین‌کننده است نوع مدیریت و نحوه مواجهه با بحران‌هاست. مدیریت شهری تهران نشان داد که می‌توان با تدبیر، حکمت و روحیه جهادی از دشواری‌ها عبور کرد.

عضو فقهای شورای نگهبان «ناترازی مدیریتی» را از چالش‌های جدی کشور دانست و تأکید کرد: بسیاری از مشکلات با مدیریت کارآمد، انقلابی و جهادی قابل حل است و می‌توان تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد.

وی با تقدیر از اقدامات شهرداری تهران در رسیدگی به آسیب‌دیدگان و ساماندهی اسکان و خدمات‌رسانی در شرایط خاص، این رویکرد را نشان‌دهنده احساس مسئولیت جدی مدیریت شهری دانست و گفت: حضور میدانی، رسیدگی به مشکلات مردم و تلاش برای کاهش آلام شهروندان، کاری ارزشمند و درخور تحسین است.

مدیر حوزه‌های علمیه همچنین توجه شهرداری به محورهای فرهنگی و اجتماعی شهر را از رسالت‌های اساسی مدیریت شهری برشمرد و افزود: فعالیت‌های فرهنگی، برنامه‌های مردمی و حضور در مناسبت‌های مذهبی و اجتماعی، نقش مهمی در تقویت سرمایه اجتماعی و همبستگی شهری دارد.

اعرافی یکی از مهم‌ترین وظایف مسئولان را «امیدآفرینی» دانست و تصریح کرد: حجم مشکلات نباید به یأس اجتماعی منجر شود. مدیران باید با تبیین درست واقعیت‌ها و ارائه چشم‌انداز روشن، روح امید و اعتماد را در جامعه تقویت کنند. این رویکرد در مدیریت شهری تهران قابل مشاهده است و جای تقدیر دارد.

وی با اشاره به اقدامات زیرساختی انجام‌شده در پایتخت از جمله توسعه حمل‌ونقل عمومی به‌ویژه مترو و گسترش فضاهای سبز و پروژه‌های ماندگار شهری، این اقدامات را درخور تحسین دانست و گفت: این قبیل فعالیت‌ها علاوه بر حل مسائل جاری، برای آینده شهر نیز فرهنگ‌ساز و الگوساز خواهد بود.

مدیر حوزه‌های علمیه همچنین از تعامل شهرداری و شورای اسلامی شهر تهران قدردانی کرد و هماهنگی و هم‌افزایی میان این دو نهاد را در پیشبرد امور شهر مؤثر دانست.

اعرافی با اشاره به اهمیت برگزاری جشن‌ها و مراسم‌های سالم و امیدبخش برای نسل جوان خاطرنشان کرد: ایجاد نشاط اجتماعی، تقویت هیجانات مثبت و جذب نسل جوان به برنامه‌های فرهنگی سالم، از ضرورت‌های امروز جامعه است و این مسیر باید با قوت ادامه یابد.

وی در عین حال بر ضرورت آسیب‌شناسی و رفع نقاط ضعف در حوزه فعالیت‌های فرهنگی تأکید کرد و گفت: باید با مطالعه و برنامه‌ریزی دقیق، خلأهای موجود را شناسایی و برطرف کرد.

مدیر حوزه‌های علمیه در ادامه بر لزوم استخراج الگوی «شهر اسلامی» از دل تجربه‌های مدیریتی تأکید کرد و گفت: شایسته است مجموعه این اقدامات در قالب مطالعات علمی و منسجم، به مدلی روشن از شهر سالم، اسلامی و پیشرو تبدیل شود تا هم برای تهران و هم برای سایر شهرها الگوآفرین باشد.

وی ابراز امیدواری کرد با تداوم رویکرد جهادی و فرهنگی مدیریت شهری، شاهد ارتقای هرچه بیشتر جایگاه پایتخت در عرصه‌های مختلف باشیم.

اعرافی در ادامه دیدار بر ضرورت تدوین «کلان‌نظریه شهر اسلامی و انقلابی در تراز جمهوری اسلامی» تأکید کرد و آن را سرمایه‌ای راهبردی برای آینده تهران و حتی جهان اسلام دانست.

وی با بیان اینکه تجربه‌های مدیریتی شهری باید به یک چارچوب نظری منسجم تبدیل شود، اظهار داشت: اگر مجموعه اقدامات گسترده مدیریت شهری در قالب یک نظریه جامع صورت‌بندی و مدون شود، می‌توان آن را به عنوان الگویی قابل ارائه به جهان مطرح کرد؛ الگویی که صرفاً یک بحث آرمانی و انتزاعی نیست، بلکه ریشه در تجربه‌های عینی و میدانی دارد.

مدیر حوزه‌های علمیه افزود: امروز خلأ یک نظریه کلان درباره «شهر اسلامیِ پیشرو و انقلابی» احساس می‌شود. باید با همکاری حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، این تجربه‌ها به یک منظومه فکری منسجم تبدیل شود؛ منظومه‌ای که هم جامعیت داشته باشد، هم گره‌گشا باشد و هم از جذابیت و قدرت اقناع برخوردار باشد.

عضو فقهای شورای نگهبان تأکید کرد: این نظریه می‌تواند پشتوانه‌ای برای ارائه مدل حکمرانی شهری در تراز جمهوری اسلامی باشد و تهران ظرفیت آن را دارد که پیشگام این مسیر شود.

اعرافی با اشاره به دوره حکومت حضرت علی علیه اسلام تصریح کرد: در همان دوره کوتاه و پرچالش که بخش عمده آن با جنگ‌های تحمیلی همراه بود، شاخص‌هایی از یک جامعه و شهر زنده و برخوردار مشاهده می‌شود. این تجربه تاریخی نشان می‌دهد حتی در سخت‌ترین شرایط نیز می‌توان شاخص‌های عدالت، معنویت و پویایی اجتماعی را محقق ساخت.

وی افزود: در متون دینی ما تصویر روشنی از جامعه و شهر پیشرو، مقاوم و برخوردار ارائه شده است و این ظرفیت نظری باید به زبان روز و در قالب مطالعات علمی عرضه شود.

مدیر حوزه‌های علمیه برخی عناصر کلان‌نظریه شاخص شهر اسلامی انقلابی را این گونه برشمرد:

1- رفاه و زیرساخت‌های پایدار: شهر اسلامی شهری است که در آن سلامت، آسایش و آرامش عمومی در بالاترین سطح ممکن تأمین شود.

2- عدالت‌محوری: عدالت باید زیربنای همه سیاست‌ها و تصمیمات شهری باشد، به‌گونه‌ای که شهروندان طعم عدالت را در زندگی روزمره خود احساس کنند.

3- معنویت جاری در زندگی شهری: معنویت نباید امری حاشیه‌ای باشد، بلکه باید در مناسبات اجتماعی، فرهنگی و مدیریتی نفوذ داشته باشد.

4- اخلاق اجتماعی: روابط عمومی و تعاملات شهروندان باید بر پایه یک شالوده اخلاقی مستحکم استوار باشد.

5- مشارکت اجتماعی: حس «با هم بودن» و مشارکت فعال مردم در اداره شهر، از ارکان اصلی شهر اسلامی است.

6- هویت معماری و شهرسازی اسلامی–ایرانی: توجه به معماری هویت‌مند و فضاهای شهری متناسب با فرهنگ اسلامی، ضرورتی جدی است که هنوز نیازمند کار عمیق نظری و قانونی است.

عضو شورای عالی حوزه های علمیه خاطرنشان کرد: در برخی حوزه‌ها از جمله معماری و شهرسازی در تراز انقلاب اسلامی، هنوز اسناد جامع و قوانین بالادستیِ کافی در اختیار نداریم و این خلأ باید جبران شود.

اعرافی با اشاره به جایگاه تهران گفت: تهران صرفاً یک شهر نیست؛ ویترین ایران و نماد جمهوری اسلامی است. هر اقدام موفق در تهران، قابلیت الگوسازی برای دیگر شهرهای کشور و حتی جهان را دارد.

وی افزود: امروز در منطقه و حتی در برخی کشورهای اروپایی، مجامع فکری و علمی علاقه‌مند به شناخت تجربه‌های جمهوری اسلامی هستند. اگر تهران بتواند این کلان‌نظریه را به‌صورت علمی و مستند ارائه کند، می‌تواند مرجع گفت‌وگوهای علمی و تمدنی در حوزه حکمرانی شهری شود.

مدیر حوزه‌های علمیه با اعلام آمادگی برای همکاری علمی و پژوهشی تأکید کرد: حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و مجموعه مدیریت شهری باید با تشکیل کارگروه‌های مشترک، این نظریه را به‌صورت موسوعه‌ای جامع و کاربردی تدوین کنند.

وی ابراز امیدواری کرد با بهره‌گیری از فرصت باقی‌مانده از دوره مدیریت فعلی، بخشی از این پروژه مهم به سرانجام برسد و تهران بتواند به‌عنوان الگوی «شهر اسلامی و انقلابی در تراز جمهوری اسلامی» در سطح ملی و بین‌المللی معرفی شود.

اعرافی در ادامه سخنان خود در دیدار با شهردار تهران، با اشاره به ظرفیت الگوسازی پایتخت، بر ضرورت پختگی و تکمیل «کلان‌نظریه شهر اسلامی و انقلابی» تأکید کرد و گفت: تهران به دلیل جایگاه ملی و بین‌المللی خود، همواره در معرض قضاوت پیشینی افکار عمومی است؛ بسیاری پیش از آنکه تهران را ببینند، درباره آن داوری می‌کنند. ازاین‌رو تقویت وجوه مثبت، برجسته‌سازی پیشرفت‌ها و رفع کاستی‌ها اهمیتی دوچندان دارد.

عضو فقهای شورای نگهبان افزود: نقاط قوت تهران فراوان است و در حوزه‌های مختلف شهری، فرهنگی و اجتماعی اقدامات ارزشمندی صورت گرفته که حتی همه آن‌ها به‌درستی منعکس نشده است. این ظرفیت‌ها باید در قالب یک نظریه منسجم صورت‌بندی و ارائه شود تا هم در داخل کشور و هم در سطح منطقه‌ای و جهانی الهام‌بخش باشد.

مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به ظرفیت‌های معماری و شهرسازی اسلامی–ایرانی تصریح کرد: ما از پشتوانه علمی و دانشگاهی برخورداریم، اما این ظرفیت‌ها باید بیش از پیش به میدان عمل بیاید و به طراحی مدل‌های عینی و اجرایی منتهی شود. هنوز در برخی حوزه‌ها، از جمله اسناد جامع معماری و شهرسازی در تراز جمهوری اسلامی، با خلأهایی مواجهیم که نیازمند همکاری جدی دانشگاه، حوزه و مدیریت شهری است.

وی تأکید کرد: تهران می‌تواند در این عرصه پیشگام باشد و با ارائه مدل‌های نوآورانه، به الگوی بازسازی و نوسازی شهری در مقیاس ملی و حتی فراملی تبدیل شود.

اعرافی با اشاره به موضوع تربیت نسل جوان گفت: امروز تربیت فکری و فرهنگی جوانان از گذشته پیچیده‌تر و در عین حال ارزشمندتر است. اگر در دهه‌های نخست انقلاب اسلامی میدان رسانه و ارتباطات محدود بود، امروز جوان ما در معرض انبوهی از پیام‌ها و روایت‌ها قرار دارد و هدایت او نیازمند برنامه‌ریزی عمیق‌تر است.

مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به ضرورت تبیین صحیح تاریخ معاصر ایران افزود: نسل جوان باید تاریخ ایران، تاریخ معاصر منطقه، تاریخ انقلاب اسلامی و هویت تهران را به‌درستی بشناسد. شناخت واقع‌بینانه دوره‌هایی همچون حکومت پهلوی و تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی، نقش مهمی در تقویت هویت و اعتمادبه‌نفس ملی دارد.

وی بر اهمیت رویکرد تاریخی در برنامه‌های فرهنگی تأکید کرد و گفت: نگاه تاریخی، هویت‌ساز است و قدرت تحلیل و فهم تحولات را به نسل جدید می‌دهد.

اعرافی با بیان اینکه نباید تصویری مأیوس‌کننده از تهران ارائه شود، خاطرنشان کرد: تهران با همه مشکلات خود، ظرفیت ماندگاری و پیشرفت دارد. باید روح امید، مشارکت و همدلی را در میان مردم تقویت کرد، زیرا بدون حضور و همراهی مردم، هیچ مسئله‌ای به‌صورت پایدار حل نخواهد شد.

وی افزود: جوانان تهرانی باید شهر خود را بشناسند، به تاریخ و هویت آن آگاه باشند و احساس تعلق و مسئولیت نسبت به آن پیدا کنند. این شناخت، سرمایه اجتماعی پایتخت را تقویت خواهد کرد.

مدیر حوزه‌های علمیه با اشاره به شرایط فکری و فرهنگی جهان معاصر تأکید کرد: مدیریت شهری و نهادهای فرهنگی باید در عین پایبندی به مبانی اسلامی، درک عمیقی از تحولات جهانی داشته باشند. امروز عرصه‌ای از رقابت اندیشه‌ها و روایت‌ها شکل گرفته و ما باید با برنامه‌ای سنجیده، هنرمندانه و بدون ایجاد حساسیت‌های بی‌مورد، پیام فرهنگ، اخلاق و هویت اسلامی–ایرانی را به‌گونه‌ای ارائه کنیم که هم اثرگذار باشد و هم الهام‌بخش.

عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه ابراز امیدواری کرد با هم‌افزایی حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و مدیریت شهری، تهران بتواند در مسیر تحقق شهر اسلامی و انقلابی در تراز جمهوری اسلامی، گام‌های بلندتری بردارد و به الگویی موفق در سطح کشور و منطقه تبدیل شود.

اعرافی با اشاره به «میدان رقابت فکری و تمدنی جهان معاصر» گفت: امروز ما با مجموعه‌ای از اصول و مبانی تمدنی در غرب مواجه هستیم که در عرصه فرهنگ، سیاست و سبک زندگی به‌صورت منسجم صورت‌بندی شده‌اند و عملاً میدان بازی جهانی را شکل داده‌اند.

وی افزود: نسل جوان ما باید این میدان فکری و سیاسی را بشناسد. اگر شناخت دقیق از مبانی فکری تمدن غرب و نیز مبانی تمدن اسلامی نداشته باشیم، در این رقابت دچار انفعال خواهیم شد. ازاین‌رو تبیین این عرصه و آموزش آن به جوانان، یک ضرورت راهبردی در برنامه‌های فرهنگی و تربیتی است.

مدیر حوزه‌های علمیه با تأکید بر نقش راهبردی مسجد در هویت‌بخشی و سازماندهی اجتماعی تصریح کرد: مسجد باید محور حرکت‌های فرهنگی و اجتماعی شهر باشد. احیای کارکردهای مسجد و تقویت مشارکت مردمی در آن، سرمایه‌ای بزرگ برای مدیریت شهری و پیشبرد آرمان‌های انقلاب اسلامی است.

وی با قدردانی از رویکرد شهرداری تهران در تقویت پیوند با مساجد و حمایت از فعالیت‌های فرهنگی محله‌محور، این مسیر را اقدامی ارزشمند دانست و بر استمرار آن تأکید کرد.

اعرافی ضمن تقدیر از تلاش‌های شهردار و مدیران شهری در عرصه‌های مختلف، بر ضرورت استمرار تعامل میان حوزه‌های علمیه و مدیریت شهری تأکید کرد و گفت: حوزه علمیه در کنار شماست و این همراهی را افتخاری برای خود می‌داند. همکاری‌های فکری، فرهنگی و ارتباطی باید تقویت شود تا بتوان از ظرفیت‌های متقابل در خدمت‌رسانی به مردم بهره گرفت.

عضو فقهای شورای نگهبان خاطرنشان کرد: تهران به‌عنوان پایتخت جمهوری اسلامی و پرچم‌دار انقلاب، نیازمند مدیریتی هوشمند، فرهنگی و آینده‌نگر است و هر اقدام موفق در این شهر، بازتابی ملی و حتی فراملی خواهد داشت.

مدیر حوزه‌های علمیه در پایان عنوان کرد: امیدواریم خداوند همه ما را در درک فضیلت‌های این ماه، خدمت خالصانه به مردم عزیز و پیشبرد آرمان‌های انقلاب اسلامی موفق بدارد و توفیق روزافزون برای خدمتگزاران مردم تهران، دارم و امیدوارم پایتخت جمهوری اسلامی ایران همواره در مسیر پیشرفت، سلامت و عزت گام بردارد.

انتهای پیام/