سیداحمد قنبری، کارشناس حوزه زراعت و کشاورزی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در زابل با اشاره به سابقه طرح‌های آبرسانی در منطقه سیستان اظهار داشت: در نیم قرن گذشته، توسعه سیستان همواره بر یک سناریوی ثابت استوار بوده است؛ اینکه زابل و سیستان همیشه آب فراوان خواهند داشت. از کانال‌های درجه یک و دو گرفته تا طرح نیم‌لوله و در نهایت انتقال آب با لوله و لوله‌های زیرزمینی، همه بر همین فرض نادرست بنا شده‌اند.

این کارشناس حوزه کشاورزی و زراعت افزود: این در حالی است که وابستگی سیستان به منابع آب خارجی، موضوع تازه‌ای نیست. ما صد درصد به آب کشور بیگانه وابسته‌ایم و این مسئله دست‌کم از اوایل دهه 1380 به‌صورت شفاف توسط جامعه علمی مطرح شده بود.

این عضو هیأت علمی دانشگاه با اشاره به همایشی در سال 1382 در دانشگاه زابل اشاره و تصریح کرد: در آن زمان جمعی از اساتید دانشگاه به‌صورت علنی اعلام کردند که «سیستان بدون آب، واقعیت فرداست». این سخن نه بر اساس گمان، بلکه مبتنی بر مقالات علمی منتشر شده در مجلات معتبر بین‌المللی و گزارش‌های سازمان‌های تخصصی حوزه مدیریت منابع آب بود، اما نه شنیده شد و نه کسی پرسید این هشدارها بر چه اساسی مطرح می‌شود.

قنبری ادامه داد: با وجود این هشدارهای مستند، میلیاردها دلار هزینه شد، بدون آنکه امکان واقعی تأمین آب و برنامه‌های کشور افغانستان در بالادست رود هیرمند در نظر گرفته شود. نتیجه این شد که همزمان با ساخت سد کمال‌خان در افغانستان، ما در داخل کشور با اجرای طرح‌های آبرسانی نزدیک به یک میلیارد دلار سرمایه را عملاً زیر خاک دفن کردیم، بدون هیچ چشم‌انداز مشخصی برای آینده!

وی با انتقاد از منطق اجرای این طرح‌ها گفت: سؤال اساسی این است که وقتی کشور همسایه در حال مهار و انحراف آب است، بر چه مبنای عقلانی می‌توان پروژه‌های عظیم انتقال و توزیع آب را اجرا کرد؟ بنده به‌عنوان عضو هیئت علمی حتی یک مورد هم به یاد ندارم که این طرح‌ها تأیید جدی دانشگاهی گرفته باشند؛ در حالی که اصلاً نیاز به تحلیل پیچیده هم نبود، یک جست‌وجوی ساده درباره اقدامات افغانستان در مدیریت منابع آب، به‌ویژه در حوضه رود هیرمند، کافی بود تا بی‌پایه بودن این سناریو روشن شود.

این کارشناس حوزه زراعت با بیان خاطره‌ای از گفت‌وگو با یکی از مدیران ارشد وقت حوزه عمران کشور گفت: به ایشان گفتم دولت نزدیک به یک میلیارد دلار برای توسعه سیستان هزینه کرده است. ابتدا باور نمی‌کرد و می‌گفت امکان ندارد چنین رقمی خرج شده و نتیجه‌اش این باشد. وقتی از او خواستم فقط جست‌وجو کند، مشخص شد که این هزینه‌ها در دو مرحله انجام شده و به رقم نزدیک به یک میلیارد دلار رسیده است.

قنبری خاطرنشان کرد: حتی اگر قرار بود آب به منطقه منتقل شود، این طرح‌ها بدون توجه به نیاز واقعی بخش کشاورزی اجرا شدند. توسعه باید با اصلاح سیستم‌های آبیاری در سطح مزرعه همراه می‌بود، نه اینکه آب صرفاً به داخل لوله‌ها منتقل و در چاه‌هایی رها شود؛ تفاوت این روش فقط در این است که به‌جای کانال، از لوله استفاده شده، آن هم با هزینه‌ای بسیار سنگین‌تر.

وی تأکید کرد: امروز این طرح‌ها عملاً هیچ خاصیتی جز خسارت برای مردم سیستان ندارند. دولتمردان می‌گویند یک میلیارد دلار برای توسعه سیستان هزینه شده، اما اگر از استاد دانشگاه، کارگر، کشاورز یا دانش‌آموز بپرسید، همه تأیید می‌کنند که این طرح‌ها هیچ اثر اجتماعی و اقتصادی ملموسی در بهبود زندگی مردم و توسعه واقعی منطقه نداشته است.

انتهای پیام/