به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، جدال سیاسی بین اردوغان و رهبر بزرگترین حزب مخالف او، همچنان ادامه دارد. آن هم در شرایطی که دادستان کل دادگاه جمهوری چاغلایانحالا به عنوان وزیر دادگستری منصوب شده است. منتقدین می‌گویند، آکین گورلک هیچگاه یک دادستان مستقل نبوده و وزیرشدن، پاداش عملیات طولانی او علیه اکرم امام اوغلو شهردار سابق استانبول و اعمال فشار گسترده بر سران حزب جمهوری خلق است.

در این میان، حزب جمهوری خلق بی‌از دیگر احزاب سیاسی ترکیه احساس نگرانی می‌کند. چرا که با وجود افزایش محبوبیت این حزب و سبقت گرفتن از حزب حاکم در اغبل نظرسنجی‌های میدانی، وقتی که مهمترین چهره‌ها به زندان بیفتند یا با اقتدار بدون مرز  اردوغان به حاشیه رانده شوند، این حزب 103 ساله جمهوری ترکیه، شانسی برای رسیدن به قدرت نخواهد داشت.

هم اکنون از مجموع 600 کرسی پارلمان ترکیه، 275 کرسی در اختیار حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان و 138 کرسی نیز در اختیار حزب جمهوری خلق به رهبری اوزگور اوزل است. با این حال، در انتخابات محل شهرداری‌ها در سال 2014 میلادی؛ حزب جمهوری خلق یا ج.ه.پ، از حزب اردوغان پیشی گرفته و رای بیشتری به دست آورد و از آن روز تاکنون، عملا بر رده نخست احزاب ترکیه ایستاده است.

ولی هدف اصلی حزب، صرفا در اختیار گرفتن تعداد بیشتری از شهرداری‌ها نیست و اوزگور اوزل بارها اعلام کرده که مهمترین استراتژی‌اش، این است که در نخستین انتخابات، اردوغان را به خانه بفرستد و آکپارتی را از قدرت کنار بزند. ولی با حجم حملات فعلی و استفاده حزب حاکم از قوه قهریه، رسیدن به چنین هدفی برای اوزل آسان نخواهد بود.

همه به جای دو

ج.ه.پ به عنوان یک حزب سکولار – کمالیست شناخته می‌شود که با مشی سوسیال دموکراسی و دفاع از اندیشه‌های لیبرالیسم و بازار ازاد پیش می‌رود. این حزب، قبلا نزد جامعه محافظه کار ترکیه جایگاهی نداشت و حتی می‌توان گفت منفور بود. به همین خاطر، صرفا از کمالیست‌ها و لیبرال‌ها رای می‌گرفت. ولی حالا چند سالی است که علاوه بر ان دو گروه، بخش قابل توجهی از اسلامگرایان را نیز به سوی خود جلب کرده و با کردها و علویان نیز روابط خوبی برقرار کرده است. حالا این حزب، با اعمال فشار قضایی، شکنندگی رهبری و چندپارگی اتحاد مواجه است.

به باور برخی از تحلیلگران، با توجه به تعدد هجمه‌های اردوغان و آکپارتی، ج.ه.پ عملا با نوعی مهار قضایی و فلج سازمانی روبرو شده و اصطلاحا آب خوش از گلوی رهبر و سران این حزب پایین نمی‌رود.

علاوه بر این، اکرم امام اوغلو همچنان زندانی است؛ اقدامات قضایی علیه اوزگور اوزل گسترش یافته و شهرداران هم تحت فشار هستند. در همین حال، تعدادی از کادرهای برتر این حزب، با وعده‌های مالی، از حزب خود استعفا داده و به حزب اردوغان پیوسته‌اند.

این حملات، منجر به نویع ضعف ساختاری شده و حتی شورای روابط خارجی اروپا اذعان کرده که این حزب مخالف به جای حضور در رقابت انتخاباتی برابر، با عدم تقارن نهادی مواجه هستند. در چنین حالتی ج.ه.پ، عملا همچنان سر پا می‌ماند اما حالت تدافعی و چندپاره پیدا می‌کند.

یکی دیگر از مشکلات ج.ه.پ، چندپارگی در میان نخبگان و شکاف داخلی است. به عنوان مثال، حالا حلقه سران حزب چندان مستحکم نیست و رهبران دیگر احزاب مخالف اردوغان از جمله داوداوغلو باباجان نیز، چندان روابط نزدیکی با ج.ه.پ ندارند.

در بدنه حزب جمهوری خلق، گروهی که بیشتر به سمت ملی‌گرایی تمایل دارد، در برابر جناح کمالیست مواضع متفاوتی دارد. در عین حال، یک جناح عملگرا نیز شکل گرفته که خاستگاه ایدئولوژیک خاصی ندارد و در صورت دریافت سیگنال از حزب حاکم، به راحتی اردوگاه خود را ترک کرده و به رقیب می‌پیوندد.

به قول تحلیلگران اندیشکده صندوق مارشال آلمان، انسجام اپوزیسیون ترکیه بسیار تاکتیکی و شکننده است و مصداق این شکنندگی، در ج.ه.پ بیش از دیگر احزاب مخالف دولت، قابل مشاهده است. شاید به این دلیل که احزاب مخالف که در انتخابات 2023 میلادی متحد شده بودند، تنها نقظه اشتراکی که داشتند، مخالفت با اردوغان بود.

اینجاست که محققان موسسه بروکینگز می‌گویند: «اپوزیسیون ترکیه فراتر از صف‌بندی ضد اردوغان، نقطه مشترک دیگری ندارد و دچار فقدان انسجام ایدئولوژیک است».

اگر چه حملات قضایی آکپارتی و اردوغان، ج.ه.پ را در شرایط سختی قرار داده، اما برخی از تحلیلگران،؛ معتقدند که این حملات، برای امام اوغلو، اوزل و دیگر سران ج.ه.پ، نوعی محبوبیت و مشروعیت متمایز به وجود می‌آورد. به عنوان مثال، زندانی شدن امام‌اوغلو واکنش منفی ایجاد کرده و طبقه متوسط شهری را علیه آکپارتی بسیج می‌کند و به عبارتی دیگر؛ فشار قانونی نتیجه معکوس می‌دهد و امام‌اوغلو به مقاومت نمادین تبدیل می‌شود.

گروه بین‌المللی بحران نیز در تایید این نگرش، اعلام کرده که افزایش سرکوب ج.ه.پ توسط دستگاه قضا، می‌تواند باعث بسیج متقابل شود. چرا رأی‌دهندگان شهری ترکیه به شدت به بی‌عدالتی درک شده واکنش نشان می‌دهند. در این صورت، ج.ه.پ با اندکی تلاش و خلاص شدن از حواشی نمایندگانِ جداشده؛ می‌تواند به راتحتی 32 درصد از آرای شهروندان ترکیه را به دست آورده و با چند حزب کوچک، ائتلاف تشکیل دهد. 

ج.ه.پ و متغیر رای کردها

یکی از مهمترین نکات درباره سرنوشت سیاسی ج.ه.پ نوع تعامل این حزب با کردها به ویژه در کلانشهرهای استانبول، آنکارا، ازمیر و آدانا است. چرا که در این شهرها در هر دو دوره انتخابات محلی در سالیان 2019 و 2024 میلادی، کردها به نفع نامزدهای مورد حمایت ج.ه.پ رای خود را به صندوق انداختند و شهور شخصیت سیاسی مهمی همچون امام اوغلو نیز مرهون حمایت کردها از او بود. اما حالا به ویژه با لحاظ نمودن آثار اجتماعی توافق اوجالان – اردوغان و انحلال پ.ک.ک، احتمال این وجود دارد که کردها یا دست کم بخش مهمی از کردها از این حزب قدیمی روی برگردانند.

اگر رأی‌دهندگان کُرد به سمت خودداری تاکتیکی روی آورند یا قاطعانه به سمت دمپارتی و آکپارتی حرکت کنند، حزب جمهوری‌ خلق (CHP) ظرفیت حیاتی خود را برای تغییر فضای سیاسی – اجتماعی ترکیه از دست می‌دهد و بدون هم‌افزایی انتخاباتی کردها، پیروزی در کلان‌شهرها دشوار می‌شود.

اندیشکده کارنگی برای صلح بین‌المللی، در گزارشی به این اشاره کرده که محوریت رأی‌دهندگان کُرد، در موفقیت اپوزیسیون اهمیت حیاتی دارد و حمایت کامل آنان از ج.ه.پ، می‌تواند منجر به شکست نهایی آکپارتی شود. همچنین تحلیلگران شورای آتلانتیک، اثرگذاری آرای کردها را در استانبول و آنکارا به عنوان دو قلعه استراتژیک ج.ه.پ را تعیین‌کننده می‌دانند. حال باید دید با چنین شرایطی، در صورت برگزاری انتخابات پیش از موعد، ج.ه.پ در برابر آکپارتی تا چه اندازه مهیای رقابت خواهد بود.

انتهای پیام/