به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، روزنامه «ایزوستیا»، چاپ مسکو در تحلیلی نوشته است: مذاکرات سه‌جانبه درباره حل‌وفصل مناقشه اوکراین فردا، سه‌شنبه، در ژنو دنبال می‌شود. شرکت کنندگان ممکن است در آنجا جنبه‌های جدیدی از سازوکار آینده حل‌وفصل، از جمله موضوع مدیریت خارجی در اوکراین برای برگزاری انتخابات، را بررسی کنند. پیشنهاد مسکو برای توقف حملات در زمان رأی‌گیری همچنان پابرجاست. در عین حال، ی‌یف بر دریافت تضمین‌های امنیتی گسترده‌تر از سوی آمریکا پافشاری می‌کند و واشنگتن را به حمایت ناکافی متهم می‌سازد.

طبق ارزیابی کارشناسان، درگیری نظامی در اوکراین ممکن است در سال 2026 پایان یابد، ولی ایجاد یک نظام جدید امنیتی در اروپا به زمان بسیار بیشتری نیاز خواهد داشت.

فضای پیش از مذاکرات ژنو چگونه است؟

با پیشرفت روند مذاکرات درباره حل‌وفصل اوکراین، طرف‌ها قالب‌های مختلفی را می‌آزمایند. پس از دو دور رایزنی نسبتاً موفق در ابوظبی، نمایندگان روسیه، آمریکا و اوکراین روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه در ژنو دیدار خواهند کرد. سوئیس یک کشور اروپایی است که نه عضو ناتو و نه اتحادیه اروپاست و در عین حال ریاست سازمان امنیت و همکاری اروپا را بر عهده دارد، با این حال مسکو پیش‌تر بارها در خصوص بی‌طرفی مواضع آن ابراز تردید کرده است.

با وجود این، انتخاب چنین مکانی با اهمیت تاریخی، تا حدی در موفقیت مذاکرات نوعی خوش‌بینی ایجاد کرده است. در نوامبر 2025 دقیقاً در ژنو بود که نمایندگان آمریکا، اوکراین و اروپا طرح صلح آمریکایی را بررسی کردند، طرحی که نسخه‌های مختلف آن همچنان مبنای حل‌وفصل احتمالی باقی مانده است. همچنین در سال 2021 آخرین دیدار حضوری ولادیمیر پوتین و جو بایدن در همین شهر برگزار شد.

در آینده، ژنو می‌تواند در روند حل‌وفصل نقش ایفا کند، زیرا سازمان امنیت و همکاری اروپا، هرچند با ارزیابی‌های متفاوت، اما در نظارت بر اجرای توافق‌های مینسک مشارکت داشته است. همچنین برگزاری مذاکرات در ژنو نشان‌دهنده آمادگی کلی روسیه برای گفت‌وگو با طرف اروپایی نیز باشد.

در این دور از مذاکرات، ریاست هیئت روسی برعهده ولادیمیر مدینسکی، دستیار رئیس‌جمهور روسیه خواهد بود و شمار اعضای آن دست‌کم به 15 نفر می‌رسد. هیئت آمریکایی همچنان توسط استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ و جرد کوشنر، داماد او نمایندگی خواهد شد. از سوی اوکراین نیز بر اساس داده‌های اولیه، کیریل بودانوف- رئیس دفتر زلنسکی، آندری ایگناتوف- رئیس ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین، سرگئی کیسلیتسا- معاون وزیر امور خارجه و وادیم اسکیبیتسکی، معاون رئیس اداره اطلاعات نظامی در ترکیب هیئت حضور خواهند داشت.

مواضع آمریکا مورد رضایت طرف اوکراینی قرار ندارد

کی‌یف و واشنگتن پیش‌تر در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ رایزنی‌های مقدماتی انجام داده‌اند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا با ولودیمیر زلنسکی درباره مسائل امنیتی و تقویت مشارکت دفاعی و اقتصادی گفت‌وگو کرده است. البته در این راستا، زلنسکی آمریکا را به حمایت ناکافی متهم کرده، اظهاراتی که پیش از این یکبار در دفتر بیضی به شکستی بزرگ و تعلیق موقت کمک‌های نظامی واشنگتن انجامیده بود.

البته اکنون آنچه بیش از هر چیز رنگ و بوی تنش دارد، نحوه برخورد روبیو با مقامات اروپایی در کنفرانس امنیتی مونیخ است. وزیر خارجه آمریکا همه دیدارهای برنامه‌ریزی‌شده خود با آن‌ها در مونیخ را لغو کرد. بدین ترتیب، ایالات متحده سعی دارد با اعمال فشار نسبی، اوکراین را به امضای توافق صلح با روسیه یا دست‌کم به ارائه امتیازاتی سوق دهد، موضوعی که زلنسکی نیز اکنون به‌صورت علنی به آن اعتراف کرده است.

چنین وضعیتی آشکارا به سود اوکراین نیست و به همین دلیل کی‌یف طبق روال معمول در آستانه مذاکرات، فضا را متشنج می‌کند. در تاریخ 15 فوریه، در جریان یک حمله گسترده، بیش از 170 پهپاد نیروهای مسلح اوکراین بر فراز منطقه بریانسک سرنگون شد و دست‌کم 18 پهپاد انتحاری نیز در مسیر نزدیک‌شدن به مسکو منهدم گردید. بدین ترتیب در آستانه مذاکرات ژنو،  طرف اوکراینی حملات به زیرساخت‌های غیرنظامی در مناطق مرزی روسیه را تشدید کرده‌ است.

چه مسائلی در مذاکرات ژنو بررسی خواهد شد؟

کرت ولکر، نماینده سابق ویژه آمریکا در امور اوکراین در گفت‌وگو با روزنامه "ایزوستیا" اشاره کرد که درگیری اوکراین ممکن است در سال‌های 2026 تا 2027 پایان یابد. به گفته وی، ایالات متحده باید فشار بر روسیه را افزایش دهد، اما دونالد ترامپ تمایلی به این کار ندارد و به همین دلیل روند حل‌وفصل می‌تواند تا سال آینده نیز به طول انجامد. وی گفت: «ما می‌توانستیم روند را تسریع کنیم، اما اگر امسال نه، پس سال آینده. همه چیز دقیقاً در همین مسیر در حال حرکت است.» 

این دیپلمات آمریکایی افزود که ایالات متحده تا زمان حل‌وفصل کامل، تضمین‌های امنیتی به کی‌یف ارائه نخواهد کرد. وی تأکید کرد: «آن‌ها می‌خواهند به حل‌وفصل کامل و توافق جامع دست یابند: اوکراین از دونباس خارج می‌شود، توافق صلح با روسیه منعقد می‌شود و سپس این تضمین اجرا خواهد شد.»

آندری کورتونوف، کارشناس باشگاه «والدای» در گفت‌وگو با "ایزوستیا" یادآور شده که اگر منظور از حل‌وفصل، توقف درگیری‌های نظامی در اوکراین باشد، احتمال پایان آن در سال 2026 وجود دارد. اما اگر سخن از ایجاد یک نظام امنیتی پایدار، قابل اتکا و فراگیر در قاره اروپا باشد، به زمان بسیار بیشتری و ترکیب متفاوتی از مشارکت‌کنندگان نیاز خواهد بود.

این کارشناس همچنین گفت که دامنه موضوعات در مذاکرات ژنو گسترده‌تر از نشست‌های امارات متحده عربی خواهد بود و این موضوع از تغییر ترکیب هیئت روسیه قابل برداشت است. وی افزود: «اگر در امارات عمدتاً مسائل فنی و نظامی بررسی می‌شد، در ژنو احتمالاً موضوعات کلی‌تر با ماهیت سیاسی نیز مطرح خواهد شد. ممکن است مسائل سرزمینی، وضعیت پس از جنگ اوکراین و زبان روسی نیز مطرح شود.»

این روزنامه نوشت: به‌طور مشخص، در این دیدار ممکن است موضوع امکان مدیریت خارجی در کی‌یف برای برگزاری انتخابات مطرح شود و پس از آن بتوان درباره توافق صلح نیز گفت‌وگو کرد. میخائیل گالوزین، معاون وزیر امور خارجه روسیه از قبل اعلام کرده که مسکو آماده است این موضوع را با آمریکا و اتحادیه اروپا بررسی کند. ولادیمیر پوتین در مارس 2025 پیشنهاد داده بود که اداره خارجی اوکراین تحت نظارت سازمان ملل متحد برقرار شود. پیش‌تر نیز نمونه‌هایی از برگزاری انتخابات تحت اداره خارجی، از جمله در یوگسلاوی سابق وجود داشت.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه بارها بر ناممکن بودن طی روند حقوقی برای امضای توافق با قدرت حاکم بر کی‌یف که مشروعیت ندارد تأکید کرده است. دوره اختیارات ولودیمیر زلنسکی در ماه مه 2024 به پایان رسید و به دلیل وضعیت حکومت نظامی، انتخابات برگزار نشده است. زلنسکی در مونیخ اعلام کرد که آماده برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری است، اما تنها به شرط برقراری آتش‌بس دوماهه. در این رابطه گالوزین یادآور شد که رئیس‌جمهور روسیه  از قبل پیشنهاد داده بود امنیت در زمان برگزاری انتخابات تضمین شود و این پیشنهاد همچنان به قوت خود باقی است.

از سوی دیگر، به نظر می‌رسد در نشست امارات متحده عربی، مسئله سرزمین‌ها - از جمله خروج نیروهای اوکراینی از دونباس - و همچنین موضوع تضمین‌های امنیتی مورد نظر اوکراین از کشورهای غربی حل‌نشده باقی مانده باشد. در حال حاضر کی‌یف مدعی است از واشنگتن پیشنهادی برای تضمین‌های 15 ساله دریافت کرده، اما خواهان افزایش این مدت به 30 تا 50 سال است. کرت ولکر تأکید دارد که کی‌یف پیش از امضای توافق صلح قادر به دریافت چنین تضمین‌هایی نخواهد بود. به عقیده وی، اجرای تضمین‌های امنیتی مستلزم اعزام نیروهای آمریکا و اتحادیه اروپا خواهد بود.

طرف روسی بارها تأکید کرده که با استقرار نظامیان ناتو در اوکراین مخالف است و هشدار داده که مسکو اعزام نیروهای کشورهای غربی را مداخله تلقی خواهد کرد.

دستیابی به توافق درباره ایجاد منطقه آزاد اقتصادی در دونباس - که یکی دیگر از موضوعات احتمالی مذاکرات پیش‌روست - نیز دشوار به نظر می‌رسد.  آندری کورتونوف در جمع‌بندی خود گفت، کرملین همچنان بر خروج نیروهای مسلح اوکراین از دونباس به‌عنوان شرط توقف درگیری‌ها اصرار دارد. از این رو، هر دو طرف روسی و اوکراینی با تردید به نظریه منطقه آزاد اقتصادی می‌نگرند و فعلاً آمادگی بحث درباره اقدامات آینده در این زمینه را ندارند.

انتهای پیام/