به گزارش خبرگزاری تسنیم از بهارستان، شهرستان بهارستان با تراکم جمعیتی بالا و بافتی در هم تنیده، سال‌هاست که زیر پوست شهر با معضلی متعفن دست و پنجه نرم می‌کند. حکایت تلخ ورود بی‌محابای فاضلاب‌های شهری و روستایی به شریان‌های حیاتی منطقه، یعنی رودخانه‌های «شادچای»، «سالور» و «سیاب»، دیگر از مرحله هشدار عبور کرده و به یک فاجعه تمام‌عیار زیست‌محیطی و بهداشتی تبدیل شده است. این رودخانه‌ها که باید مایه حیات و طراوت منطقه باشند، اکنون به کانال‌های روباز انتقال بیماری بدل شده‌اند.

مشاهدات میدانی خبرنگار تسنیم حاکی از آن است که حجم عظیمی از پساب‌های خانگی و بعضاً صنعتی، بدون کمترین فرآیند تصفیه، مستقیماً به بستر این سه رودخانه سرازیر می‌شود. انباشت لایه‌های ضخیم لجن و گل‌ولای آغشته به مواد آلاینده در کف بستر رودخانه‌ها، نه تنها چهره بصری شهر را مخدوش کرده، بلکه بوی تعفن ناشی از آن، تنفس را برای ساکنان حاشیه این رودخانه‌ها به امری عذاب‌آور تبدیل کرده است. در فصول گرم سال، این بوی نامطبوع تشدید شده و زندگی روزمره شهروندان را مختل می‌کند.

اما پرسش اساسی اینجاست که چرا شهرستانی با این حجم از جمعیت و تولید فاضلاب، همچنان از داشتن یک تصفیه خانه مجهز و مدرن که ظرفیت پوشش کامل منطقه را داشته باشد، محروم است؟ فقدان زیرساخت‌های تصفیه فاضلاب در بهارستان، یک عقب‌ماندگی تاریخی است که دود آن مستقیماً به چشم مردم و محیط زیست می‌رود. وعده‌های مکرر مسئولان در ادوار مختلف برای تکمیل شبکه فاضلاب و احداث تصفیه‌خانه مرکزی، تاکنون خروجی ملموسی برای توقف این جریان آلوده نداشته است.

سرریز فاضلاب به رودخانه‌ها تنها یک مشکل بویایی نیست، بلکه معضل و فاجعه بهداشتی و میکروبی است. این آب‌های آلوده که حاوی مقادیر خطرناکی از کلیفرم‌های گوارشی، انگل‌ها و فلزات سنگین هستند، در مسیر خود از میان مناطق مسکونی و زمین‌های کشاورزی عبور می‌کنند. نفوذ این آلاینده‌ها به سفره‌های آب زیرزمینی و احتمال استفاده از این آب‌های آلوده در اراضی کشاورزی پایین‌دست، تهدیدی جدی برای امنیت غذایی و سلامت عمومی نه‌تنها در بهارستان، بلکه در کل استان تهران محسوب می‌شود.

نکته قابل تأمل و انتقادبرانگیز در این پرونده، سکوت و انفعال عجیب دستگاه‌های نظارتی و متولیان حفاظت از منابع آب است. طبق قانون توزیع عادلانه آب، حفاظت از بستر و حریم رودخانه‌ها و جلوگیری از آلودگی آن‌ها بر عهده شرکت آب منطقه‌ای است. حال سوال اینجاست که چرا تاکنون شرکت آب منطقه‌ای تهران به عنوان متولی رودخانه‌ها، بابت تعرض آشکار شرکت آب و فاضلاب (آبفا) به حریم زیستی رودخانه‌ها، یقه این شرکت را نگرفته است؟

آیا شرکت آب منطقه‌ای صرفاً وظیفه خود را در برخورد با ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حریم رودخانه می‌بیند و ورود میلیون‌ها لیتر فاضلاب خام به این منابع ملی را نادیده می‌گیرد؟ این ترک فعل آشکار و پاسکاری مسئولیت میان ادارات، باعث شده تا شرکت آب و فاضلاب با خیالی آسوده، رودخانه‌های طبیعی را به عنوان آسان‌ترین مسیر برای دفع فاضلاب انتخاب کند، بدون آنکه هزینه‌ای برای تبعات زیست‌محیطی آن بپردازد.

از سوی دیگر، انباشت لجن در بستر رودخانه‌های سالور، شادچای و سیاب، ظرفیت آب‌گذری این رودخانه‌ها را به شدت کاهش داده است. با هر بارندگی شدید، خطر طغیان رودخانه و ورود مخلوطی از آب و فاضلاب به منازل مسکونی مردم وجود دارد. لایروبی‌های مقطعی نیز حکم مسکن موقت را دارد، چرا که منشاء آلودگی، یعنی ورودی فاضلاب، همچنان فعال است و بلافاصله بستر رودخانه مجدداً با لجن‌های جدید پر می‌شود.

کارشناسان محیط زیست بر این باورند که ادامه این روند، اکوسیستم منطقه را به نابودی کامل می‌کشاند. مرگ خاموش آبزیان و موجودات زنده در این رودخانه‌ها سال‌هاست که رخ داده و اکنون نوبت به تهدید سلامت انسانی رسیده است. شیوع بیماری‌های پوستی، تنفسی و عفونی در بین کودکان و ساکنان حاشیه رودخانه، زنگ خطری است که اگر شنیده نشود، هزینه‌های درمانی سنگینی را به نظام سلامت کشور تحمیل خواهد کرد.

مدیریت شهری و شوراهای اسلامی شهر و روستا در بهارستان نیز در این میان نقش خود را به خوبی ایفا نکرده‌اند. اگرچه اجرای شبکه فاضلاب وظیفه شرکت آبفاست، اما مدیریت شهری به عنوان نهاد ناظر بر سلامت شهروندان، باید با قدرت بیشتری این مطالبه را از مراجع استانی و ملی پیگیری می‌کرد. عدم هماهنگی میان‌دستگاهی در شهرستان بهارستان، گره کور این کلاف سردرگم شده است.

مردم از دادستان عمومی و انقلاب شهرستان بهارستان به عنوان مدعی‌العموم، انتظار دارند به موضوع آلودگی رودخانه‌ها و تهدید علیه بهداشت عمومی ورود جدی داشته باشد. برخورد قضایی با مدیرانی که با اهمال‌کاری خود زمینه این فاجعه را فراهم کرده‌اند، می‌تواند محرکی برای تسریع در روند احداث تصفیه‌خانه و جلوگیری از ورود فاضلاب به رودخانه‌ها باشد.

مردم شهرستان بهارستان حق دارند که از هوای پاک و محیط زیست سالم در اطراف رودخانه‌ها برخوردار باشند. توجیهات بودجه‌ای و تحریم‌ها، پاسخ قانع‌کننده‌ای برای مردمی نیست که هر روز با بوی تعفن فاضلاب از خواب بیدار می‌شوند. تکمیل تصفیه‌خانه فاضلاب بهارستان و اتصال تمامی انشعابات خانگی به آن، باید به عنوان اولویت اول و اضطراری در دستور کار وزارت نیرو و استانداری تهران قرار گیرد.

در نهایت، خبرگزاری تسنیم آمادگی دارد تا زمان رفع کامل این معضل، پیگیری‌های رسانه‌ای خود را ادامه دهد. زمان آن رسیده که شرکت آب منطقه‌ای و شرکت آب و فاضلاب به جای کوتاهی و کم‌کاری، پشت یک میز بنشینند و برای نجات شادچای، سالور و سیاب، تصمیمی عملیاتی و فوری اتخاذ کنند، پیش از آنکه این رودخانه‌ها به باتلاق مرگبار بهارستان تبدیل شوند.

گزارش از: احسان همتی 

انتهای پیام/