خبرگزاری تسنیم، امروزه در تجارت جهانی، کشورها عوامل مختلفی را برای ایجاد رابطه تجاری جدید مدنظر قرار می‏دهند. یکی از عوامل مهم، زمان و هزینه تجارت با کشور مقصد است. به همین دلیل اولویت هر کشوری برای تجارت، همسایگان و کشورهای نزدیک به خود هستند؛ چرا که از این طریق هزینه و زمان حمل و نقل و در نهایت قیمت تمام‏شده کالا کمتر شده و تجارت به‏صرفه‏تر می‏شود. به‏علاوه در تجارت با همسایگان به دلیل عدم نیاز به عبور از مسیرهای بین‌المللی، در صورت بروز هرگونه تنش امنیتی در این مسیرها تجارت و تأمین نیاز کشور نیز با اختلال مواجه نمی‏شود.

در این بین عراق یکی از کشورهای مهم غرب آسیا و یکی از بزرگ‏ترین صادرکنندگان نفت و فرآورده‏های نفتی در جهان است. همچنین این کشور به علت تک محصولی بودن و عدم رشد زیرساخت‏های صنعتی، بازار بزرگ واردات کالاهای مصرفی محسوب می‏شود. به‏گونه‏ای که عراق در سال 2024 87 میلیارد دلار واردات داشته که تنها 23 درصد آن از همسایگان تأمین شده است. این در حالی است که تجارت با کشورهای منطقه برای عراق از لحاظ زمان و هزینه حمل و نقل صرفه اقتصادی بیشتری دارد.

از سوی دیگر برخی از این کشورها ظرفیت‏های تجاری بسیار خوبی برای رابطه اقتصادی با عراق دارند که پاکستان یکی از بهترین نمونه‏ها است. این کشور با جمعیت قابل 250 میلیونی و نیاز به نفت و مشتقات آن و همچنین توانایی تولید بسیاری از نیازهای عراق، می‏تواند گزینه‏ای مناسب برای ارتباط تجاری با عراق باشد. جداول‏ زیر به برخی نیازهای عراق که توان تأمین آن در پاکستان وجود دارد اشاره کرده است.

همانطور که جداول فوق نشان می‏دهند، عراق می‏تواند برخی از نیازهای مهم پاکستان را تأمین کرده و در مقابل برخی از نیازهای خود را نیز از این کشور تأمین نماید. این اقدام در کنار تنوع بخشی به بازار محصولات عراق، سبب ایجاد یک تجارت پایدار نیز می‏شود. در شرایط فعلی مهم‏ترین مانع تجارت پاکستان و عراق، نبود زیرساخت‏های حمل و نقل بین دو کشور است. ایجاد زیرساخت‏های حمل و نقل، یکی از مهم‏ترین ملزومات روابط تجاری است و در این بین، خط ریلی به دلایلی نظیر ارزان‏تر بودن نسبت به ناوگان جاده‏ای و سریع‏تر بودن نسبت به ناوگان دریایی، از مزیت برخوردار است.

عراق برای اتصال ریلی به پاکستان نیازمند اتصال و عبور از ایران است که در حال حاضر پروژه‏های ریلی متعددی به‏ویژه خط ریلی شلمچه-بصره میان دوطرف مطرح است. خط ریلی شلمچه-بصره از سال 2005  بین ایران و عراق مطرح بوده اما پیگیری خاصی برای احداث آن در طول این سال‏ها صورت نگرفت. سرانجام تفاهم‏نامه‏ای بین دولت ایران و عراق در شهریور 1402 امضاء شد که در آن طرف ایرانی به مین‏روبی 16 کیلومتر ابتدای مسیر در خاک عراق و ساخت پل بازشو 800 متری بر روی شط العرب ملزم شد. همچنین طرف عراقی نیز تعهد کرد ریل‏گذاری 33 کیلومتری در خاک عراق را تکمیل کند.

در ماه‏های گذشته برخی مسئولان عراقی و ایرانی اظهار کرده‏اند که این پروژه قرار است صرفا گردشگری باشد و استفاده تجاری از آن نشود. علت این اظهارات، ادعای پوچ برخی جریان‏ها در جامعه عراق بوده که هدف از ساخت خط ریلی شلمچه-بصره را تضعیف بنادر عراق به ویژه بندر فاو و بندر ام القصر عنوان کرده‏اند. این تبلیغات منفی در حالی است که منافع تجاری فوق، بخشی از منافع عراق در صورت تجاری‏سازی خط ریلی شلمچه-بصره خواهد بود. 

احداث خط ریلی شلمچه-بصره بهترین و آسان‏ترین راه برقراری ارتباط عراق با پاکستان است؛ چرا که در حال حاضر اتصال ریلی ایران و پاکستان برقرار است و عراق می‏تواند از این طریق با پاکستان تجارت کند. با توجه به جمعیت 40 میلیونی شیعیان پاکستان، این موضوع علاوه بر فواید تجاری، می‏تواند سبب رونق گردشگری مذهبی میان پاکستان و عراق و در نهایت توسعه درآمدهای غیرنفتی این کشور شود.  

انتهای پیام/