به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، انسیه حاجی‌زاده؛ پزشک، متخصص بیوتکنولوژی پزشکی و مدیر مرکز توسعه فناوری محصولات سلولی پیشرفته پژوهشگاه رویان در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، ضمن تشریح فرآیند تولید سلول‌های بنیادی رویانی، از موفقیت این پژوهشگاه در تولید محصول راهبردی «بیناسل» برای درمان بیماری‌های شبکیه چشم خبر داد.

حاجی‌زاده در تشریح اقدامات این مرکز اظهار کرد: یکی از کارهای بسیار ارزشمندی که پژوهشگاه رویان انجام داده، تحقیقات و مطالعاتی است که در زمینه سلول‌های بنیادی رویانی صورت گرفته است. ماهیت سلول بنیادی رویانی به زمانی بازمی‌گردد که همه ما در ابتدای شکل‌گیری، تعداد کمی سلول بودیم؛ یعنی زمانی که اسپرم و تخمک با یکدیگر لقاح پیدا می‌کنند، ابتدا یک کره توپی هشت‌سلولی تشکیل می‌شود و پس از پیشرفت، به یک حلقه تبدیل می‌شود.

وی افزود: این حلقه انگشتر‌مانند، دارای تعدادی سلول است که تمامی انواع سلول‌های بدن ما، یعنی تمام آن 220 نوع سلولی که در بدن وجود دارند، از همین تعداد سلول اولیه تشکیل می‌شوند، ما به این‌ها «سلول‌های بنیادی پرتوان» می‌گوییم که توانایی ساخت همه سلول‌های بدن را دارند، کار بزرگی که رویان انجام داد این بود که سال‌ها پیش و قبل از ورود بسیاری از کشورها به این عرصه، تحقیقات روی این سلول‌ها را آغاز کرد و توانست این علم را خیلی آرام در درون خود نهادینه کند و پیش ببرد.

مدیر مرکز توسعه فناوری محصولات سلولی پیشرفته پژوهشگاه رویان با اشاره به رویکرد کاربردی‌سازی دانش در این مرکز تصریح کرد: گام بعدی این بود که رویان تصمیم گرفت علم خود را به کاربرد تبدیل کند، در نتیجه تمام دانشی را که در حیطه سلول‌های بنیادی جنینی داشت، به‌سمت کاربرد سوق داد تا مشخص شود چگونه می‌توان از آن استفاده کرد، در همین راستا، رده‌های سلولیِ سلول بنیادی جنینی به‌صورت «رده» (Line) در فضای اتاق تمیز یا «کلین روم» (Clean Room) تولید شد که به آن‌ها «لاین سلولی با گرید جی‌ام‌پی» (GMP Grade) می‌گوییم.

حاجی‌زاده ادامه داد: وقتی گرید محصول «GMP» است، یعنی اجازه پیوند به انسان را دارد؛ چرا که در فضای تمیز و عاری از هرگونه پارتیکل (ذره) و اجرام میکروبی تولید شده و از نظر سازمان غذا و دارو که نظارت کامل بر این فرایند دارد، مجوز ورود به فرایند بالینی و پیوند به انسان را داراست.

این متخصص بیوتکنولوژی پزشکی، دستاورد مذکور را به‌مثابه یک گنج توصیف کرد و گفت: این سلول‌ها اوّل، رده سلولی هستند، یعنی نامیرا هستند و می‌توانند میلیاردها بار تقسیم شوند و تعداد بسیار زیادی سلول مشابه خود تولید کنند، دوم، این‌ها سلول جنینی هستند، یعنی اگر در فضای مناسبی قرار بگیرند، می‌توانند همه سلول‌های بدن ما را بسازند؛ بنابراین گنجینه بسیار ارزشمندی محسوب می‌شوند.

وی در تشریح کاربردهای درمانی این سلول‌ها بیان کرد: فرض بفرمایید بیماری‌ای داشته باشیم که سیستم عصبی را درگیر کند؛ کافی است این سلول را به‌سمت تمایز هدایت کنیم تا نورون‌های عصبی را بسازد، یا فرض کنید در بیماری‌هایی مانند دیستروفی ماکولار، شبکه چشم به‌تدریج از بین می‌رود، اگر ما این سلول بنیادی جنینی را در محیط آزمایشگاه به‌سمتی تمایز دهیم که بتواند آن سلول شبکیه را تولید کند، با پیوند به چشم در آن بیماری خاص، می‌توان بینایی ازدست‌رفته را بازگرداند، به همین ترتیب، سلول تولیدکننده انسولین برای دیابت و یا سلول قلبی نیز می‌تواند از این سلول بنیادی تمایز یابد.

حاجی‌زاده با معرفی محصول «بیناسل» افزود: محصول «بیناسل» در حقیقت سلول بنیادی جنینی تمایزیافته به سلول «آرپی‌ای» (RPE) یا سلول اپیتلیال پیگمنته شبکیه است، این نیز دقیقاً محصول دیگری است که به‌عنوان رده محصولاتِ به‌دست‌آمده از سلول‌های بنیادی پرتوان شناخته می‌شود و در زمان حاضر کاربرد آن برای بیماری دژنراسیون ماکولا (وابسته به سن) است.

مدیر مرکز توسعه فناوری محصولات سلولی پیشرفته رویان تأکید کرد: اصلِ داشتنِ این سلول بنیادی جنینی که در کلین‌روم تولید می‌شود و قابلیت استفاده بالینی دارد، دانشی است که منحصراً در اختیار رویان قرار دارد و تعداد بسیار کمی از کشورهای دنیا به آن دسترسی دارند. رویان در زمان حاضر در فضای کلین‌روم روی انواع سلول‌هایی که از این سلول جنینی تمایز پیدا کرده‌اند کار می‌کند تا به فناوری قابل پیوند به انسان تبدیل شود.

وی با اعلام اینکه محصول «بیناسل» نیز وارد فرایند کارآزمایی بالینی خواهد شد، خاطرنشان کرد: همان‌طور که گفته شد محصولی که برای آسیب شبکیه چشم است و همچنین محصول دیگر، هر دو به‌زودی در مرحله بالینی شروع خواهند شد اما هنوز پیوند به انسان انجام نشده است.

انتهای پیام/+