سایه سنگین الگوهای غربی بر هنر دینی و بومی

حجت‌الاسلام دکتر سید محمدمحسن میرمرشدی، عضو هیأت علمی مؤسسه علمی‌پژوهشی امام خمینی(ره)، در گفت‌و‌گو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، به بررسی مفهوم هنر انقلاب اسلامی و بسترهای تحقق آن پرداخت و گفت: هنر اساساً کار خلاقانه‌ای است که عصاره وجود هنرمند است و از درون او می‌جوشد. ابتدا خیال و تفکر هنرمند است که به‌صورت ایده در ذهن او شکل می‌گیرد و سپس در خارج ایجاد می‌شود؛ از این رو جهان‌بینی هنرمند، محیط زیست او و آموزه‌هایش روی اثر هنری مؤثرند و هرچه جهان‌بینی و زیست دینی او عمیق‌تر باشد، آثار او جهت دینی پیدا می‌کند.

وی با اشاره به بازه‌های مختلف زمانی تجلی هنر دینی پس از انقلاب اسلامی افزود: در اوایل انقلاب، مرحله‌ای داشته‌ایم که محتوای هنری به‌صورت جدی به‌سمت تفکر دینی رفته‌است؛ و آن برهه‌ای بوده که هنرمندان بیشتر متأثر از فضای انقلاب و زمانه‌ی انقلابی بوده‌اند. مثل مستندسازان دوران جنگ تحمیلی که در فضای جبهه‌ها قرارگرفتند و رنگ و بوی ایثار و شهادت در آنها متجلی شد.

عضو هیأت علمی مؤسسه امام‌خمینی(ره) راهکار شکوفایی هنر اسلامی را ایجاد بستر تربیت دینی هنرمندان دانست و اضافه‌ کرد: هنرمند مرکز خلق هنر است. اگر بخواهیم هنر دینی را تقویت کنیم باید هنرمند در فضای زیست دینی باشد؛ البته نیاز است که از تکنیک کافی برخوردار باشد. انقلاب هر زمان توانسته به هنرمند روحیه ببخشد و ایده‌بخشی کند، موفق بوده‌ است. اما آنجایی که نتوانسته، خلق اثر هنری جدی نداشتیم.

وی با اشاره به نقش مهم حاکمیت در ایجاد بستر رشد هنرمندان دینی گفت: برنامه‌ریزی آموزش در حوزه‌های هنری، کانون‌ها، دفتر تبلیغات، مساجد و حتی صدا و سیما در صورتی‌که با پشتیبانی افرادی با تفکر درست و توانمند همراه باشد؛ خروجی آن هنرمندان برجسته خواهد بود. اما هرگاه، کرسی‌های هنر در اختیار افرادی قرار گرفته‌است که ایدئولوژی درستی نداشته‌اند یا نگاه متکاملی در حوزه هنر نداشته‌اند، خروجی آثار هنری یا دچار ضعف در تکنیک شده و یا رنگ و بوی دینی نداشته‌ است.

میرمرشدی با اشاره به غلبه‌ی الگوها و تکنیک‌های هنر غربی گفت: قالب‌های هنری که از الگوی غربی شکل‌گرفته، ناخودآگاه به‌سمت اندیشه متفکران غربی متمایل می‌شود و کمتر کسی در حال حاضر این توانایی را دارد که هم آثار غربی را بشناسد و هم آن را با جهان‌بینی دینی و تفکر اسلامی بومی کند؛ یعنی بتواند تکنیک را از غرب بگیرد و تفکر را از دین در آن اشراب کند.

وی با بیان راهکار شناخت مصادیق هنر دینی در میان آثار هنری افزود: هر اثری که صرفاً ظاهر دینی دارد، هنر دینی نیست. بلکه باید بتواند انسان را به‌سمت کمال حقیقی هدایت کند؛ یعنی وقتی شخصی در مواجهه با اثر هنری قرار می‌گیرد، در درون او تغیر و تحولی رخ‌ بدهد، او را به فکر فرو ببرد و تلنگر ایجاد کند. مصداق هنر دینی، اثری است که در مرحله اول با احکام شرعی در تضاد نباشد و دوم، با مبانی و مفاهیم دینی مغایرتی نداشته‌ باشد و جنبه‌های زیست و عملکرد مؤمنانه در جامعه را ترویج کند.

عضو هیأت علمی مؤسسه امام‌ خمینی با اشاره به عدم سنخیت برخی آثار ارائه شده در جشنواره فیلم فجر با مبانی دینی و انقلابی گفت: بخشی از این آسیب به نگاه مسئولان و متولیان جشنواره برمی‌گردد که در انتخاب داورها، جوایز و امور دیگر بازتاب می‌شود. دلیل دیگر آن کمبود تولیدات دینی است که به تربیت و حمایت از هنرمندان دینی بستگی دارد و باید با بستر قضاوت آثار که همان جشنواره است هم‌راستا شود تا هنرمندان متدین، منزوی نشوند. البته مسائل تجاری و تولید آثار سلیقه‌ای برای جذب مخاطب نیز در محتوای تولیدی آثار مؤثر بوده است.

حجت‌الاسلام میرمرشدی تبیین مبانی اندیشه‌ای هنر را وظیفه متفکران دانست و اضافه‌ کرد: با همراهی اندیشمندان و حمایت مسئولان، جریان هنر دینی به راه می‌افتد و رونق پیدا می‌کند؛ در غیر این‌صورت به افراد محدود می‌شود و رو به زوال می‌رود.

خبرنگار: زهرا شعبان‌زاده

انتهای پیام/