به گزارش خبرگزاری تسنیم از شهرکرد، چهارمحال و بختیاری در ذهن بسیاری با سرچشمه‌ها شناخته می‌شود؛ استانی کوهستانی در زاگرس میانی که بارش و چشمه‌سارهایش سال‌ها پشتوانه حیات شهرها و روستاها بود.

اما در سال‌های اخیر، هم‌زمان با تداوم خشکسالی و ناپایداری بارش‌ها، تصویر استان پرآب به‌تدریج جای خود را به واقعیتی داده که مسئولان و گزارش‌های رسمی از آن با عنوان تنش شدید آب شرب یاد می‌کنند. 

 اکنون 21 شهر چهارمحال و بختیاری با محدودیت و تنش در تأمین آب شرب مواجه‌اند؛ موضوعی که فقط به نقاط دورافتاده محدود نمانده و گستره آن، بخش قابل توجهی از جمعیت شهری استان را درگیر کرده است. در کنار شهرها، وضعیت روستاها نیز شکننده‌تر گزارش شده و شمار زیادی از روستاها با تنش شدید آبی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

نمای بیرونی این فشار، در وابستگی بخشی از نقاط استان به آبرسانی سیار نمود پیدا کرده است؛ به‌گونه‌ای که آب شرب حدود 143روستا از طریق تانکر تأمین می‌شود. این نوع تأمین، به‌طور ماهوی راهکار پایدار محسوب نمی‌شود و معمولاً نشانه‌ای از افت کارایی منابع محلی، کاهش دبی چشمه‌ها و تشدید ناترازی در شبکه تأمین آب است. 

تنش آب شرب از یک مسئله مقطعی به یک دغدغه راهبردی تبدیل شده است

از زاویه منابع زیرزمینی نیز نشانه‌های هشداردهنده دیده می‌شود.آبخوان‌ها و دشت‌های استان، دچار تداوم محدودیت برداشت هستند و بخش مهمی از دشت‌ها در وضعیت ممنوعه و ممنوعه بحرانی هستند، وضعیتی که معمولاً به معنای افت سطح آب زیرزمینی و کاهش توان جبران‌پذیری در دوره‌های کم‌بارش است. 

هم‌زمان، آنچه مهم است، این است که استان چهارمحال و بختیاری با وجود نقش پررنگ در شکل‌گیری و تغذیه رودخانه‌های مهم، در نقطه مصرف و بهره‌برداری، با محدودیت‌های جدی روبه‌روست؛ یعنی جایی که مسئله فقط وجود آب نیست، بلکه امکان ذخیره، مدیریت و تأمین پایدار به گلوگاه تبدیل می‌شود. همین شکاف میان ظرفیت طبیعی و امکان بهره‌برداری، تنش آب شرب را از یک مسئله مقطعی به یک دغدغه راهبردی تبدیل کرده است.

در چنین شرایطی، مسئولان استان از یک‌سو بر شکنندگی تأمین آب شرب و اتکای بالای برخی مناطق به منابع زیرزمینی و آبرسانی سیار تأکید می‌کنند و از سوی دیگر، پیگیری افزایش سهم استان از منابع آب سطحی و تقویت طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری را به‌عنوان مسیر کاهش ریسک‌های پیش‌رو مطرح می‌دانند.

ممنوعه بودن همه دشت‌های چهارمحال و بختیاری

اردشیر آذر، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار چهارمحال و بختیاری، در این خصوص در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به ظرفیت‌های آبی استان، گفت: چهارمحال و بختیاری همچنان یکی از استان‌های دارای منابع سرشار آب شیرین در کشور است؛ هم از نظر منابع آب سطحی و هم منابع زیرزمینی.

به گفته وی، در گذشته میزان منابع آب سطحی تجدیدپذیر کشور حدود 120 میلیارد مترمکعب در سال بود که سهم این استان نزدیک به 12 میلیارد مترمکعب، معادل حدود 10 درصد کل منابع کشور، برآورد می‌شد.

وی افزود: در پی خشکسالی‌های نزدیک به یک دهه اخیر، این رقم در سطح کشور به حدود 70 میلیارد مترمکعب کاهش یافته است، اما استان چهارمحال و بختیاری همچنان سالانه حدود 7 میلیارد مترمکعب آب تجدیدپذیر تولید می‌کند. با این حال، دو مشکل اساسی مانع بهره‌برداری مناسب از این منابع شده است.

آذر نخستین مانع را شیب زیاد استان به دلیل قرار گرفتن در ارتفاعات زاگرس میانی عنوان کرد و گفت: این شرایط موجب می‌شود روان‌آب‌ها به سرعت از استان خارج شوند. به گفته وی، مشکل دوم کم‌عمق بودن دشت‌های استان است که امکان ذخیره‌سازی قابل توجه آب را فراهم نمی‌کند.

معاون عمرانی استاندار چهارمحال و بختیاری ادامه داد: در استان 11 دشت و حدود 19 محدوده مطالعاتی وجود دارد که تمامی دشت‌ها در وضعیت ممنوعه و بخش عمده‌ای از آن‌ها در وضعیت ممنوعه بحرانی قرار دارند.

وی علت این وضعیت را عدم برنامه‌ریزی مناسب در سال‌های گذشته برای استفاده از منابع آب سطحی، به دلیل پربارش بودن استان در آن زمان، دانست.

آبرسانی سیار به یک شهر و 143 روستا / تنش آبی در 21 شهر

آذر با اشاره به وضعیت تأمین آب شرب استان اظهار داشت: چهارمحال و بختیاری دارای 43 شهر با جمعیتی بیش از 690 هزار نفر است که بخش عمده آب شرب آن‌ها از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود.

وی افزود: در حال حاضر 21 شهر استان با جمعیتی بالغ بر 325 هزار نفر با تنش آبی مواجه هستند.حتی مرکز استان، شهر شهرکرد، نیز در شمار شهرهای دارای تنش آبی قرار دارد و این موضوع شایسته شرایط موجود نیست.

به گفته معاون استاندار، در یکی از شهرهای استان با جمعیتی حدود 10 هزار نفر، آب‌رسانی با تانکر انجام می‌شود.

آذر همچنین از آب‌رسانی سیار به یک شهر و حدود 148 روستا خبر داد و گفت: این وضعیت مطلوب نیست و نشان‌دهنده فشار شدید بر منابع آب زیرزمینی است.

وی افزود: بخش عمده آب کشاورزی و صنعتی استان نیز از همین منابع تأمین می‌شود و در نتیجه تمامی دشت‌های استان با افت سطح آب مواجه شده‌اند.

آذر با اشاره به نقش استان در تأمین آب حوضه‌های پایین‌دست گفت: حدود 85 درصد منابع آبی ذخیره‌شده و مصرفی در سد زاینده‌رود از حوضه‌های آبریز چهارمحال و بختیاری تأمین می‌شود، اما سهم مصرف استان از این منابع حداکثر 10 درصد است و مابقی به استان‌های پایین‌دست منتقل می‌شود.

ضرورت اختصاص ارزش افزوده آب برای استان

معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار چهارمحال و بختیاری همچنین با اشاره به حوضه کارون بزرگ افزود: بین 35 تا 40 درصد منابع آب این حوضه از سرشاخه‌ها، چشمه‌ها و کوهستان‌های استان تأمین می‌شود، در حالی که سهم مصرف استان حداکثر حدود 4 درصد است و باقی به سمت استان‌های پایین‌دست جریان می‌یابد.

آذر از دولت و وزارت نیرو خواست سهم استان از منابع آب سطحی متناسب با استحقاق آن افزایش یابد و اظهار کرد: در صورتی که از منابع آب استان برای توسعه صنایع و کشاورزی در مناطق پایین‌دست استفاده می‌شود، بخشی از ارزش افزوده ایجادشده باید به چهارمحال و بختیاری اختصاص یابد.

وی تأکید کرد: اختصاص حتی درصد اندکی از این ارزش افزوده برای اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری می‌تواند به پایداری منابع آبی رودخانه‌ها و چشمه‌های استان کمک کرده و در نهایت تأمین آب مناطق پایین‌دست را نیز تضمین کند.

معاون عمرانی استاندار چهارمحال و بختیاری در پایان با اشاره به الگوی تخصیص درآمدهای انرژی به استان‌های تولیدکننده گفت: همان‌گونه که بخشی از درآمد حاصل از تولید انرژی به استان‌های محل تولید اختصاص می‌یابد، انتظار می‌رود سازوکاری مشابه در حوزه آب نیز اجرا شود تا بخشی از مشکلات این استان برطرف گردد.

انتهای پیام/7540