ونس در ایروان؛ از توافق هستهای تا فروش پهپادهای آمریکایی به ارمنستان
- اخبار بین الملل
- اخبار ترکیه و اوراسیا
- 21 بهمن 1404 - 09:16
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، «جی.دی.ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا، در یک سفر رسمی وارد ارمنستان شده است. وی که بههمراه همسرش «اوشا ونس» و فرزندانشان به ایروان سفر کرده است، قرار است تا امروز، دهم فوریه، در این کشور حضور داشته باشد و پس از آن راهی جمهوری آذربایجان شود.
این سفر از آن جهت حائز اهمیت است که ونس، بلندپایهترین مقام رسمی تاریخ آمریکا محسوب میشود که تاکنون به ارمنستان سفر کرده است، پیش از این، در سپتامبر 2022، «نانسی پلوسی»، رئیس وقت مجلس نمایندگان آمریکا، به ایروان سفر کرده بود که در آن زمان بازتابهای گستردهای داشت.
ونس در بدو ورود در کاخ ریاستجمهوری مورد استقبال «نیکول پاشینیان»، نخستوزیر ارمنستان قرار گرفت. پس از برگزاری دیدارهای دوجانبه و نشستهای گسترده با حضور هیئتهای عالیرتبه، طرفین از دستیابی به توافقات مهمی خبر دادند.
توافقات نظامی و هستهای؛ محور اصلی مذاکرات
مهمترین خروجی این دیدارها، نهایی شدن مذاکرات پیرامون موافقتنامه موسوم به «123» درباره استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و همچنین قرارداد خرید پهپادهای نظامی از نوع «V-BAT» از آمریکا بوده است.
معاون رئیسجمهور آمریکا در کنفرانس خبری مشترک اعلام کرد: «ما فروش 11 میلیون دلاری فناوریهای پهپادی شناسایی را برای ارمنستان تأیید کردهایم. ما اطمینان داریم صلحی که باید ساخته شود، صلحی پایدار خواهد بود.»
نیکول پاشینیان نیز با ابراز خرسندی از این توافق، تأکید کرد که پهپادهای V-BAT دارای تجربه عملیاتی غنی بوده و کارآمدی خود را به اثبات رساندهاند.
وی افزود که این تجهیزات بهطور قابلتوجهی به تقویت توانمندیهای دفاعی ارمنستان کمک خواهند کرد.
علاوه بر همکاریهای نظامی، دو طرف بیانیهای را در خصوص همکاریهای هستهای امضا کردند.
پاشینیان دراینباره گفت: «این توافقنامه فصل جدیدی را در مشارکت انرژی رو به تعمیق میان ارمنستان و آمریکا میگشاید و به تنوعبخشی منابع انرژی ارمنستان و جذب فناوریهای امن و نوآورانه کمک خواهد کرد.»
جی.دی.ونس نیز خاطرنشان کرد که توافقنامه «123» مسیر را برای پروژههای آینده شرکتهای آمریکایی و ارمنی هموار و امنیت و ثبات انرژی را تضمین میکند.
وی تصریح کرد: «این بدان معناست که راکتورهای کوچک مدولار، یعنی فناوریهای آمریکایی، به این کشور خواهند آمد.»
دولت ارمنستان قصد دارد برای جایگزینی بلوک انرژی فعلی نیروگاه هستهای «متسامور»، یک راکتور هستهای کوچک مدولار احداث کند. طبق گفته مقامات ارمنی، تصمیم نهایی در این زمینه در سال 2027 اتخاذ خواهد شد، اما مذاکرات جدی با واشنگتن در جریان است.
تمرکز واشنگتن بر منابع کمیاب معدنی ارمنستان
یکی دیگر از ابعاد مهم این سفر، تمرکز بر منابع زیرزمینی ارمنستان است. پاشینیان اعلام کرد که ایروان و واشنگتن قصد دارند مشارکت دوجانبه را در زمینه «استخراج و تأمین زنجیرههای تأمین مواد معدنی حیاتی و کمیاب» توسعه دهند.
سفارت آمریکا در ارمنستان این سفر را «نقطه عطفی» در روابط دو کشور توصیف کرده است.
کارشناسان ارمنی نیز با تاریخی خواندن این سفر، بر جنبههای سیاسی و اقتصادی آن تأکید دارند و به یادداشتهای تفاهم امضاشده در آگوست 2025 در واشنگتن اشاره میکنند که شامل همکاری در حوزه نیمههادیها، انرژی هستهای و پروژه موسوم به «مسیر ترامپ» (TRIPP) میشود.
پیش از انجام این سفر، «واهان کوستانیان»، معاون وزیر امور خارجه ارمنستان، در گفتوگویی تلویزیونی اشاره کرده بود که همکاریها تنها محدود به مس، نیست و شامل مواد معدنی حیاتی برای امنیت ملی آمریکا میشود.
وی گفت: «ما باید مطالعاتی انجام دهیم تا بفهمیم کدام یک از این مواد معدنی در خاک ما وجود دارد. امیدواریم شرکای آمریکایی با پایگاههای اطلاعاتی و مطالعات تکمیلی خود به ما در کشف این ظرفیتها کمک کنند.»
طبق دادههای سازمان زمینشناسی آمریکا، حدود 50 ماده معدنی برای امنیت ملی و اقتصادی آمریکا حیاتی هستند که شامل 17 عنصر خاکی کمیاب میشوند؛ عناصری که در صنایع پیشرفته از توربینهای بادی تا گوشیهای هوشمند کاربرد دارند.
پروژه «مسیر ترامپ» و تلاش برای تغییر ژئوپولیتیک منطقه
تحلیلگران سیاسی بر این باورند که یکی از اهداف اصلی این سفر، راهاندازی عملیاتی پروژه «مسیر ترامپ» (TRIPP) است. اگرچه جزئیات دقیقی از این پروژه هنوز منتشر نشده است، اما پاشینیان تأکید کرد که این طرح علاوه بر منافع صلح، دارای اهمیت منطقهای و جهانی است و ارتباط بدون مانع از غرب به شرق را توسعه میدهد.
ونس نیز مدعی شد که این مسیر «ارتباطی بیسابقه» بین ارمنستان و کشورهای همسایه ایجاد خواهد کرد و دنیایی جدید از تجارت بینالمللی و ترانزیت انرژی را میگشاید،
با این حال، «آرام سرکیسیان»، رئیس حزب جمهوری، معتقد است که بازدید معاون رئیسجمهور آمریکا از مرز ارمنستان و ایران (محل عبور پروژه TRIPP) تنشهای اضافی ایجاد خواهد کرد و بهدلیل مسائل امنیتی، بعید است مراسم کلنگزنی در این مقطع انجام شود.
اعتراضات مردمی و مسئله اسرای ارمنی در باکو
همزمان با دیدار پاشینیان و ونس، گروهی از آوارگان قرهباغ کوهستانی مقابل کاخ ریاستجمهوری تجمع کردند. معترضان با سر دادن شعارهایی خواستار آزادی اسرای ارمنی نگهداریشده در باکو شدند.
دهها سازمان غیردولتی و همچنین مقامات سابق قرهباغ با ارسال نامهای به دفتر معاون رئیسجمهور آمریکا، از وی خواستند مسئله آزادی اسرا را بهعنوان یک «موضوع کلیدی» در مذاکرات خود در باکو مطرح کند. آنها تأکید کردند که موفقیت پروژه «مسیر ترامپ» به التیام زخمهای عمیق انسانی بستگی دارد.
سفر به باکو و نگرانیهای جمهوری آذربایجان
جی.دی.ونس قرار است امروز و فردا، 10 و 11 فوریه به جمهوری آذربایجان سفر کند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر در پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرده بود که این سفرها برای پیشبرد تلاشهای صلح و پروژه «مسیر ترامپ» انجام میشود.
ترامپ نوشته بود: «ما مشارکت راهبردی خود را با جمهوری آذربایجان تقویت خواهیم کرد و تجهیزات دفاعی تولید آمریکا شامل جلیقههای ضدگلوله، قایقها و سایر ابزارها را به آنها خواهیم فروخت.»
با این حال، تحلیلگران معتقدند که نوع همکاری آمریکا با ارمنستان و جمهوری آذربایجان تفاوت معناداری دارد.
«رابرت قوندیان»، کارشناس مسائل سیاسی، دراینباره میگوید: «در جمهوری آذربایجان نارضایتیهایی وجود دارد. آنها نگرانند که ارمنستان توافقات راهبردی در زمینه تولید نیمههادیها و انرژی هستهای دریافت میکند، در حالی که باکو در مقابل، کالاهای مصرفی نظامی دریافت میکند که از نظر آنها با آنچه ارمنستان به دست میآورد، قابل مقایسه نیست.»
بهنظر میرسد واشنگتن با ارائه فناوریهای راهبردی به ایروان و تجهیزات تاکتیکی به باکو، در تلاش است توازن جدیدی را در منطقه قفقاز جنوبی بر اساس منافع خود تعریف کند؛ سیاستی که میتواند پیامدهای بلندمدتی برای امنیت منطقه داشته باشد.
انتهای پیام/+