محسن سبحانی، کارشناس سیاسی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در قزوین با اشاره به ضرورت بازگشت به «تفکر نقادانه و خلاقانه» در تحلیل انقلاب اسلامی، اظهار کرد: بسیاری از آسیب‌ها، سوءبرداشت‌ها و حتی ناامیدی‌ها، نه از ضعف انقلاب، بلکه از ضعف در شیوه فهم و تفکر ما نسبت به انقلاب اسلامی ناشی می‌شود.

وی با اشاره به اینکه تفکر یک فرآیند سه‌مرحله‌ای است، افزود: تفکر، صرفاً یک شعار یا توصیه اخلاقی نیست، بلکه یک مسیر عقلانی و دقیق دارد که اگر آن را طی نکنیم، به قضاوت‌های سطحی و بعضاً نادرست می‌رسیم.

تفکر؛ از مطالعه تا تولید فهم جدید

سبحانی با تبیین مراحل تفکر گفت: مرحله اول تفکر، دستیابی به معلومات جدید است. هیچ انسانی بدون مطالعه، بدون مواجهه با متن، کتاب و داده‌های معتبر نمی‌تواند مدعی تفکر باشد. قرآن کریم بارها با تعبیر «اَفَلا تَتَفَکَّرون» انسان را به اندیشیدن فرا می‌خواند و این اندیشیدن، بدون مطالعه ممکن نیست.

وی ادامه داد: مرحله دوم تفکر، ایجاد سؤال جدید است. انسان متفکر کسی است که جرئت پرسیدن دارد. پرسش‌گری نه‌تنها نشانه تردید یا ضعف نیست، بلکه نیمی از مسیر پاسخ است. اگر کسی نتواند درباره انقلاب اسلامی سؤال ایجاد کند، هرگز به فهم عمیق آن نخواهد رسید.

این کارشناس سیاسی تصریح کرد: پرسش‌هایی از قبیل «ماهیت انقلاب اسلامی چیست؟»، «چه نسبتی میان انقلاب اسلامی و ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) وجود دارد؟»، «چرا با وجود تقدس انقلاب، مشکلات اقتصادی و فساد برخی مسئولان وجود دارد؟» سؤالاتی ضروری‌اند که باید با آن‌ها روبه‌رو شد، نه اینکه از آن‌ها فرار کرد.

وی مرحله سوم تفکر را پیوند دادن معلومات و مجهولات دانست و افزود: در این مرحله، انسان با کنار هم قرار دادن داده‌های موجود و سؤالات جدید، به یک «معلوم تازه» می‌رسد. این همان تفکر حقیقی است؛ نه تکرار محفوظات و نه تقلید کورکورانه.

اهداف انقلاب اسلامی؛ استقلال، آزادی و جمهوریت

سبحانی در ادامه با تأکید بر لزوم تحلیل نقادانه اهداف انقلاب اسلامی، خاطرنشان کرد: انقلاب اسلامی از ابتدا اهداف خود را شفاف اعلام کرد؛ استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی.

وی با تشریح مفهوم استقلال بیان کرد: استقلال یعنی اینکه ملت ایران روی پای خود بایستد و منافعش توسط بیگانگان مصادره نشود. تجربه تاریخی دوران پهلوی نشان می‌دهد که حتی شاه کشور هم اختیار ساده‌ترین تصمیم‌ها را نداشت. انقلاب اسلامی آمد تا این وابستگی را قطع کند و امروز، با همه فشارها، این استقلال به‌دست آمده است.

این کارشناس سیاسی با اشاره به مفهوم آزادی افزود: آزادی، مفهومی نسبی است و آزادی مطلق اساساً وجود خارجی ندارد. هر جامعه‌ای، آزادی را در چارچوب قوانین خود تعریف می‌کند. در کشورهای غربی نیز آزادی محدود به چارچوب‌های خاص است و آزادی بی‌قید و شرط، از منظر قرآن، «فجور» تلقی می‌شود.

وی تصریح کرد: در جمهوری اسلامی، آزادی بر مبنای قوانین اسلام تعریف شده است و برخلاف تبلیغات رسانه‌ای، سطح آزادی بیان و سبک زندگی در ایران، حتی از بسیاری از کشورهای مدعی آزادی بالاتر است.

سبحانی در توضیح «جمهوری اسلامی» عنوان کرد: جمهوریت یعنی مردم تصمیم‌گیرنده‌اند. مردم با رأی خود، مسئولان را انتخاب می‌کنند و این انتخاب باید آگاهانه باشد و اگر مردم در انتخاب دچار غفلت شوند، نتیجه آن، بروز فسادهای میانی و ناکارآمدی برخی مدیران خواهد بود.

ماهیت انقلاب اسلامی؛ در امتداد بعثت انبیا

 سبحانی با اشاره به کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی» خاطرنشان کرد: برای فهم ماهیت انقلاب اسلامی باید به اندیشه‌های امام خمینی(ره) و رهبر معظم انقلاب بازگشت. انقلاب اسلامی، صرفاً یک جابه‌جایی قدرت سیاسی نیست، بلکه در راستای هدف خلقت انسان تعریف می‌شود.

وی افزود: خداوند در قرآن می‌فرماید «وَما خَلَقتُ الجِنَّ وَالاِنسَ اِلاّ لِیَعبُدون». عبادت در این آیه، به معنای صرف نماز و روزه نیست، بلکه به معنای غلبه دادن خواست الهی بر تمایلات نفسانی است. انقلاب اسلامی آمده تا این مسیر را در سطح جامعه هموار کند.

سبحانی با بیان اینکه پیامبران برای «انسان‌سازی» مبعوث شدند، گفت: انسان‌سازی بدون جامعه‌سازی ممکن نیست و جامعه‌سازی بدون حکومت امکان‌پذیر نخواهد بود. بنابراین، تشکیل حکومت اسلامی، جزء ذاتی رسالت انبیاست، نه یک امر حاشیه‌ای.

وی تأکید کرد: انقلاب اسلامی در همین مسیر حرکت کرده است؛ ابتدا انقلاب، سپس نظام اسلامی شکل گرفت. اما ما هنوز در مسیر تحقق دولت اسلامی و پس از آن جامعه اسلامی قرار داریم.

دولت اسلامی، جامعه اسلامی و افق تمدن نوین اسلامی

این کارشناس سیاسی با اشاره به بیانات مکرر رهبر معظم انقلاب عنوان‌کرد: ما هنوز دولت اسلامی به معنای کامل نداریم. داشتن افراد صالح کافی نیست؛ بلکه نیازمند یک ساختار منسجم، هدفمند و مبتنی بر ارزش‌های اسلامی هستیم.

وی ادامه داد: پس از تحقق دولت اسلامی، جامعه اسلامی شکل می‌گیرد و در نهایت، بستر برای تمدن نوین اسلامی فراهم می‌شود. این همان مسیری است که به نهضت انتظار و زمینه‌سازی برای ظهور حضرت حجت(عج) منتهی خواهد شد.

سبحانی با اشاره به کتاب «ما منتظریم» اثر حسن ملایی افزود: بر اساس دکترین مهدویت، انقلاب اسلامی تنها پروژه عقلانی برای تحقق دولت و جامعه اسلامی در عصر غیبت است و هیچ امید واقعی برای ظهور، خارج از این مسیر وجود ندارد.

وی در پایان تأکید کرد: تقدس انقلاب اسلامی از همین‌جا ناشی می‌شود؛ اینکه در امتداد اهداف انبیا و بعثت الهی حرکت می‌کند. اگر ضعف و فسادی دیده می‌شود، باید آن را در انتخاب‌های نادرست، غفلت‌های اجتماعی و فاصله از دولت اسلامی جست‌وجو کرد، نه در اصل انقلاب.

سبحانی با دعوت به مطالعه، تفکر نقادانه و مسئولیت‌پذیری اجتماعی خاطرنشان کرد: آینده انقلاب اسلامی، وابسته به میزان آگاهی و انتخاب درست مردم است؛ و این همان جایی است که سواد رسانه، تفکر و بصیرت، نقشی تعیین‌کننده پیدا می‌کند.

انتهای پیام/