خبرگزاری تسنیم ـ محمدرضا آتشین صدف*؛ در چهل و هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، واکاوی نگاه جهانی امام‌خمینی(ره) نه‌تنها گونه‌ای بازخوانی تاریخی که ضرورتی است برای فهم موقعیت کنونی ایران در جهان پرآشوب امروز.

 نگاه جهانی امام‌خمینی(ره) ریشه در تفسیری جهان‌شمول و انسانی از اسلام دارد. ایشان انقلاب اسلامی ایران را سرآغاز «بیداری اسلامی» و قیام «مستضعفین جهان» می‌دانستند؛ مفهومی که در قرآن کریم بر آن تأکید شده‌است. این اندیشه در قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز جای گرفته است. اصل 154 می‌گوید: «جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود می‌داند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان می‌شناسد. بنابراین در عین خودداری کامل از هرگونه دخالت در امور داخلی ملت‌های دیگر، از مبارزه حق‌طلبانه مستضعفین در برابر مستکبرین در هر نقطه از جهان حمایت می‌کند.».

پاسخ به سه شبهه اصلی درباره صدور انقلاب

امام در دورانی مفهوم «صدور انقلاب» را پیش نهاد که جهان در چنگال دو ابرقدرت کمونیستی و سرمایه‌داری اسیر بود. این راهبرد مبتنی بر ارزش‌های دینی و نویدبخش تحولی بود که هم بلوک شرق و هم غرب را به چالش می‌کشید؛ بنابراین جای شگفتی نیست اگر این ایده، مخالفانی هم داشته‌باشد که با طرح شبهه‌هایی بکوشند آن را به حاشیه برانند.

 شبهه اول: چرا نمی‌توانیم فقط «ایران» باشیم؟

در برابر نگاه کلان امام، برخی با شعارهایی مانند «نه غزه نه لبنان، جانم فدای ایران» معتقدند ایران باید از هزینه‌کرد برای آرمان‌های فراملی دست بردارد. این دیدگاه اگرچه ممکن است گاه از روی حسن نیتی (ناآگاهانه) دغدغه رفاه و معیشت مردم را داشته‌باشد، اما از چند جهت دچار اشتباه راهبردی است.

1.در تحلیل علت دشمنی غرب: این نگاه، از توهمی خطرناک تغذیه می‌شود که گویا اگر ایران دست از حمایت جبهه مقاومت بردارد، غرب با آن مدارا خواهد کرد. تاریخ بیش از چهار دهه گذشته، خلاف این را ثابت کرده است. هسته مرکزی تعارض، استقلال‌طلبی و خوداتکایی ایران است. قدرت‌های سلطه‌گر جهانی با هر بازیگر مستقل و نافرمانی مخالف‌اند.

2.در محاسبات مربوط به امنیت‌ملی: این دیدگاه، رابطه امنیت ایران را با «عمق استراتژیک» آن نادیده می‌گیرد. در جغرافیای بحران‌خیز غرب آسیا، امنیت جزیره‌ای ممکن نیست. قدرت مقاومت در لبنان، فلسطین، عراق و یمن، حلقه‌های دفاعی پیشرفته‌ای هستند که تهدید را از مرزهای ما دور می‌کنند.

 شبهه دوم: آیا نگاه جهانی، عامل جنگ و تحریم بود؟

این تحلیل، سطحی و نادیده‌گیرنده اسناد تاریخی است. برنامه‌ریزی برای تجاوز نظامی صدام به ایران، از مدت‌ها قبل و در هماهنگی با قدرت‌های بزرگ طراحی شده بود. هدف، خفه کردن انقلابی در گهواره بود که نظم تحمیلی و وابسته‌ساز منطقه را تهدید می‌کرد.

تحریم‌ها نیز در تلاش مستکبران جهانی برای مهار الگویی موفق ریشه دارد. مسأله اصلی، «قدرت سخت و نرم» ایران و توانایی آن در ارائه الگویی از حکومت‌داری مستقل، مردمی و برخاسته از ارزش‌های دینی و بومی است. این برای نظام سلطه از هر سلاح متعارف و غیرمتعارف خطرناک‌تر است، چرا که تکثیرپذیر است.

 شبهه سوم: آیا ما به‌دنبال کشورگشایی هستیم؟

دشمنان انقلاب اسلامی، عمداً مفهوم «صدور انقلاب» را تحریف و به «توسعه‌طلبی ارضی» تقلیل می‌دهند. امام‌خمینی(ره) به وضوح فرمود: «ما این واقعیت و حقیقت را در سیاست خارجی و بین‌المللی اسلامی‌مان بارها اعلام کرده‌ایم که درصدد گسترش نفوذ اسلام و کم کردن تدریجی سلطه جهان‌خواران بوده و هستیم. حال اگر نوکران آمریکا نام این سیاست را توسعه‌طلبی و تفکر تشکیل امپراطوری بزرگ می‌گذارند از آن باک‌ی نداریم. ما در صدد خشکاندن ریشه‌های فاسد صهیونیسم، سرمایه‌داری و کمونیسم در جهان هستیم». (صحیفه امام، جلد 21، ص 81)

تجربه عینی چهار دهه نیز این ادعا را رد می‌کند. ایران در این دوران نه‌تنها به خاک کشوری تجاوز نکرده، بلکه همواره بر حفظ تمامیت ارضی و حاکمیت ملی کشورها تأکید داشته است. حمایت از گروه‌های مقاومت نیز همواره در چارچوب دفاع از مظلوم در برابر نظام سلطه یا تروریست‌های تکفیری بوده است.

جهانی‌اندیشی؛ هویتی معامله‌ناپذیر

نگاه جهانی انقلاب اسلامی، امروز پس از گذشت نزدیک به نیم‌قرن، نه‌تنها کهنه نشده که با شعارهای نوین ضداستعماری و عدالت‌خواهانه در سراسر جهان هم‌نوا شده‌است. این نگاه، سرمایه عظیم مشروعیت و نفوذ نرم و در همان قدرتمندی برای ایران به ارمغان آورده‌است. کنار گذاشتن آن، به‌معنای خروج از هویت اصیل انقلاب و تبدیل شدن به بازیگری معمولی و دست چندم در نظام بین‌الملل است.

راه پیشرفت و تعالی ایران، نه در عقب‌نشینی از آرمان‌ها که در تلفیق هوشمندانه آرمان و منافع ملی و مدیریت کارآمد همین نقش جهانی است. باید هزینه‌ها را با تدبیر کاهش داد و منافع را با درایت افزایش. نگاه جهانی امام، به ما قدرت ابتکار عمل و تأثیرگذاری را داده است؛ سرمایه‌ای که به آسانی به‌دست نیامده تا به آسانی از دست برود. این هویت جهانی، معامله‌ناشدنی است.

*نویسنده و پژوهشگر حوزه علمیه

انتهای پیام/